«Στις 8 το πρωί, τοπική ώρα, την Κυριακή 16 Μαΐου 1948, κάποιος βαρκάρης είδε στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης ένα πτώμα να επιπλέει λίγα εκατοστά κάτω από την επιφάνεια του νερού». Λόγια του εκφωνητή του αμερικανικού ραδιοφωνικού δικτύου CBS Ντον Χόλενμπεκ.
Μια μεταλλική ταυτότητα στα χέρια του νεκρού θα μαρτυρήσει το όνομά του: Τζορτζ Πολκ· επικεφαλής του δικτύου ανταποκριτών του CBS στη Μέση Ανατολή.
Η νεκροψία έδειξε ότι ο δημοσιογράφος είχε δεχθεί μια σφαίρα στο κεφάλι, ωστόσο ο θάνατός του προήλθε από πνιγμό. Ηταν ζωντανός, αν και αναίσθητος, όταν τον έριξαν στα νερά του Θερμαϊκού.
Τα υπόλοιπα είναι Ιστορία.
Η υπόθεση Πολκ συνέβη στη Θεσσαλονίκη, σε μια ζοφερή εποχή, όταν οι στρατιωτικές επιχειρήσεις του Εμφυλίου βόρεια και γύρω από την πόλη κλιμακώνονταν δραματικά. Το 1948 και το 1949 ήταν οι δύο πιο αιματηρές, και οι πλέον κρίσιμες, χρονιές του Εμφυλίου. Και η δολοφονία του Αμερικανού Πολκ, ένα άγριο, σκοτεινό επεισόδιο της Ελλάδας του Ψυχρού Πολέμου.
Ο δημοσιογράφος Γιώργος Α. Λεονταρίτης εξέδωσε πολύ πρόσφατα το βιβλίο «Ο Γιάννης Μαρής για την υπόθεση Πολκ / Γιάννης Μαρής: Ποιος σκότωσε τον Πολκ;» (κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αγρα).
Από εκεί προέρχεται το παραπάνω απόσπασμα και είναι το βιβλίο που θα μας συντροφεύσει αυτή την εβδομάδα.
«Μαθητής» του Μαρή στην εφημερίδα «Ακρόπολις», ο Γ. Λεονταρίτης κυκλώνει το θέμα του μέσω της πένας ενός μετρ του ελληνικού αστυνομικού μυθιστορήματος αλλά και επίμονου ρεπόρτερ.
«Ο Γιάννης Μαρής-Τσιριμώκος είχε παρακολουθήσει την υπόθεση από το 1948 ως δημοσιογράφος της σοσιαλιστικής εφημερίδας “Μάχη”», γράφει ο Λεονταρίτης. Πράγματι, ο Μαρής πήγε στη Θεσσαλονίκη με το που ανακαλύφθηκε το πτώμα του Πολκ. Ξαναπήγε πολλά χρόνια μετά, το 1977, με αφορμή την αίτηση του Γρηγόρη Στακτόπουλου (από τις τραγικές φιγούρες της υπόθεσης) για αναψηλάφηση της δίκης. Τότε ο Μαρής «ήλθε σ’ επαφή με πρόσωπα που το 1948 δεν ήθελαν για ευνόητους λόγους να φανούν στο προσκήνιο».
Ο Λεονταρίτης σχολιάζει το ότι ο «κορυφαίος συγγραφέας αστυνομικών μυθιστορημάτων» δεν έκανε ποτέ μυθοπλασία αυτή την υπόθεση. Ωστόσο, «την έζησε ο ίδιος».
Το 1977 ο Μαρής ζήτησε από τον εκδότη της «Ακροπόλεως», τον Τάσο Μπότση, να αποσπάσει τον νεαρό τότε Λεονταρίτη από το ελεύθερο ρεπορτάζ και να τον τοποθετήσει βοηθό του στη νέα έρευνα για την υπόθεση Πολκ «για όσο χρόνο θα απαιτούσε εκείνη η έρευνα. Ετσι, αναμείχθηκα κι εγώ σε αυτή την ιστορία». Με αυτή την ευκαιρία, ο Γ. Λεονταρίτης θα συνομιλήσει με πρόσωπα-κλειδιά της εποχής.
Η συνέχεια αύριο.
