Η χώρα σου διεξάγει άνισο, επιθετικό πόλεμο εναντίον μιας άλλης. Ο πλανήτης πάλλεται στους ρυθμούς της αιματοχυσίας που ο πρωθυπουργός σου παρατείνει. Η φρίκη των νεκρών παιδιών και της ανθρωπιστικής κρίσης έχει διαπεράσει και τον πιο χοντρόπετσο, και τον πιο αμέτοχο γεωγραφικά και πολιτικά. Ολα τα μάτια είναι στραμμένα στη Γάζα και στο Ισραήλ· όχι μόνο τα μάτια των φιλοπαλαιστίνιων ακτιβιστών ή των φιλοϊσραηλινών, αλλά κάθε ατόμου με στοιχειώδη ενημέρωση για ό,τι διαταράσσει την ισορροπία και την ειρήνη στον κόσμο. Ξέρεις ότι, σε αυτή τη φάση, κάθε κίνηση έχει τη σημασία της. Κάθε πράξη έχει τον συμβολισμό της. Και, παρ’ όλα αυτά, επιλέγεις να πας καλοκαιρινή κρουαζιέρα; Σου είναι τόσο αδιάφορα όσα συμβαίνουν στο σπίτι σου και δίπλα σε αυτό, ώστε να νιώθεις πως αυτή είναι η κατάλληλη στιγμή για χαλάρωση και island-hopping; Το ζήτημα δεν έχει να κάνει με το ποιος έχει δίκιο και ποιος άδικο, ποιος ξεκίνησε ή ποιος γιγάντωσε τον πόλεμο. Εχει να κάνει με την ηθική στάση απέναντι σε αυτόν. Και η στάση είναι ένα μήνυμα σε όσους παρακολουθούν: «Αυτό που συμβαίνει δεν μας νοιάζει ιδιαίτερα».
Ηθικοί τιμωροί
Η αμφιλεγόμενη ηθική, ωστόσο, δεν είναι έγκλημα. Η αναλγησία, η αλαζονεία, η «προβληματική» τοποθέτηση απέναντι σε μια σελίδα της Ιστορίας η οποία γράφεται τώρα με μελανά χρώματα είναι κάτι που αποτιμάται αξιακά, όχι με τον συμμορίτικο τραμπουκισμό. Το μπλόκο, επομένως, μιας ομάδας οργισμένων ακτιβιστών, στο κρουαζιερόπλοιο που μετέφερε Ισραηλινούς τουρίστες στη Σύρο, ήταν μια παράνομη και αντιδημοκρατική πράξη, που δεν έχει καν ηθικά ερείσματα. Ποιος έδωσε στους ακτιβιστές με τις παλαιστινιακές σημαίες το δικαίωμα να αποφασίσουν ποιος θα αποβιβάζεται πού; Ποια δύναμη νομιμοποιεί την επιβολή της πολιτικής τους άποψης στη ζωή των άλλων; Από πού προκύπτει η βεβαιότητα πως οι επιβάτες του κρουαζιερόπλοιου πληρούν τα κριτήρια του αποκλεισμού; Αλήθεια, ποια κριτήρια είναι αυτά;
Αντιπολεμική μεροληψία
Αν ο αποκλεισμός βασιζόταν σε πραγματικά κριτήρια, σε έναν κώδικα απαράβατων αξιών για παράδειγμα, και πάλι απαράδεκτος θα ήταν, αλλά τουλάχιστον θα ανταποκρινόταν σε ένα γνήσιο φρόνημα περί δικαίου. Θα ήταν, ας πούμε, ένα αδόκιμο μέσο προς έναν αγνό σκοπό (την άσκηση πίεσης, τη διατράνωση της αντίθεσης ενός πληθυσμού με τον πόλεμο κ.ο.κ.). Πότε όμως τραμπούκισαν οι συγκεκριμένοι ακτιβιστές, με τον ίδιο τρόπο, Ρώσους τουρίστες; Πότε επιτέθηκαν σε Τούρκους επισκέπτες; Γενικώς έχουν άραγε δείξει ποτέ τους την ίδια ρωμαλέα πυγμή ενάντια σε εκπροσώπους άλλων κρατών, πέραν του Ισραήλ, που διεξάγουν πολεμικές επιχειρήσεις εις βάρος άλλων αδύναμων λαών πέραν της Παλαιστίνης; Εχουν έστω διαμαρτυρηθεί για την εξάρτηση μεγάλου μέρους της οικονομίας των νησιών από τον πλούτο προσώπων προερχόμενων από κράτη εχθρικά προς τη δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα;
Ρατσιστικό αρχέτυπο
Οταν το αντιπολεμικό πνεύμα μοιάζει τόσο εξαρτημένο από ταυτοτικές παραμέτρους δεν είναι αντιπολεμικό πνεύμα ακριβώς, αλλά κάτι πιο ύποπτο και περίπλοκο· ένα συσσωμάτωμα από συμπάθειες, αντιπάθειες, προκαταλήψεις και δόγματα που παριστάνει κάτι ευγενέστερο από αυτό που είναι. Εχουν γραφτεί πολλά για το αν η τρέχουσα επιθετικότητα προς τους Ισραηλινούς συνιστά δικαιολογημένη απαρέσκεια προς την επίσημη πολιτική του κράτους του Ισραήλ ή απλώς αντισημιτισμό. Αυτό που δεν γράφεται αρκετά συχνά είναι ότι μπορεί να είναι και τα δύο. Απόδειξη είναι το περιστατικό με το κρουαζιερόπλοιο: σε κάποιους δεν αρκεί ο πόλεμος για να πάρουν θέση υπέρ της Παλαιστίνης· δεν τους αρκεί να συγκεντρώσουν την οργή τους στο πρόσωπο του Νετανιάχου. Τους είναι απαραίτητο, επιπλέον, να ταπεινώσουν οποιονδήποτε σχετίζεται με το Ισραήλ, ακόμη κι αν δεν σχετίζεται με τον πόλεμο· τους είναι απαραίτητο να ξεκινήσουν κι αυτοί έναν πόλεμο εναντίον ενός βολικού στερεοτύπου: του διαβολικού Εβραίου που χαίρεται τα λεφτά του εις βάρος των αθώων. Μόνο που αυτό το στερεότυπο είναι αρχαιότερο από τον συγκεκριμένο πόλεμο κι αποτελεί ιστορικά τη βάση ενός πολύ χαρακτηριστικού ρατσισμού.
Οχλοδικαιοσύνη
Η «παρέμβαση» στο λιμάνι της Σύρου δεν είναι μεμονωμένο περιστατικό, αλλά ακόμη μία εκδήλωση στοχευμένου μίσους, από τις διάφορες που έχουν αναφερθεί το τελευταίο διάστημα (τουρίστες με «ένοχη καταγωγή» δέχονται επιθέσεις στην Αθήνα, επιχειρήσεις ισραηλινών συμφερόντων βανδαλίζονται, ακροαριστερές ομάδες οργανώνουν αστικές περιπολίες με απειλητικές διαθέσεις προς ανεπιθύμητους κ.λπ.). Πρόκειται για ένα κύμα κανονικοποιημένης βίας που εξελίσσεται σε trend· τα εχθροπαθή αντισημιτικά ένστικτα απελευθερώνονται άφοβα γιατί φέρουν ανθρωπιστική σφραγίδα: δεν είναι αντισημιτισμός αν οι έχοντες το μονοπώλιο της κοινωνικής ευαισθησίας λένε πως δεν είναι (όπως δεν ήταν ρατσισμός, αλλά υπεράσπιση της πατρίδας, οι αλλοτινές χρυσαυγίτικες επιθέσεις σε σκουρόχρωμους)! Οσοι πιστεύουν όμως ότι η διωκτική τάση αφορά μόνο τους διωκόμενους αυτής της περιόδου, κάνουν ολέθριο λάθος. Σήμερα οι βιτζιλάντες τα βάζουν με τους Ισραηλινούς ταξιδιώτες. Αύριο, στόχος θα είναι κάποια άλλη πληθυσμιακή ομάδα που θα κληθεί να λογοδοτήσει στην οχλοδικαιοσύνη για έγκλημα που δεν διέπραξε. Οσο η αυτοδικία γίνεται ανεκτή, η πιθανότητα να εξελιχθεί σε κανόνα αυξάνεται εκθετικά.
