Στις 18 Απριλίου του 1955 πέθανε, στα 76 του, ο Αϊνστάιν. Αιτία θανάτου: ανεύρυσμα της κεντρικής αορτής. Ο νομπελίστας φυσικός, ο άνθρωπος που άλλαξε για πάντα την αντίληψή μας για τον χρόνο και τον χώρο, ήταν το αρχετυπικό μοντέλο του απόλυτου σοφού. Τόσο που ορισμένοι είχαν εκδηλώσει το ενδιαφέρον τους να εξετάσουν, μετά τον θάνατό του, τον θαυμαστό του εγκέφαλο.
Αυτό δεν άρεσε και πολύ στον γηραιό Αλβέρτο, ο οποίος επιθυμούσε να αποτεφρωθεί, ακριβώς για να μη γίνουν τα οστά του τόπος λατρείας.
Αλίμονο· η τελευταία του επιθυμία δεν εισακούστηκε. Λίγες μόλις ώρες αφότου άφησε την τελευταία του πνοή, ο εγκέφαλός του αφαιρέθηκε. Ο επικεφαλής γιατρός της νεκροψίας, ονόματι Τόμας Στολτς Χάρβεϊ, μέγας θαυμαστής του Αϊνστάιν, τον θαύμαζε τόσο που αφαίρεσε και τα μάτια του και τα προσέφερε στον οφθαλμίατρο του μεγάλου φυσικού…
Τι στο καλό, όμως, έκανε με τον πιο διάσημο εγκέφαλο της Ιστορίας; Τον συντήρησε μέσα σε ένα γυάλινο βάζο σχεδόν επί μισόν αιώνα. Τον μελέτησε, τον τρύπησε, τον τεμάχισε, έστειλε κομμάτια του σε εργαστήρια και επιστήμονες ανά τον κόσμο. Λέγεται πως τον έκοψε 240 φορές.
«Τι περίμενε να δει;» αναρωτιέται η συγγραφέας και γιατρός Σούζι Ετζ στο βιβλίο της «Vital Organs. A History of the World’s Most Famous Body Parts» (Ζωτικά όργανα. Η ιστορία των πιο διάσημων σημείων του ανθρώπινου σώματος στον κόσμο, εκδ. Wildfire – δεν κυκλοφορεί στα ελληνικά) απ’ όπου και η ιστορία μας σήμερα και όσες θα ακολουθήσουν μέσα σε αυτή την εβδομάδα.
Αλήθεια, είχε κάτι το ιδιαίτερο, ανατομικά μιλώντας, ο εγκέφαλος μιας τέτοιας μεγαλοφυΐας; Μικροπράγματα· παρατηρήθηκε, π.χ., μέσω μικροσκοπίου, ότι η συγκέντρωση νευρογλοιακών κυττάρων ήταν μεγαλύτερη στον εγκέφαλο του Αϊνστάιν συγκριτικά με άλλων. Τα κύτταρα αυτά σχηματίζουν μέρος της δομής του κεντρικού νευρικού συστήματος.
Οι ερευνητές παρατήρησαν επίσης ότι οι συνδέσεις ανάμεσα στα δύο ημισφαίρια είχαν μεγαλύτερο πάχος και αυτό υποτίθεται ότι ενίσχυε την αφηρημένη σκέψη, την αποφασιστικότητα, την εικαστική του ικανότητα.
Ερώτημα που θέτει η Ετζ: Ηταν αυτή η φτιαξιά του εγκεφάλου του ή ο τελευταίος διαμορφώθηκε έτσι μέσα από τη σκέψη και το δημιουργικό του έργο; Η πιο πεζή αλήθεια, πάντως, είναι ότι στο μεγαλύτερο μέρος του, ο εγκέφαλος του Αϊνστάιν δεν διέφερε ιδιαίτερα από τον δικό μου ή από εκείνον ενός άλλου ανθρώπου με ευφυΐα μέσου όρου.
Εντέλει, η ανατομία δεν αποκάλυψε κάτι συνταρακτικό. Μάλλον το συνταρακτικό είναι πως, σε επίπεδο καθαρής βιολογίας και ανατομίας, οι εγκέφαλοί μας δεν διαφέρουν ουσιαστικά, είτε μιλάμε για έναν νομπελίστα φυσικό είτε για έναν εγκληματία ή δικτάτορα. Η ζωή θέτει ερεθιστικά ερωτήματα· παραμένει όμως μυστηριώδης.
