Ο Ιωάννης Λεοντής ή Λεοντίδης, γεννημένος στα Ψαρά το 1745, πολύ πρώιμα έλαβε από τους συντοπίτες του το παρωνύμιο «Βαρβάκης», πιθανότατα από το ομώνυμο είδος γερακιού. Το όνομά του συνδέθηκε –έως ταυτίστηκε σχεδόν– με τον αποκαλούμενο «μαύρο χρυσό της γεύσης», το χαβιάρι. Η μόρφωσή του δεν ήταν ιδιαίτερα επιμελημένη, λόγω της επικρατούσας φτώχειας. Παρ’ όλα αυτά, υπήρξε ιδιαίτερα φιλομαθής και μεθοδικός στις επαγγελματικές του δραστηριότητες. Ο Βαρβάκης ακολούθησε την ενασχόληση του πατέρα του με το θαλάσσιο εμπόριο, μην έχοντας άλλη επαγγελματική διέξοδο. ∆ιέπρεψε ως ναυτικός και πλοίαρχος, λόγω της γενναιότητας, της τόλμης και της ανθεκτικότητάς του στις κακουχίες. Στα 17 του ναυπήγησε το πρώτο του πλοίο, επανδρώνοντάς το με Ψαριανούς ναύτες, και έκτοτε επιδιδόταν εκ περιτροπής στο εμπόριο και στο κούρσος. Το 1770 συμμετείχε οικειοθελώς με μεγάλη επιτυχία στα Ορλωφικά, μετατρέποντας το μοναδικό του καράβι σε πυρπολικό και καταστρέφοντας τον τουρκικό στόλο, γεγονός που εκτιμήθηκε πολύ από τη ρωσική αυτοκρατορική Αυλή, η οποία θα τον ανταμείψει αργότερα προσφέροντάς του σημαντικό χρηματικό ποσό και ατελή άδεια αλιείας στην Κασπία Θάλασσα. Το 1774 εγκατέλειψε τον τόπο καταγωγής του και έφτασε μετά από μεγάλη ταλαιπωρία στο Αστραχάν της Ρωσίας. Εκεί δραστηριοποιήθηκε αρχικά στην παραγωγή ρακής, έπειτα στην αλιεία και την εμπορία ταριχευτών ειδών και, τέλος, στην άκρως κερδοφόρα παραγωγή και εμπορία χαβιαριού. Απέκτησε τεράστια κινητή και ακίνητη περιουσία και μέσω του ανεξάντλητου αυτού πλούτου εξασφάλισε την πολυπληθή οικογένειά του, αλλά συνεισέφερε και σε αμέτρητα έργα κοινής ωφελείας σε Ελλάδα και Ρωσία, βοήθησε πολύ κόσμο που είχε ανάγκη και ενίσχυσε με κάθε δυνατό τρόπο τους επαναστατημένους Έλληνες.
Προλεγόμενα
1' 15" χρόνος ανάγνωσης
Σταθμός ψαράδων κοντά στο Αστραχάν, τον 19o αιώνα. Δημοσιεύθηκε στο The Illustrated London News (The Print Collector/Heritage Images via Getty Images/Ideal Image).
