Οι καλοκαιρινοί εκδρομείς αρχίζουν να επιστρέφουν. Μαζί με τα ξεκούραστα πρόσωπα, τα μαυρισμένα σώματα και τις βαλίτσες με άπλυτα επιστρέφουν στο κλεινόν άστυ οι εντυπώσεις και οι διηγήσεις του φετινού καλοκαιριού. «Ωραία, αλλά είχε πάρα πολύ κόσμο». «Ωραία, αλλά χάλασε πια. Δεν τολμούσαμε να βγούμε το βράδυ από την κίνηση». «Ωραία, αλλά πολλά από τα μέρη όπου κάποτε πηγαίναμε και ήμασταν μόνοι μας, τώρα είναι “ο ένας επάνω στον άλλο”». «Ωραία, αλλά…».
Μία από τις δυσάρεστες συνέπειες της παρέλευσης των ετών είναι πώς όλοι μας, συνειδητά ή όχι, πιάνουμε τους εαυτούς μας να αναπολούν χωριά, νησιά και τοπία όπως τα γνωρίσαμε, συνήθως στην «παρθένα» δεκαετία των είκοσι χρόνων. Στα δεύτερα -άντα και περισσότερο στα πρώτα ή δεύτερα -ήντα δεν είναι πια ξεκάθαρο αν αυτό που αναπολείς είναι το ίδιο το μέρος ή απλά η νιότη σου – πιθανότατα το δεύτερο.
Αντικειμενικά, όμως, ορισμένα από τα ωραιότερα μέρη της Ελλάδας έχουν αλλάξει. Ναι, υπάρχει πάντα και η φυσική εξέλιξη και τα μέρη δεν είναι «παγωμένα» σαν καρτ-ποστάλ, για να τα χαίρονται οι επισκέπτες του καλοκαιριού ή του χειμώνα. Ομως δεν μιλάμε για τη φυσική εξέλιξη κάθε τόπου, αλλά για όλο αυτό που βίαια έχει συμβεί από το 2017-2018 και μετά – εξακολουθεί ακάθεκτο. Την ανάδειξη της χώρας μας ως «επενδυτικής ευκαιρίας» για το διεθνές real estate και την παράλληλη προσπάθεια διαδοχικών κυβερνήσεων να προσελκύσουν ξένα κεφάλαια, είτε αφήνοντας ανεξέλεγκτες τη δόμηση (εντός και εκτός σχεδίου) και την εξάπλωση των βραχυχρόνιων μισθώσεων (τύπου Αirbnb), είτε ενισχύοντας την τάση αυτή με πολεοδομικά και οικονομικά εργαλεία, όπως η πριμοδότηση των μεγάλων τουριστικών επενδύσεων, που λειτουργούν στην ουσία ως ιδιωτικές πολεοδομήσεις «καταναλώνοντας» ολόκληρες περιοχές. Δεν υπάρχει κορεσμός, δεν υπάρχει όριο.
Και ο κόσμος; Κάθε χρόνο «πενθεί» ακόμη μία απώλεια. Μια παραλία που δόθηκε για 99 χρόνια από το (πρώην) ΤΑΙΠΕΔ για τουριστική ανάπτυξη. Εναν υγρότοπο που θα γίνει «κέντρο καινοτομίας». Ενα λιτό κυκλαδίτικο νησί που έχει γεμίσει βίλες προς ενοικίαση. Ενα χωριό που δεν έχει πια κατοίκους, γιατί όλα τα σπίτια του μισθώνονται στις γνωστές πλατφόρμες. Για κάποια μέρη, όπως ορισμένα από τα Κυκλαδονήσια, ένα σημαντικό τμήμα της Κρήτης και της Χαλκιδικής, ο δρόμος αυτός είναι πια χωρίς γυρισμό. Ο,τι και να γίνει, το τσιμέντο θα είναι για πάντα εκεί.
Και εμείς θα συνεχίσουμε να αναρωτιόμαστε αν αυτό που φταίει είναι οι ρυτίδες μας. Ή αν το «νησάκι» μας έχει όντως γίνει ένα κακέκτυπο των προαστίων της Αττικής.
