Πυρκαγιές και καύσωνες που προκαλούν κυριολεκτικά και μεταφορικά ασφυξία, υπερτουρισμός και ακρίβεια που σε κάνουν να νιώθεις ξένος στον τόπο σου, πόλεμοι και διεθνή παζάρια εκτός θεσμικού πλαισίου που ποιος ξέρει τι θα φέρουν. Αν στα παραπάνω προστίθεται και ένα μικρό ή μεγάλο προσωπικό δράμα, τότε οι καλοκαιρινές διακοπές δεν διακόπτουν πάντα τη σχέση μας με τη φορτική καθημερινότητα. Τις ζούμε, αν έχουμε τη δυνατότητα, τις απολαμβάνουμε, αλλά είναι και μερικές εσωτερικές στιγμές που τις κάνουν να μοιάζουν, όπως λέει το γνωστό άσμα, «σαν ταξιδάκι αναψυχής με ένα κρυμμένο τραύμα».
Ετσι, βέβαια, δεν γίνεται δουλειά. Και δεν χρειάζεται, φυσικά, να νιώθει κανείς ενοχές αν το καλοκαίρι προσπαθεί, αντί για σκοτούρες, να βρει λίγη ψυχική ηρεμία. Προκειμένου να το πετύχει, μια σύγχρονη συμβουλή είναι το να ζει «στο εδώ και τώρα». Να εστιάζει στην εκάστοτε εμπειρία, να παρατηρεί τι νιώθει, τι σκέφτεται, τι αισθάνεται. Οταν π.χ. κάνει την πρώτη βουτιά στη θάλασσα· όταν πίνει μια παγωμένη μπίρα μέσα στο καταμεσήμερο. Χωρίς να χάνεται σε σενάρια του παρελθόντος και του μέλλοντος – έχουν όλα την κατάλληλη στιγμή τους.
Νομίζω όμως ότι ούτε αυτό βοηθάει πάντοτε. Για να αξιοποιήσω άλλον στίχο, καλό το «εδώ και τώρα», αλλά θα αντιτείνει κάποιος ότι «δεν είμαι πια κανένα παιδί, να κρατιέμαι από τη στιγμή». Η οποία στιγμή –το ήξερε η Λένα Πλάτωνος όταν έγραφε το κομμάτι «Lego», το 1984– μπορεί να σε στείλει πίσω ή μπροστά.
Ναι, να ξεχάσουμε το άγχος για ό,τι έγινε ή θα γίνει, όταν απλώς χαιρόμαστε τη συντροφιά των φίλων, του αγαπημένου προσώπου, ένα όμορφο τοπίο ή τις αμέριμνες διευθετήσεις των διακοπών. Μπορούμε όμως απλώς να διώξουμε μια δυσάρεστη σκέψη, μια απρόσκλητη αγωνία, σαν να ήταν παχιά, αυγουστιάτικη μύγα;
Αυτά συζητούσαμε τις προάλλες με έναν φίλο και εκείνος, άθελά του ίσως, πρότεινε μια βελτιωμένη προσέγγιση του «εδώ και τώρα», συμπυκνωμένη επίσης σε στίχο. Τον έγραψε ο Αλκης Αλκαίος, τον μελοποίησε ο Θάνος Μικρούτσικος και τον ερμήνευσε ο Δημήτρης Μητροπάνος στο τραγούδι «Ατάκες» (1996). Για όσους διαχειριζόμαστε ήδη τη «μεταδιακοπική» μελαγχολία, ο στίχος τονίζει τη σπουδαιότητα των ωραίων αναμνήσεων. Για εκείνους που παραθερίζουν ακόμη, σαν να δείχνει έναν τρόπο αντιμετώπισης της απρόσκλητης αγωνίας που λέγαμε. Ας έρθει όποτε θέλει, ακόμη και την καλύτερη στιγμή των διακοπών. «Κανένα μέλλον δεν μπορεί», θα της τραγουδούσε ο Μητροπάνος, «αυτό που ζούμε να μας πάρει».
