Η δεύτερη ανάγνωση πάντα κάτι έχει να προσφέρει. Κάτι που την πρώτη φορά δεν θεωρήθηκε σημαντικό, τώρα αξιολογείται διαφορετικά. Γιατί; Διότι έχουν μεσολαβήσει αναγνώσεις και άλλων σχετικών βιβλίων που πλούτισαν τις προσλαμβάνουσες παραστάσεις και τις γνώσεις του αναγνώστη. Ιδίως αν πρόκειται για ένα ιστορικό βιβλίο. Σ’ αυτή την περίπτωση η δεύτερη ανάγνωση δεν συντελεί απλώς στο φρεσκάρισμα της μνήμης, αλλά μερικές φορές και στην αναθεώρηση των μέχρι τότε δεδομένων.
Κάπως έτσι ξεφύλλισα για δεύτερη φορά –μέρες που είναι*– το βιβλίο του Σταύρου Αβδούλου «Νίκος Ζαχαριάδης, μύθος και πραγματικότητα» (εκδ. Παρασκήνιο, 2009). Στο βιβλίο υπάρχουν, πέραν όλων των άλλων, μαρτυρίες προς τον συγγραφέα δύο ανθρώπων που βρέθηκαν πολύ κοντά στον κομμουνιστή ηγέτη και οι οποίοι δέθηκαν μαζί του με σχέσεις εμπιστοσύνης, όταν βέβαια αυτός είχε πέσει. Ο Λευτέρης Ελευθερίου και ο Αλέξης Πάρνης.
Το ενδιαφέρον σε αυτό το βιβλίο είναι όχι η λατρεία του Ν. Ζαχαριάδη προς τον Στάλιν, αλλά πώς έβλεπε ο πατερούλης τον Ελληνα κομμουνιστή ηγέτη. Τον Στάλιν άπαντες τον λάτρευαν και τον φοβούνταν. Ηταν ένας συνδυασμός συναισθημάτων που χαρακτήρισε μια ολόκληρη εποχή και επηρέασε την κρίση όλων αυτών των ανθρώπων.
Το νέο στοιχείο που εισφέρει ο Αβδούλος με το βιβλίο του είναι ο θαυμασμός του Στάλιν για τον Ζαχαριάδη. Παρότι ηττημένος, τον δέχεται (16 Σεπτεμβρίου 1949) μόλις λίγες μέρες μετά τη φυγή των ανταρτών από το ελληνικό έδαφος, στο θέρετρό του στη Ρίτσα του Καυκάσου και εκεί βάζει φαρδιά πλατιά την υπογραφή του στο κείμενο που του παρουσίασε ο Ζαχαριάδης για τα αίτια της ήττας.
«Ολοι οι εκπρόσωποι ξένων κομμάτων εκφωνούσαν εγκωμιαστικούς λόγους για τον Στάλιν, όταν όμως εκφώνησε τον λόγο του ο Ζαχαριάδης, τότε στην αίθουσα έγινε το κάτι άλλο…».
«Πραβίλνο» (σωστά) ήταν η λέξη με την οποία ο Στάλιν υιοθέτησε την άποψη του Ελληνα κομμουνιστή πως ο βασικός υπεύθυνος της ήττας ήταν ο Τίτο. Ετσι ο Ζαχαριάδης επέστρεψε δικαιωμένος στην Αλβανία.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η αφήγηση του Πάνου Δημητρίου για τα όσα του είπε ο γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος του Ουζμπεκιστάν, Νιγιάζοφ, και αναφερόταν στο 19o συνέδριο του ΚΚΣΕ, αφιερωμένο στην 73η επέτειο από τη γέννηση του Στάλιν. Εκεί ήταν παρών και ο Ζαχαριάδης. Αφηγείται ο Νιγιάζοφ στον Π. Δημητρίου: «Ολοι οι εκπρόσωποι των ξένων κομμάτων εκφωνούσαν εγκωμιαστικούς λόγους για την προσωπικότητα του Στάλιν, όταν όμως εκφώνησε τον λόγο του ο Ζαχαριάδης, τότε στην αίθουσα έγινε το κάτι άλλο… Καθόμουν δίπλα στον Στάλιν στο προεδρείο και την ώρα εκείνη ο Στάλιν στράφηκε προς το μέρος μου και μου λέει: “Τον βλέπεις αυτόν; Αυτός είναι μεγάλος ηγέτης. Θα κάνει την επανάσταση όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και στην Ευρώπη”».
Στην ομιλία του ο Νίκος Ζαχαριάδης είπε: «Είμαστε στρατιώτες του Στάλιν στην Ελλάδα». (σελ. 272). Και το απέδειξε όταν την περίοδο 1946-1949 επιτέλεσε το κόμμα το διεθνιστικό του καθήκον.
* Πριν από ακριβώς 80 χρόνια έγινε η 12η ολομέλεια του ΚΚΕ (25-27 Ιουνίου 1945).
