Διάβασα τη συνέντευξη του Ομερ Μπάρτοβ στην «Καθημερινή» (φ. Κυριακής 3/8) και στην Ξένια Κουναλάκη. Λέει πολύ ενδιαφέροντα πράγματα υπό την έννοια πως προσφέρονται για αντίλογο, καθώς αποτελούν μια συγκροτημένη αντίληψη. Αυτό που πρωταρχικά μετράει σε μια θέση είναι αν συμβάλλει στον διάλογο και όχι αν συμφωνείς μαζί της. Λέει, μεταξύ άλλων: «Η κατήχηση της ισραηλινής νεολαίας ότι σε κάθε γωνιά παραμονεύει ένα νέο Αουσβιτς και επομένως οφείλει να απαντήσει σε αυτό με όλες τις δυνάμεις της, πρέπει να αλλάξει. Το Ισραήλ ζούσε πάντα στη σκιά αυτής της παράνοιας, ότι πάντα παραμονεύει μια υπαρξιακή απειλή. Νομίζω ότι οι Ισραηλινοί θα αναγκαστούν να απελευθερωθούν από αυτό το βάρος. Η χώρα δεν θα μπορεί στο εξής να στηρίζεται σε αυτή τη βάση, ότι είναι το διάδοχο κράτος του Ολοκαυτώματος».
Η υπαρξιακή απειλή, είτε αποτελεί έναν κινητοποιητικό μύθο είτε εδράζεται πάνω στα γεγονότα, αποτελεί μια δυναμική έννοια καθώς αλλάζει νόημα μέσα στον χρόνο. Αλλο χαρακτήρα είχε για το Ισραήλ το 1948, το 1967 και το 1973 – όταν τις πρώτες μέρες του πολέμου η πολιτική και η στρατιωτική ηγεσία του δεν γνώριζαν μέχρι πού θα φτάσει η κατάσταση. Και άλλο χαρακτήρα είχε μετά τη συμφωνία του Καμπ Ντέιβιντ, όταν η Αίγυπτος έπαψε να αποτελεί απειλή για το Ισραήλ. Παρεμπιπτόντως να υπενθυμίσω πως το πρώτο θύμα της αραβοϊσραηλινής προσέγγισης δεν ήταν ο Γιτζάκ Ράμπιν, αλλά ο Ανουάρ Σαντάτ, τον οποίο δολοφόνησαν οι Αδελφοί Μουσουλμάνοι τον Οκτώβριο του 1981.
Η υπαρξιακή απειλή ορίζεται πρωτίστως από το τι γείτονες έχεις. Στην πλειονότητά τους, ακόμη και τώρα, επικροτούν την 7η Οκτωβρίου.
Μετά τις συμφωνίες του Οσλο, η υπαρξιακή απειλή δεν εξαλείφθηκε, αλλά προσέλαβε άλλα χαρακτηριστικά. Ο απλός πολίτης του Ισραήλ δεν γνώριζε αν περιμένοντας σε μια στάση το λεωφορείο ή όταν έπινε το ποτό του σε ένα μπαρ θα εμφανιζόταν ένας Παλαιστίνιος τρομοκράτης, ζωσμένος με εκρηκτικά, για να τον πάρει μαζί του στον «άλλο κόσμο». Η υπαρξιακή απειλή είχε πλέον ατομικά χαρακτηριστικά, αλλά η μαζικότητα αυτών των φαινομένων τότε, στα μέσα της δεκαετίας του 1990, την κατέστησε εθνική απειλή. Οι λεγόμενοι «μηχανικοί» σκορπούσαν τον θάνατο αδιακρίτως, σε ολόκληρη την ισραηλινή επικράτεια, ενώ στη συνέχεια τους διαδέχθηκαν οι χιλιάδες ρουκέτες της Χεζμπολάχ.
Νομίζω πως ο Μπάρτοβ δεν έλαβε υπόψη στο παραπάνω σκεπτικό του την 7η Οκτωβρίου 2023, που αποτελεί τον ορισμό της υπαρξιακής απειλής. Τότε το Ισραήλ κατέγραψε τις μεγαλύτερες ανθρώπινες απώλειες σε μια ημέρα από την εποχή του Ολοκαυτώματος, το οποίο ο Μπάρτοβ θέλει να διαγράψει όχι μόνον από την ιστορική μνήμη των Ισραηλινών αλλά και από την ταυτότητά τους. Τελικά η υπαρξιακή απειλή ορίζεται πρωτίστως από το τι γείτονες έχεις. Στην πλειονότητά τους, ακόμη και τώρα, επικροτούν την 7η Οκτωβρίου. Εδώ, ας θυμηθούμε αυτό που είχε πει η Γκόλντα Μέιρ: «Η ειρήνη θα έρθει όταν οι Αραβες θα αγαπούν τα παιδιά τους περισσότερο απ’ ό,τι μισούν εμάς».
