Αρκετές φορές μια φράση αποδεικνύεται ότι σηματοδοτούσε στροφή στις σχέσεις κρατών και ανθρώπων. Μπορεί όταν ειπώθηκε να μην εκτιμήθηκε με τη δέουσα σοβαρότητα, όμως ο χρόνος φανέρωσε τις συνέπειές της. Ο Ελληνας πρωθυπουργός, αν ερμήνευσα σωστά τη σχετική δήλωσή του, έβαλε ένα όριο στον ελληνοτουρκικό διάλογο με τη φράση c’ est la vie. Συζητούμε μέχρι εκεί που δεν θίγονται κυριαρχικά δικαιώματα και φυσικά η εθνική μας κυριαρχία. Σε αυτές τις περιπτώσεις, το ζητούμενο είναι πώς οι δηλώσεις στηρίζονται στην πράξη. Πώς, με άλλα λόγια, υπερασπίζεσαι τα δικαιώματά σου όταν ο γείτονας τα αμφισβητεί εμπράκτως. Και μάλιστα ένας γείτονας επεκτατικός, βουλιμικός και κακότροπος. Ενας γείτονας που συνεχώς μεγαλώνει το πακέτο των απαιτήσεών του.
Στο σημείο αυτό να διευκρινίσω πως μια πολιτισμένη χώρα, με εθνική αυτοπεποίθηση, συζητάει με όλους. Ακόμη και με τους «πειρατές». Αν έχει σταθερή γραμμή πλεύσης και πολιτικό και υπηρεσιακό προσωπικό που την υπηρετεί με αποτελεσματικότητα, δεν έχει να φοβηθεί τίποτα από τον διάλογο. Διότι τελικά το μείζον δεν είναι αν συνομιλείς, αλλά το τι λες. Πώς υπερασπίζεσαι τις θέσεις σου και τι μηνύματα στέλνεις στον συνομιλητή σου, ιδίως αν είναι «πειρατής». Το τι ζητάει αυτός, έχει φυσικά τη σημασία του διότι διαμορφώνει το κλίμα, όμως πολύ μεγαλύτερη σημασία έχει η δική σου η στάση, που φανερώνει την αποφασιστικότητά σου ή την τάση για κατευνασμό. Εκτός αν οι συζητήσεις κινούνται στο γνωστό πλαίσιο «κουβέντα να γίνεται», οπότε μιλάμε για έναν συνήθη διπλωματικό μπιζιμποντισμό.
Το μείζον δεν είναι αν συνομιλείς, αλλά το τι λες. Πώς υπερασπίζεσαι τις θέσεις σου και τι μηνύματα στέλνεις στον συνομιλητή σου, ιδίως αν είναι «πειρατής».
Προχθές ο Κυριάκος Μητσοτάκης με το c’ est la vie –στο χέρι του είναι αν θα καταστεί συμβολικό– κάλεσε τον Ταγίπ Ερντογάν να αποδεχθεί την πραγματικότητα όπως τη διαμορφώνει το ενδιαφέρον της Chevron για τα κοιτάσματα υδρογονανθράκων νοτίως της Κρήτης. Είναι βέβαιο ότι ούτε ο Τούρκος πρόεδρος ούτε οι τουρκικές ελίτ –κεμαλικές και ισλαμικές– πρόκειται να αποδεχθούν μια τέτοια πραγματικότητα και από εδώ αρχίζουν τα δύσκολα, καθώς χρυσή τομή δεν υπάρχει. Οταν εσύ υποχωρείς από τα δικαιώματά σου και ο απέναντι από τις διεκδικήσεις του –αυτή είναι η χρυσή τομή– αυτό καταγράφεται ως ήττα δική σου. Τουλάχιστον έτσι το εισπράττει ο κοινός νους. Και σήμερα, με τη δεδομένη εσωτερική πολιτική κατάσταση και την πίεση που δέχεται η κυβέρνηση από τα δεξιά της, οποιαδήποτε αίσθηση υποχώρησης θα δώσει ευλόγως πατήματα για αυστηρή κριτική και για μια περαιτέρω αποσυσπείρωση του κυβερνώντος κόμματος. Διότι ο σκληρός πυρήνας του παραμένει ευαίσθητος στα εθνικά θέματα, σε αντιδιαστολή με αυτόν του ΠΑΣΟΚ ο οποίος ουδόλως επηρεάστηκε από την ήττα στα Ιμια.
Παλιότερα είχαμε το mea culpa του αείμνηστου, που επανέφερε τις ελληνοτουρκικές σχέσεις στη μία και μοναδική διαφορά. Σήμερα έχουμε το c’ est la vie. Να δούμε αυτό τι θα φέρει.
