«Για τους αρχαίους τα άστρα δεν ήσαν παρά τα μικρά απομακρυσμένα φωτεινά σημεία του νυχτερινού ουρανού», γράφει ο αείμνηστος Διονύσης Σιμόπουλος στο βιβλίο του «Ο ουρανός της Ελλάδας. Οδηγός για τα άστρα και τους αστερισμούς: Καλοκαίρι» (εκδ. Μεταίχμιο). «Ακόμα και πριν από 185 μόλις χρόνια, το 1835, ο Γάλλος φιλόσοφος Αύγουστος Κοντ (1798-1857) έγραφε απογοητευμένος: “Ποτέ και με κανέναν τρόπο δεν θα μπορέσουμε να μελετήσουμε τη χημική σύσταση των άστρων, τις κινήσεις τους ή τις θερμοκρασίες τους. Ολα αυτά θα παραμείνουν σ’ εμάς άγνωστα”».
Σήμερα ξέρουμε πως αυτό δεν ισχύει. Γνωρίζουμε πολλά για τα άστρα και την ίδια στιγμή μάς ακολουθούν ακόμα οι μύθοι και οι ιστορίες τους. Οι καλοκαιρινές νύχτες στην παραλία κάποιου νησιού ή σε ένα ελληνικό βουνό έχουν κάτι σαγηνευτικό ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο: οι καλοκαιρινές αστροφεγγιές έξω από την πόλη αποκτούν τον χαρακτήρα βουβής φαντασμαγορίας.
Η στήλη προτείνει κάτι τέτοιες νύχτες να στρέψουμε το βλέμμα μας ψηλά. Αλλά καλό θα είναι να ξέρουμε τι βλέπουμε. Και τι ιστορίες κρύβονται πίσω από αυτό που βλέπουμε. Αυτές τις πρώτες «ήσυχες μέρες του Αυγούστου» αυτό θα προσπαθήσουμε να κάνουμε με οδηγούς ορισμένα βιβλία.
Οι πιο ενθουσιώδεις μπορούν να συνδυάσουν την ανάγνωση με κάτι πρακτικό: την εγκατάσταση εφαρμογών αστρονομίας στο έξυπνο κινητό τους. Μια τέτοια εφαρμογή προτείνουμε (και «κατεβαίνει» δωρεάν): το SkyView (που συνοδεύεται και από ατμοσφαιρική μουσική υπόκρουση). Ετσι θα εντοπίζουν εύκολα το ουράνιο αντικείμενο που αναζητούν.
Εναν δεύτερο οδηγό που θα έχουμε σ’ αυτό το νοερό ταξίδι είναι το βιβλίο που έγραψε ο Τάσος Γέροντας «Η μυθολογία των αστερισμών. Αστρονομία και μυθολογία στον ουράνιο θόλο» (εκδ. Νίκας), όπως επίσης δύο εικονογραφημένα λευκώματα (που προσφέρονται και για εφήβους), το «Κοιτάζοντας τα αστέρια» (εκδ. Καπόν) της Σάρα Γκίλινχαμ και ο «Νυχτερινός ουρανός» (εκδ. Διόπτρα) της Ρόλα Σο, σε εικονογράφηση της Λάρα Χόθορν.
Στο τελευταίο, το ταξίδι ξεκινάει από τον ίδιο τον γαλαξία μας. «Παντού στον κόσμο», γράφει η Σο, «υπάρχουν διάφορες ιστορίες σχετικά με τη γέννηση του γαλαξία μας. Στην έρημο Καλαχάρι της νότιας Αφρικής, η φυλή Χοϊσάν πιστεύει πως ένα κορίτσι χάραξε ένα μονοπάτι των άστρων μέσα στο σκοτάδι τινάζοντας σπίθες και στάχτες στον ουρανό».
Στις σελίδες 59 και 61 του βιβλίου του Σιμόπουλου βλέπουμε δύο εκπληκτικές αστροφωτογραφίες του Λουκά Χαψή με τη σπείρα του γαλαξία πάνω από την Οδό των Λεόντων και το Ανάκτορο της Κνωσού. Αυτές είναι οι σπίθες και οι στάχτες που σκόρπισε στον ουρανό εκείνο το κορίτσι από την έρημο Καλαχάρι.
