Ειδήσεις αυτής της εβδομάδας. Μία γυναίκα σ’ ένα χωριό της Αμφιλοχίας βγαίνει από το αυτοκίνητο του κουμπάρου της κι αυτός την πυροβολεί με καραμπίνα που είχε φυλαγμένη. Αυτή είναι η 51χρονη. Ερχεται να προστεθεί στην εικοσιπεντάχρονη, στην τριαντάχρονη κ.λπ. Ενας σωρός. Είχε τρία παιδιά, τώρα ορφανά. Η τοπική κοινωνία πάει, το έχασε το καλοκαίρι.
Το ελληνόφωνο Διαδίκτυο σοκαρισμένο νιαουρίζει: μήπως είχαν ερωτική σχέση που να δικαιολογεί το έγκλημα; Το χωριό σιωπά και μετά ψιθυρίζει. Την ίδια εβδομάδα: μια γυναίκα σε επαρχιακή πόλη σέρνεται από το μαλλί, λογικά προς τη σπηλιά του Νεάντερταλ. Οι παρευρισκόμενοι μουδιασμένοι σηκώνονται και παρεμβαίνουν πριν γίνει τίποτα χειρότερο. Η γυναίκα δηλώνει πως δεν κατάλαβε τι της συνέβη. Ισως ντρέπεται. Ντρέπεται για τον τρόπο που της έχουν φερθεί. Ντροπή από τη λάθος μεριά.
Τι ήταν αυτό που όπλισε το χέρι ακόμη ενός άνδρα; Το ίδιο που κάνει τις γυναίκες να μισούν τις γυναίκες, το ίδιο που κάνει τα αγόρια να νιώθουν άνω-κάτω, το ίδιο που κάνει τον γενικό πληθυσμό να σκέφτεται πως οι γυναίκες που εκφράζουν γνώμες είναι ανερμάτιστες αυτοαναφορικές «σκύλες» που πρέπει να ανεχθείς εξαιτίας της «προόδου». Σας έλεγα πριν καμιά εβδομάδα για ένα βιβλίο που διάβαζα και μιλάει σχετικά μ’ αυτά. Σύνδεση λέγεται, της Bell Hooks (εκδόσεις Μεταίχμιο, μετάφραση Μαρτίνα Ασκητοπούλου).
Μία από τις κορυφαίες παρατηρήσεις της συγγραφέως είναι η εξής: είμαστε σ’ ένα σημείο όπου μας αποδέχονται στις δουλειές. Το γεγονός αυτό έχει τη σημασία του, γιατί χωρίς οικονομική ελευθερία, χωρίς υλικούς πόρους δεν μπορεί να χειραφετηθεί καμία γυναίκα. Υπάρχουν γυναίκες επιχειρηματίες (φυσικά θα θέλαμε κι άλλες) και γυναίκες με επιρροή. Ωστόσο, λέει η Bell Hooks, στις προσωπικές μας σχέσεις δεν έχει σημειωθεί ανάλογη πρόοδος.
Ενώ ξέρουμε πώς να φερόμαστε η μία στην άλλη και ο ένας στον άλλο στη δουλειά, δεν σημαίνει πως ξέρουμε να αναπτύσσουμε σχέσεις στοργής και αγάπης σ’ εκείνη τη σφαίρα που θα λέγαμε «ιδιωτική ζωή». Η Bell Hooks μιλάει για τους «μη ανασυγκροτημένους» άνδρες, δηλαδή αυτούς που δεν έχουν επεξεργαστεί κάποια θέματα υπό το φως της κριτικής στην πατριαρχία. «Αυτοί οι άνδρες μπορεί να αποδέχονται απρόθυμα ή και ευχαρίστως τις γυναίκες ως ισότιμες στη δουλειά, αλλά όταν επιστρέφουν στο σπίτι συνήθως θέλουν να τηρούνται οι παλιοί σεξιστικοί έμφυλοι ρόλοι».
Αντίστοιχα, οι επιτυχημένες γυναίκες που έχουν διεκδικήσει την εξέλιξη στην καριέρα τους υιοθετούν τον αυτοχαρακτηρισμό της «σκύλας», “bitch”, ώστε προτού προλάβει να τις πληγώσει κάποιος/κάποια να δείχνουν οι ίδιες απολύτως μη διαθέσιμες συναισθηματικά και τάχα απαλλαγμένες από ανάγκες όπως αγάπη, σύνδεση, τρυφερότητα. Σκεφτείτε πως για χρόνια οι διαμορφωτές τάσεων παρουσίαζαν σαν χειραφέτηση το να μην έχεις χρόνο/γνώσεις να μαγειρέψεις ένα θρεπτικό γεύμα. Πλάσαραν σαν πρόοδο το να τρως στο πόδι κάποιο μπαγιάτικο μαρούλι καθ’ οδόν προς την αίθουσα συσκέψεων.
Πρόκειται για τη συγκρότηση ενός ανθρώπου που αρνείται «να διεκδικήσει όλες τις πτυχές της ανθρωπιάς του». Η κοινωνία μας θρέφει μονοδιάστατους άνδρες, κορίτσια που πρέπει να διαλέγουν σ’ ένα διαρκές είτε/είτε, αγαπημένη σύντροφος ή bitch;
Στο βιβλίο της Αμάντας Μιχαλοπούλου, Το Μακρύ Ταξίδι Της Μίας Μέσα Στην Αλλη, η συγγραφέας ασχολείται, μεταξύ άλλων, με το τι σημαίνει να είσαι μητέρα. Στο έργο περιλαμβάνεται και μία συνέντευξη της μητέρας της Ελένης Τοπαλούδη. Η συγγραφέας πρώτα ξεφουρνίζει όσα είπε η μάνα της δολοφονημένης και μετά σου λέει ποιος μιλάει, γιατί αλλιώς δεν θ’ άντεχες να τα διαβάσεις. Ολο το βιβλίο διαπνέεται από τη σκέψη της αγωνίας για τις κόρες: πώς να τις προστατεύσεις;
Ομως, σήμερα, εγώ σκέφτομαι από την ανάποδη. Πώς να προστατεύσεις τη μαμά σου, τη συνάδελφο, τη φίλη σου; Πώς να προστατεύσεις όλες αυτές τις γυναίκες που μεγαλώνουν και που δεν ξέρουν αν θα τους τη φέρει το παιδί τους, ο κουμπάρος ή ο άγνωστος Χ; Πώς να προστατέψεις κάτι αόρατο, εκτός βλέμματος, τη γυναίκα που γερνάει; Η εκμετάλλευσή τους, συχνά από συγγενείς τους, είναι πράγμα καθημερινό. Υστερόγραφο: Μου αρέσει που στα δελτία ειδήσεων οι γυναικοκτονίες είναι συνήθως στην ενότητα «κοινωνία». Υπάρχει κάτι βαθύ εκεί, σ’ αυτή τη σύμπτωση μέρους των νέων της ελληνικής κοινωνίας και του αστυνομικού ρεπορτάζ.
