Υπάρχει μια βαθύτατη παρανόηση σχετικώς με τη Δημοκρατία. Σε αντίθεση με όσα ισχυρίζονται κάποιοι, αυτός ο τύπος πολιτεύματος δεν παράγει τα καλύτερα αποτελέσματα. Στην Ελλάδα, το γνωρίζουμε από πρώτο χέρι. Για παράδειγμα, από τα τρία δημοψηφίσματα που έχουν μείνει χαραγμένα στη μνήμη μας, τα δύο ήταν καταστροφικά. Οι εκλογές και το δημοψήφισμα του 1920 αποκατέστησαν τη βασιλεία και επιτάχυναν την κατάρρευση της Μικρασιατικής Εκστρατείας. Το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος του 2015 κόντεψε να βάλει τη χώρα στο περιθώριο της Ευρώπης και χρειάστηκε η «αντιδημοκρατική» ερμηνεία του Αλέξη Τσίπρα για να αποφύγουμε την καταστροφή.
Βεβαίως, ο όρος «τα καλύτερα αποτελέσματα» είναι κομμάτι αυθαίρετος. Ξέρουμε τα αποτελέσματα της επιλογής που κάναμε, αλλά δεν μπορούμε να γνωρίζουμε ποια θα ήταν η έκβαση μιας επιλογής που δεν κάναμε. Η ζωή και η πολιτική είναι πολυπαραγοντικά φαινόμενα, χωρίς οδηγίες χρήσης και προκαθορισμένες πορείες. Μπορεί να μετανιώνουμε για την α΄ επιλογή, αλλά δεν μπορούμε να είμαστε σίγουροι ότι η β΄ θα αποδεικνυόταν τελικώς καλύτερη. Κάποιος αστάθμητος παράγων θα μπορούσε να την κάνει χειρότερη. Πάντως, αυτό που ξέρουμε από την Ιστορία είναι ότι οι δημοκρατίες φέρνουν και καλά και κακά αποτελέσματα. Οι δικτατορίες, οι ολοκληρωτισμοί, οι θεοκρατίες, οι απολυταρχίες παρήγαγαν μόνο καταστροφές. Οπως έλεγε και ο Ουίνστον Τσώρτσιλ, «η δημοκρατία είναι το χειρότερο πολίτευμα, με εξαίρεση όλα τα άλλα».
Το μεγάλο πλεονέκτημα της Δημοκρατίας, φυσικά, όταν αυτή λειτουργεί καλά, είναι η αποκέντρωση της ευθύνης. Οι πολίτες επιλέγουν αυτούς που θα κυβερνήσουν και τις πολιτικές που θα ακολουθήσουν. Ισχύει βεβαίως ο σαρκασμός του Τζορτζ Μπέρναντ Σο ότι «είναι το πολίτευμα που εξασφαλίζει πως δεν θα κυβερνηθούμε από ανθρώπους καλύτερους από ό,τι μας αξίζουν», αλλά το σημαντικό είναι ότι δεν μπορούμε να μεταφέρουμε το βάρος της ευθύνης και το ανάθεμα στον μονάρχη, στον Θεό, στην εξουσία, στο σύστημα κ.λπ.
Αυτό εξασφαλίζει το μέγιστο αγαθό της κοινωνικής ειρήνης. Οπως είχε πει ο Βίκτωρ Ουγκώ, «το δικαίωμα στην καθολική λαϊκή ψήφο κατάργησε καθολικώς το δικαίωμα στη λαϊκή εξέγερση». Ουδείς μπορεί εμπράκτως να ανατρέψει τις αποφάσεις της πλειοψηφίας. Μπορεί να γκρινιάξει, να φωνάξει, να διαμαρτυρηθεί γι’ αυτές (αυτό είναι στοιχείο υγείας μιας δημοκρατίας) αλλά πρέπει να εφαρμόσει τα αποτελέσματα της βούλησης της πλειοψηφίας, που είναι οι νόμοι. Εκτός φυσικά των περιπτώσεων όπου θίγονται ατομικά δικαιώματα, ακόμη κι ενός πολίτη. Αυτά είναι αναπαλλοτρίωτα, ακόμη και αν διαφωνεί το 99, 9999% των πολιτών.
Θα συνεχίσουμε…
