Στη λίμνη του Μόρνου δεν έχει και πολύ νερό. Καθώς η στάθμη χαμηλώνει, αναδύεται ένας χαμένος οικισμός. Το βυθισμένο χωριό Κάλλιο. Τα ξεραμένα σπίτια στη μέση της μελαγχολικής λίμνης μού έφεραν στο μυαλό τοπία από το σινεμά του Θόδωρου Αγγελόπουλου. Χωρίς ομίχλη, όμως. Η ομίχλη, με την αύρα της, την υγρασία και την αίσθηση του μαγικού χάνεται. Σιγά σιγά στερεύει και το νερό.
Η λίμνη του Μόρνου συνοψίζει το πρόβλημα λειψυδρίας και αφυδάτωσης της Αττικής. Την ανομολόγητη παραίτηση. Το χαμένο στοίχημα της κλιματικής κρίσης. Δεν βρέχει, δεν χιονίζει, έτσι δεν έχουμε και νερό. Φυσικά. Από την άλλη: υπάρχουν επιστήμονες που δίνουν συμβουλές, πανεπιστήμια που εκπονούν μελέτες. Πράγματα που θα μπορούσαν να γίνουν. Δεν γίνονται. Με νέα περιτυλίγματα, πιο χιπ, πιο γυαλιστερό, πιο ψηφιακό, το κράτος παραμένει εργαλείο διαφθοράς και μεταβίβασης πόρων από τους πολλούς στους λίγους, όχι εργαλείο συλλογικής απόκρουσης των κινδύνων και αποτελεσματικής οργάνωσης της κοινής μας ζωής. Ας δούμε τη φθορά σε αριθμούς.
Νέα μελέτη (Imperial College London, Grantham Institute και London School Of Hygiene) υπολογίζει πως στην Ευρώπη φέτος το καλοκαίρι προστέθηκαν 16.500 επιπλέον θάνατοι λόγω θερμοκρασίας. Οι ερευνητές μελέτησαν στοιχεία από 854 πόλεις. Οι θερμοκρασίες αυξήθηκαν εώς και κατά 3,6 βαθμούς Κελσίου, η ακραία ζέστη (extreme heat) σκότωσε μερικές εκατοντάδες ανθρώπους στις μεγάλες πρωτεύουσες. Οι ερευνητές κατατάσσουν τη ζέστη στους «σιωπηλούς δολοφόνους» ισχυριζόμενοι πως οι θάνατοι που σχετίζονται με αυτήν δεν αναφέρονται/καταγράφονται επαρκώς, ενώ τα στοιχεία αργούν να δημοσιευτούν.
Είναι σαφές: η Ιταλία και η Ελλάδα έχουν πρόβλημα. Στη Ρώμη και στην Αθήνα η ζέστη σκοτώνει. Υπαίθριες πολιτιστικές δραστηριότητες, πεζοπορία, κολύμβηση, όλα όσα συνδέουμε με την απόλαυση της ζωής στη Μεσόγειο κινδυνεύουν. Ακόμα και το φαγητό έξω. Ακόμα η βόλτα ανάμεσα στις υπαίθριες αρχαιότητες. Δεν πρόκειται, φυσικά, για αναπάντεχη τροπή. Αλλά για υπολογισμένη μετακύλιση ρίσκου στους πολίτες και, φυσικά, όχι σε όλους. Το πλήγμα αφορά κυρίως ανθρώπους άνω των 65 ετών.
Ολως τυχαίως –ή και καθόλου– πόλεις για τις οποίες έχουμε συζητήσει εδώ με διάφορες αφορμές είναι χαμηλά σ’ αυτήν τη θανατερή λίστα. Το Βερολίνο –που έχει πραγματικά πολύ πράσινο για πρωτεύουσα– είναι χαμηλά. Α, θα μου πείτε, στη Γερμανία δεν κάνει ζέστη. Οκ. Η Λισσαβώνα, η Σόφια, ακόμη κι η Μαδρίτη τα πάνε απείρως καλύτερα. Ας μην ξεχνιόμαστε: η Αθήνα έχει λιγότερο πράσινο από τα Τίρανα και σχεδόν όλες τις μεγάλες πόλεις της (υπερθερμενόμενης) Ισπανίας, με την οποία οποιαδήποτε σύγκριση σε ό,τι αφορά τη διαχείριση της βαρβαρότητας της καθημερινής ζωής είναι θλιβερή.
Διάφοροι θάνατοι λαμβάνουν χώρα, ενώ θα μπορούσαν, ενδεχομένως, να είχαν αποφευχθεί, εάν δεν απλωνόταν αυτή η μεγάλη παραίτηση πάνω από τα κοινά. «Περιβάλλον», «ενέργεια», «αγροτική πολιτική». Λέξεις που κανονικά σχετίζονται με το μέλλον γίνονται συνθηματικά για μια γενικευμένη οικονομική αποχαλίνωση, αυτή τη δυσώδη βαλκανική διαφθορά.
Θα είχε ενδιαφέρον να μαθαίναμε αν όλοι αυτοί οι νεκροί είχαν την «άνεση» ν’ ανάψουν τον κλιματισμό ή εάν πρόκειται γι’ αυτές τις περιπτώσεις ηλικιωμένου που κάθεται με ανοιχτές τις πόρτες και τα παράθυρα, με φανελάκι και τις ειδήσεις τέρμα στην τηλεόραση πασχίζοντας να δροσιστεί. 630 άνθρωποι χάθηκαν έτσι. Στην Αθήνα. Στην Αθήνα που έχει κέρδη από τον τουρισμό. Που τα ξενοδοχεία είναι γεμάτα. Που τα εστιατόρια παίρνουν αστέρια, σκούφους και χρυσές κουτάλες. Που γίνονται κατασκευές, ανακαινίσεις, γυάλινοι ουρανοξύστες. Εκεί που εδρεύει η πολιτική ελίτ της χώρας. Εκεί.
