Οποιος δεν βλέπει την πραγματικότητα, όσο δυσάρεστη κι αν είναι αυτή, είναι αφελής. Ενίοτε αποδεικνύεται και επικίνδυνος. Αυτή η γενική αρχή ισχύει προφανώς και στην εξωτερική πολιτική.
Φυσικά, υπάρχουν αρχές και αξίες στις οποίες πιστεύουμε και τις οποίες υποστηρίζουμε. Η Ελλάδα έχει οικοδομήσει την προσέγγισή της στις διεθνείς εξελίξεις και ειδικότερα στα θέματα που την αφορούν στις αρχές του διεθνούς δικαίου.
Τόσο σε ό,τι αφορά την ουσία όσο και το επίπεδο της επικοινωνίας, αυτή υπήρξε διαχρονικά η διακομματική εθνική στρατηγική. Αναπτύχθηκε σε ένα διεθνές μεταπολεμικό περιβάλλον το οποίο περιελάμβανε ως σημαντική παράμετρο την επίκληση από όλους του διεθνούς δικαίου, το οποίο ναι μεν παραβιαζόταν συχνά, αλλά πάραυτα αποτελούσε μια ευρέως αποδεκτή πυξίδα στις διεθνείς σχέσεις. Ακόμη και οι παραβάτες προσπαθούσαν να εναρμονίσουν τη δράση τους με κάποιες έστω πτυχές του, και σε πολλές περιπτώσεις βρίσκονταν απολογούμενοι.
Τώρα, μετά την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στην ηγεσία των ΗΠΑ, βιώνουμε μια περίοδο όπου η προσέγγιση αυτή υποχωρεί με ραγδαίους ρυθμούς. Υπό αυτό το πρίσμα, το να εθελοτυφλούμε δεν βοηθάει. Και στην πορεία εγκυμονεί κινδύνους. Είναι σαφές ότι ο νόμος του ισχυρού έχει επανέλθει στο προσκήνιο. Οποιος δεν το αναγνωρίζει, απλώς εθελοτυφλεί. Και παρότι μπορεί να ισχυρίζεται, και ειλικρινά να πιστεύει, ότι προασπίζει τα συμφέροντα της χώρας του, στην πράξη μάλλον δεν το κάνει.
Από τις εξελίξεις στην Ουκρανία και τη συμφωνία Αρμενίας – Αζερμπαϊτζάν, μέχρι τα δικά μας…
Οι ειρηνευτικές προσπάθειες στην περίπτωση της Ουκρανίας επιβεβαιώνουν τη νέα πραγματικότητα. Οπως κι αν εξελιχθεί η διαπραγμάτευση, όποια ρητορική κι αν χρησιμοποιηθεί, όπως κι αν παρουσιαστεί το τελικό αποτέλεσμα, είναι πλέον σαφές ότι ο ισχυρός θα έχει κερδίσει – και αυτό θα έχει γίνει αποδεκτό από τη διεθνή κοινότητα.
Σε ανάλογο πνεύμα κινήθηκε και η πρόσφατη συμφωνία Αρμενίας – Αζερμπαϊτζάν, που και αυτή υπογράφηκε ύστερα από μια, έστω και περιορισμένη, πολεμική σύρραξη και αντανακλά τον συσχετισμό δυνάμεων.
Με αυτά τα δεδομένα που, ακόμη κι αν ενοχλούν, αποτελούν την κυνική πραγματικότητα, μια υπεύθυνη πολιτική ηγεσία –και αυτό δεν αφορά μόνο την εκάστοτε κυβέρνηση, αλλά και την αντιπολίτευση, και σίγουρα τη μείζονα– έχει υποχρέωση να αποτιμήσει με ωριμότητα τη συγκυρία και τους συσχετισμούς και να δράσει αναλόγως ώστε να αποτρέψει τη διολίσθηση σε ένα περιβάλλον στο οποίο θα αναγκαστεί να κινηθεί από θέση αδυναμίας.
Η συγκυρία και το σκηνικό που διαμορφώνεται επιβάλλουν την άμεση εκπόνηση ενός οργανωμένου σχεδίου για διαχείριση των όποιων εξελίξεων με ρεαλιστικές κινήσεις, που δεν θα θίγουν μείζονα συμφέροντα, αλλά θα αποτρέπουν τον αυτοεγκλωβισμό μας σε επώδυνα αδιέξοδα.
