Το 1958 ο Ερνεστ Χέμινγουεϊ έδωσε την τελευταία του συνέντευξη. Ηταν τον Μάιο εκείνης της χρονιάς, στο περιοδικό Esquire και στον δημοσιογράφο Ρόμπερτ Εμετ Τζίνα.
Τρία χρόνια μετά, το 1961, έστρεψε την κάννη του όπλου στο κεφάλι του. Ηταν 62 ετών.
Σήμερα συζητείται αν ήταν ακριβώς αυτοκτονία ή ένα «παιχνίδι» που συνήθιζε ο νομπελίστας συγγραφέας στον οποίο άρεσε να παίζει με τα όπλα – και το οινόπνευμα. Είναι πολύ πιθανό ένας μεθυσμένος Χέμινγουεϊ να πίεσε λίγο περισσότερο απ’ όσο έπρεπε τη σκανδάλη…
Αυτοκτονία ή όχι, η ειρωνεία είναι ότι με τον ίδιο τρόπο είχε πεθάνει και ο πατέρας του. Τότε όμως επρόκειτο για καθαρή αυτοκτονία.
Πολλά συγκλίνουν στο σενάριο της αυτοχειρίας και στην περίπτωση του «Πάπα» της αμερικανικής λογοτεχνίας. Τα τελευταία χρόνια της ζωής του, ο Χέμινγουεϊ τυραννιόταν από κατάθλιψη, από πόνους σε όλο του το σώμα (το είχε ταλαιπωρήσει δεόντως, ακόμη και με αεροπορικά ατυχήματα), από ψυχικά τραύματα (κληρονομιά των πολέμων) και από μια μόνιμη πια αδυναμία να σύρει έστω και μια γραμμή της προκοπής. Αυτό το τελευταίο –η ανικανότητα να γράψει–, ίσως να ήταν και το χειρότερο απ’ όλα, και βασική αιτία της (πιθανής) αυτοκτονίας.
Οπως και να ‘χει, η τελευταία εκείνη συνέντευξη του 1958 κυκλοφόρησε πολύ πρόσφατα και στα ελληνικά από τις εκδόσεις Key Books, σε ένα τομίδιο με τον τίτλο «Ερνεστ Χέμινγουεϊ. Η τελευταία συνέντευξη και άλλες συζητήσεις» (μτφρ.: Χρήστος Καψάλης).
Το «και άλλες συζητήσεις» στον υπότιτλο έχει τη σημασία του: η έκδοση περιλαμβάνει άλλες τρεις συνεντεύξεις που ο Χέμινγουεϊ έδωσε λίγο πριν από το τέλος της ζωής του: τον Απρίλιο του 1958, στο περιοδικό The Star Weekly Magazine και στον Λόιντ Λόκχαρτ (με τίτλο «Αιφνιδιάζοντας τον Χέμινγουεϊ») συν άλλες δύο που έδωσε τη χρονιά που του απονεμήθηκε το Νομπέλ Λογοτεχνίας, το 1954: η μία ήταν τον Δεκέμβριο στο περιοδικό The Atlantic Monthly και στον Ρόμπερτ Μάνινγκ («Ο Χέμινγουεϊ στην Κούβα») και η άλλη στο περιοδικό The Paris Review και στον Τζορτζ Πλίμπτον, τον Μάιο του 1954 («Ερνεστ Χέμινγουεϊ, η τέχνη της μυθοπλασίας, αρ. 21»).
Τέσσερις συνομιλίες που αποκαλύπτουν έναν μεγάλο συγγραφέα στο λυκόφως της συγγραφικής του πορείας. Τι εννοούμε με αυτό: το τελευταίο μεγάλο του έργο ο Χέμινγουεϊ το είχε δώσει το 1952 και ήταν η νουβέλα «Ο γέρος και η θάλασσα». Ο,τι κυκλοφόρησε από κει και πέρα ήταν χειρόγραφα τα οποία ταλαιπώρησε ο πρόωρα «καμένος» συγγραφέας, αλλά και αυτά ταλαιπώρησαν εκείνον.
Μέσα από αυτό το πρίσμα, οι τέσσερις αυτές συνεντεύξεις έχουν και ένα χαρακτήρα του απολογισμού μιας ολόκληρης –συγγραφικής– ζωής. Θα ασχοληθούμε αύριο πρώτα με την τελευταία που έδωσε ποτέ.
