Ο ξεχασμένος εμφύλιος πόλεμος της Συρίας επιφύλασσε μια ανατροπή που αιφνιδίασε τη διεθνή κοινότητα. Η ανακούφιση για την κατάρρευση του σκληρού καθεστώτος του Μπασάρ Ασαντ, όμως, συνοδεύεται από σοβαρούς κινδύνους, καθώς η προσπάθεια για την ειρήνη, την ακεραιότητα και τη σταθερότητα στη Συρία σκοντάφτει στις αντιμαχίες μεταξύ των αντικαθεστωτικών δυνάμεων και των έξωθεν υποστηρικτών τους.
Με τον εμφύλιο να έχει δημιουργήσει εκατομμύρια Σύρους πρόσφυγες και με τους φυσικούς πόρους της χώρας εξαντλημένους, η σύγκρουση «ξεπάγωσε» με εντυπωσιακή ταχύτητα λόγω της εξασθένησης του Ιράν και της Ρωσίας. Καθώς μάλιστα αυτή είναι μια χαρακτηριστική περίπτωση πολέμου δι’ αντιπροσώπων, τα κράτη που είχαν ρόλο στον εμφύλιο επιχειρούν να διαμορφώσουν και την επόμενη ημέρα.
Η Ρωσία και το Ιράν είναι οι προφανείς χαμένοι, καθώς στήριζαν το καθεστώς Ασαντ και θα προσπαθήσουν να βρουν νέα ερείσματα στη χώρα. Η Ρωσία φέρεται να έχει λάβει εγγυήσεις για την ασφάλεια των στρατιωτικών της βάσεων στη Συρία, ωστόσο το μέλλον τους είναι πλέον άδηλο. Οσο για το Ιράν, χάνει τη χερσαία σύνδεση με τον Λίβανο και τη στρατιωτική οργάνωση της Χεζμπολάχ.
Μπορεί η ανατροπή Ασαντ να εξέπληξε τη διεθνή κοινότητα, ωστόσο το τι επιφυλάσσει το μέλλον για τη Συρία είναι άδηλο.
Στα Ηνωμένα Εθνη o ειδικός απεσταλμένος για τη Συρία ζητεί από τη διεθνή κοινότητα μια πολιτική διαδικασία στην οποία θα συμμετέχουν όλες οι συριακές ομάδες και οι μεγάλες δυνάμεις. Χωρίς ισχυρή ηγεσία, όμως, οι ευρωπαϊκές χώρες επικεντρώνονται στην αποτροπή ενός νέου προσφυγικού ρεύματος, ενώ τουλάχιστον η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαμηνύει ότι είναι έτοιμη «να υποστηρίξει την εθνική ενότητα και την ανοικοδόμηση ενός κράτους που θα προστατεύει τις μειονότητες». Πιο άμεσα αντέδρασε η αμερικανική κυβέρνηση, η οποία –σύμφωνα με τους New York Times– διεμήνυσε στους ισλαμιστές αντάρτες του HTS που κατέλαβαν τη Δαμασκό «τι να μην κάνουν» μέσω της Τουρκίας, η οποία στηρίζει το HTS και θεωρείται ένας από τους κερδισμένους των εξελίξεων.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ επιχειρούν με στοχευμένες επιθέσεις να προκαταλάβουν τις εξελίξεις στο έδαφος, προκαλώντας την αντίδραση της Ρωσίας αλλά και της Σαουδικής Αραβίας, οι οποίες τις κατηγορούν ότι επιβουλεύονται τον διαμελισμό της Συρίας. Αλλά τα αεροπορικά χτυπήματα των ΗΠΑ έχουν στόχο το Ισλαμικό Κράτος, ενώ το Ισραήλ ανακοίνωσε ότι χτύπησε εγκαταστάσεις χημικών όπλων ώστε να μην πέσουν σε εχθρικά χέρια και ανέπτυξε δυνάμεις στην αποστρατιωτικοποιημένη ζώνη εντός του συριακού εδάφους. Μάλιστα, κάτι αντίστοιχο επιχειρεί να δημιουργήσει η Τουρκία στα δικά της σύνορα, ώστε να απομονώσει τους Κούρδους αντάρτες, κάτι που ενδεχομένως να της «δώσει» ο Ντόναλντ Τραμπ. Μπορεί λοιπόν η ανατροπή του Ασαντ να εξέπληξε τη διεθνή κοινότητα, ωστόσο το τι επιφυλάσσει το μέλλον για τη Συρία θα εξαρτηθεί από τη νέα υπό διαμόρφωση ισορροπία δυνάμεων στην περιοχή.
* Η κ. Κατερίνα Σώκου είναι Nonresident Senior Fellow στο Atlantic Council και ερευνήτρια Εξωτερικού στο ΕΛΙΑΜΕΠ.
