Καθώς ο πόλεμος στην Ουκρανία αγριεύει, οι επιπτώσεις του πολλαπλασιάζονται και για τον υπόλοιπο κόσμο. Παράλληλα, γίνεται σαφές ότι αυτές δεν περιορίζονται μόνο στην υψηλή πολιτική, στους αμυντικούς σχεδιασμούς του ΝΑΤΟ, στο γεωπολιτικό ρήγμα στην ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας, στο πλήγμα για το διεθνές δίκαιο και τα ανθρώπινα δικαιώματα, ή ακόμη στις ανάγκες προστασίας των προσφύγων.
Η αντήχηση του πολέμου υπάρχει επίσης στην άνοδο των τιμών για την ενέργεια αλλά και για βασικά αγροτικά προϊόντα, αυξήσεις που κινδυνεύουν να οδηγήσουν σε επισιτιστική κρίση σε κάποιες αναπτυσσόμενες χώρες. Οπως σημειώνουν στους New York Times δύο ειδικοί, η Σάρα Μένκερ και ο Ρατζίβ Σα, «καθώς τα χωράφια της Ουκρανίας έχουν μετατραπεί σε πεδία μαχών, η αβεβαιότητα για τις αγροτικές εξαγωγές της χώρας, όπως και της Ρωσίας, έχουν δημιουργήσει έναν παγκόσμιο επισιτιστικό συναγερμό λόγω της εκτόξευσης των τιμών για τα σιτηρά, το καλαμπόκι, τη σόγια, τα λιπάσματα και το αραβοσιτέλαιο».
Τα μοντέλα τους υπολογίζουν ότι σε μεγαλύτερο κίνδυνο βρίσκονται το Αφγανιστάν, το Σουδάν, η Σομαλία, αλλά και το Μαρόκο και η Αίγυπτος. Και όπως σημειώνουν, οι κρίσεις στα τρόφιμα συχνά οδηγούν σε κοινωνική αναταραχή, συγκρούσεις, πτώση κυβερνήσεων και μαζική μετανάστευση – θυμίζουν, δε, την άνοδο των τιμών των τροφίμων πριν από την Αραβική Ανοιξη του 2011.
Στην Ευρώπη, οι συνέπειες της ακρίβειας είναι μεγαλύτερες για τα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα, αλλά η άνοδος των τιμών της ενέργειας αγγίζει όλα τα νοικοκυριά – και βέβαια την ευρωπαϊκή παραγωγή, που βλέπει την ανταγωνιστικότητά της να κατρακυλά. Είναι ενδεικτικό ότι η επενδυτική εμπιστοσύνη στην Ευρωζώνη έχει υποχωρήσει στα χαμηλότερα επίπεδα από τον Ιούλιο του 2020, στην καρδιά του πρώτου κύματος της πανδημίας. Και καθώς οι φρικαλεότητες του ρωσικού στρατού που αποκαλύπτονται στην Ουκρανία οδηγούν σε νέες ευρωπαϊκές κυρώσεις κατά του ρωσικού ενεργειακού κλάδου, ο Γερμανός καγκελάριος Ολαφ Σολτς προειδοποιεί για ύφεση στην Ευρωπαϊκή Ενωση, καθώς τα μέτρα αυτά πλήττουν και την ευρωπαϊκή οικονομία.
Ακόμη και η κατά τα φαινόμενα πιο αυτάρκης αμερικανική οικονομία φαίνεται ότι οδεύει προς ύφεση, σύμφωνα με τις ενδείξεις στην αγορά των ομολόγων. Οι Αμερικανοί καταναλωτές ήδη αναστενάζουν στις αντλίες των πρατηρίων λόγω της εκτόξευσης των τιμών των καυσίμων και της μεγάλης εξάρτησής τους από τα ενεργοβόρα οχήματά τους. Και μπορεί ο πρόεδρος Τζο Μπάιντεν να αποδίδει την αύξηση των καυσίμων «στον πόλεμο του Πούτιν», όπως τον αποκαλεί, αλλά όσο διαχέονται οι συνέπειες της ακριβής ενέργειας στην οικονομία, τόσο περισσότερο θα πέφτει στους ώμους του το πολιτικό κόστος του πληθωρισμού, και μάλιστα σε ένα εκλογικό έτος για το Κογκρέσο.
Διότι είτε πρόκειται για τις Ηνωμένες Πολιτείες, είτε για τις ευρωπαϊκές χώρες, είτε για τις αναπτυσσόμενες οικονομίες, το κόστος αυτού του πολέμου διαχέεται στην οικονομία και από εκεί και στην εσωτερική πολιτική σκηνή.
* Η κ. Κατερίνα Σώκου είναι Nonresident Senior Fellow στο Atlantic Council.
