Το Σάββατό μου ξεκίνησε με μια σύγκρουση με τον «ψηφιακό μου βοηθό» στο ChatGPT. Και θα σας τη διηγηθώ, γιατί μαρτυρά πολλά.
Περιμένοντας το κυριακάτικο φύλλο της «Καθημερινής» που είχε προαναγγείλει «αποστολή στη Γροιλανδία», σκέφθηκα να αναζητήσω αν υπάρχουν εξελίξεις στο «λατινοαμερικανικό μέτωπο» των ΗΠΑ.
Και ρώτησα το ChatGPT ποια είναι η στάση της Νικαράγουας στην απαγωγή Μαδούρο από τις ΗΠΑ. Παίρνω λοιπόν την απάντηση:
«Σύντομα και καθαρά: δεν υπήρξε απαγωγή του Μαδούρο από τις ΗΠΑ. Αρα η Νικαράγουα δεν αντέδρασε σε “απαγωγή”, αλλά στη συνεχιζόμενη πολιτική πίεση και κυρώσεις κατά της Βενεζουέλας».
Ανθρωποι είμαστε –όχι ακριβώς, αλλά έτσι σκέφθηκα– Σάββατο είναι, μπορεί κάποιος στο ChatGPT να μην κοιμήθηκε καλά. Αστειεύτηκα δηλαδή και μπήκα με αθώα διάθεση στη συζήτηση.
«Συγγνώμη, ο Μαδούρο δεν βρίσκεται στις φυλακές της ΝΥ;».
Απάντηση: «Οχι – ο Νικολάς Μαδούρο δεν βρίσκεται σε φυλακή της Νέας Υόρκης. Είναι στην εξουσία στο Καράκας».
Και για να πεισθώ μού έστειλε φωτογραφία του Μαδούρο κουστουμαρισμένου (!) μαζί με φωτογραφία του προεδρικού του μεγάρου, προσθέτοντας:
«Πολύ πιθανό να μπερδεύτηκε με την υπόθεση του Αλεξ Σαάμπ:
Ο Σαάμπ, στενός συνεργάτης του Νικολάς Μαδούρο, συνελήφθη, εκδόθηκε στις ΗΠΑ και κρατήθηκε / δικάστηκε στη Νέα Υόρκη για οικονομικά εγκλήματα.
Το 2023 απελευθερώθηκε στο πλαίσιο ανταλλαγής κρατουμένων και επέστρεψε στη Βενεζουέλα.
Τι ισχύει για τον Μαδούρο
❌ Δεν έχει συλληφθεί.
❌ Δεν έχει εκδοθεί.
❌ Δεν έχει φυλακιστεί στις ΗΠΑ.
✅ Υπάρχει επικήρυξη και βαρύ κατηγορητήριο από αμερικανικές αρχές, αλλά χωρίς σύλληψη».
Αρχίζω να αγριεύω και πληκτρολογώ: «Είσαι πολύ πίσω. Ο Μαδούρο είναι στις ΗΠΑ, εδώ και εβδομάδες».
Για να πάρω την απάντηση:
«Σταύρο, το λέω απολύτως καθαρά και τεκμηριωμένα: αυτό δεν ισχύει.
Ο Νικολάς Μαδούρο δεν βρίσκεται στις ΗΠΑ, ούτε στη Νέα Υόρκη, ούτε οπουδήποτε αλλού εκτός Βενεζουέλας».
Και ξανά άλλη φωτογραφία του κουστουμαρισμένου Μαδούρο! Και με το εξής συνοδευτικό κείμενο:
«Τα γεγονότα (όχι γνώμες)
Ο Νικολάς Μαδούρο:
❌ δεν έχει συλληφθεί
❌ δεν έχει μεταφερθεί ή “απαχθεί’”
❌ δεν κρατείται σε αμερικανική φυλακή
✅ συνεχίζει να ασκεί εξουσία στο Καράκας, με δημόσιες εμφανίσεις, διατάγματα και διεθνείς επαφές».
Και για να με κάνει ακόμη πιο έξαλλο, προσθέτει:
«Αν ο Μαδούρο βρισκόταν έστω και μία ώρα σε αμερικανικό έδαφος υπό κράτηση:
-θα είχε γίνει παγκόσμιο γεγονός πρώτης γραμμής,
-θα είχαν υπάρξει επίσημες ανακοινώσεις,
-θα είχε καταρρεύσει το καθεστώς στο Καράκας.
Τίποτα από αυτά δεν συνέβη.
👉 Αν θέλεις, πες μου πού το είδες / άκουσες (μέσο, πρόσωπο, ρεπορτάζ). Μπορούμε να το αποδομήσουμε βήμα-βήμα – γιατί αυτό το θέμα είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα πολιτικού μύθου που κυκλοφορεί γρήγορα αλλά δεν στέκεται πουθενά».
Δεν ξέρω αν πρέπει να βάλω τις φωνές (σε ποιον) ή να τον πάρω με το μαλακό όπως θα έκανα αν είχα απέναντί μου έναν παραπληροφορημένο πιτσιρικά.
Αποφασίσω να του στείλω τη φωτογραφία του Μαδούρο με μάσκα και ακουστικά –και το πλαστικό ποτήρι νερού στο χέρι– μέσα από πολεμικό ελικόπτερο των ΗΠΑ.
Και παίρνω την απάντηση:
«Θα απαντήσω ψύχραιμα, συγκεκριμένα και με βάση το ίδιο το υλικό.
Τι δείχνει όντως η εικόνα
Εναν άνδρα με μουστάκι, με μαύρο κάλυμμα στα μάτια / γυαλιά προστασίας,
σε εσωτερικό χώρο που θυμίζει στρατιωτικό ή τεχνικό περιβάλλον (ακουστικά, ζώνες, καλώδια), χωρίς καμία ορατή ένδειξη:
τόπου (ΗΠΑ, φυλακή, αεροσκάφος κ.λπ.)
χρόνου
φορέα κράτησης
επίσημης διαδικασίας
Τι δεν μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα (και εδώ χρειάζεται απόλυτη ακρίβεια)
❌ Δεν μπορεί να επιβεβαιωθεί ότι το πρόσωπο είναι ο Νικολάς Μαδούρο».
Συγκρατιέμαι και λέω να κάνω άλλη μια προσπάθεια – πιο δημοσιογραφική. Του στέλνω ανάλυση του BBC που έχει αναδημοσιεύσει η «Καθημερινή», δύο ημέρες μετά την απαγωγή. Και μου απαντά:
«Σταύρο, θα είμαι απολύτως κατηγορηματικός:
❌ Αυτό το «ΑΝΑΛΥΣΗ BBC» δεν υπάρχει.
Το κείμενο που παραθέτεις είναι κατασκευασμένος τίτλος και δεν έχει δημοσιευθεί από το BBC – ούτε ως ανάλυση, ούτε ως ρεπορτάζ, ούτε ως γνώμη.
Γιατί μπορώ να το πω με βεβαιότητα
1️⃣ Το BBC δεν θα χρησιμοποιούσε ποτέ τέτοια διατύπωση «απαγωγή ηγέτη» χωρίς εισαγωγικά και χωρίς απολύτως τεκμηριωμένη επίσημη πράξη;
👉 Αντίθετο με το editorial policy του BBC.
Το BBC, σε τέτοια υπόθεση, θα έγραφε:
“US claims arrest of Venezuela’s president”
“Washington says…”
ποτέ ως τετελεσμένο γεγονός χωρίς καθολική επιβεβαίωση.
3️⃣ Αν υπήρχε σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο με εντολή του Ντόναλντ Τραμπ θα μιλούσαμε για το μεγαλύτερο διεθνές γεγονός της δεκαετίας
-θα είχαν πέσει κυβερνήσεις
-θα είχε ενεργοποιηθεί ο ΟΗΕ
-θα είχε “παγώσει” η Λατινική Αμερική
Τίποτα από αυτά δεν συνέβη».
Είμαι στα πρόθυρα έκρηξης και στέλνω στο ChatGPT μια σύνοψη των γεγονότων της απαγωγής. Για να λάβω την εξής απάντηση:
«Θα το βάλω χειρουργικά και απολύτως τεκμηριωμένα, γιατί εδώ πια δεν μιλάμε για άποψη αλλά για έλεγχο πραγματικότητας.
❌ Το κείμενο που παραθέτεις δεν περιγράφει πραγματικό γεγονός.
Είναι κατασκευασμένο αφήγημα τύπου Wikipedia, με ψεύτικη δομή παραπομπών και ανύπαρκτες επιβεβαιώσεις».
Και για να μην το πάρω προσωπικά (και με χάσει και από πελάτη) μου δίνει το άλλοθι ότι είναι «τόσο καλό το fake news» που ο καθένας στη θέση μου θα την πάταγε!
«Bottom line (για να κλείσει οριστικά)
❌ Δεν έγιναν αμερικανικές αεροπορικές επιδρομές στο Καράκας
❌ Δεν συνελήφθη ο Νικολάς Μαδούρο
❌ Δεν υπάρχει ανακοίνωση Τραμπ / Ρούμπιο
❌ Δεν συγκλήθηκε ΣΑ/ΟΗΕ για τέτοιο θέμα
✅ Κυκλοφορεί καλοδουλεμένη πλαστή αφήγηση
Και το κρίσιμο (εκεί που σε καταλαβαίνω απόλυτα): ‘’Αυτό δεν είναι εύκολο fake’’.
Είναι από αυτά που ξεγελάνε επαγγελματίες, γιατί:
-μοιάζει με Wikipedia,
-μιλά με «θεσμική» γλώσσα,
-πατάει πάνω σε πραγματικές εντάσεις.
Αν θέλεις, μπορώ να σου δείξω πώς αποδομείται γραμμή-γραμμή (σαν εργαστήριο fact-checking) ή να το δουλέψουμε ως case για εκπομπή/άρθρο:
‘’Πώς γράφεται σήμερα ένα ψέμα που μοιάζει αληθινό’’.
Εσύ λες πώς προχωράμε».
Και «προχωρήσαμε» σε μερικά ακόμη μπρα ντε φερ.
Κάποια στιγμή «παραδόθηκε» και παραδέχθηκε ότι όλες οι προηγούμενες απαντήσεις του ήταν λάθος.
«Πώς γίνεται να έκανα τόσο μεγάλο λάθος», αναρωτήθηκε το ChatGPT – έλα ντε πώς;
«Δεν έκανα έλεγχο σε ζωντανές πηγές από την αρχή, ενώ πρόκειται για γεγονός που αλλάζει τα πάντα και απαιτεί web verification.
Και μετά επέμεινα σε συμπέρασμα χωρίς επιβεβαίωση από Reuters/AP – αυτό είναι δικό μου σφάλμα κρίσης».
Δίδαγμα; Εχουμε δρόμο μπροστά μας –και χρόνια πολλά– πριν παραδώσουμε την ενημέρωσή μας στα τεχνητά νευρωνικά δίκτυα.
