Ως «κονσιλιέρε» στεκόταν ανάμεσα σε δύο κόσμους. Ηταν μέλος της οικογένειας Κορλεόνε χωρίς να μοιράζεται δεσμούς αίματος μαζί της, όπως μαρτυρά το όνομα Τομ Χάγκεν. Ενα μέλος που ερχόταν από ένα άλλο σύμπαν, πιο «αγγλοσαξωνικό», ορθολογικό, νηφάλιο, που μπορούσε να κατευνάσει τα σισιλιάνικα πνεύματα εις το όνομα του πατρός Βίτο και να προστατεύσει τον εκρηκτικό υιό Σόνι, με την ψυχραιμία του αλλά και τη νομική του κατάρτιση.
Με την κοφτή αποφασιστικότητα και την ατάραχη ψυχραιμία που προσέγγισε ερμηνευτικά το «μαύρο», μα… απολύτως χρήσιμο, «πρόβατο» της φαμίλιας του «Νονού» του Φράνσις Φορντ Κόπολα, ο Ρόμπερτ Ντιβάλ έκανε τη σύζευξη των δύο αυτών κόσμων να μοιάζει αβίαστη. Δεν ήταν. Χρειάζεται πολύ λεπτή διαχείριση του υλικού ώστε να κάνεις τον ρόλο σου να διακρίνεται για τη διαφοροποίησή του και την ίδια στιγμή να παραμένει ένα συμβατό στο κινηματογραφικό «μικροκλίμα» του στοιχείο (κατηγορία ηθοποιών στην οποία θα μπορούσε να ανήκει και ο Τζιν Χάκμαν).
Ο Ρόμπερτ Ντιβάλ, που έφυγε από τη ζωή πλήρης ημερών, στα 95 του χρόνια, όπως ανακοίνωσε χωρίς περισσότερες λεπτομέρειες η σύζυγός του, Λουτσιάνα Ντιβάλ, πριν από μερικές ώρες, υπήρξε ένας ηθοποιός που δεν χρειαζόταν να σε πείσει ή να σε εντυπωσιάσει με το ταλέντο του. Που μπορούσε να μείνει στην κινηματογραφική αιωνιότητα ακόμα και με λίγα λεπτά παρουσίας στην οθόνη. «Αγαπώ τη μυρωδιά της ναπάλμ το πρωί», λέει, μέσα σε έναν βόμβο από έλικες και θειάφι, στα λίγα λεπτά που εμφανίζεται στο «Αποκάλυψη, Τώρα!» (1979). Αποφάσισε ο ίδιος να «υποβαθμίσει» τον χαρακτήρα του από λοχαγό σε αντισυνταγματάρχη, κάτι που δεν περιόρισε ωστόσο πολλούς θαυμαστές του να έρχονται για χρόνια και να του λένε στο αυτί την εμβληματική του ατάκα συνωμοτικά, σαν κάποιο ανομολόγητο μυστικό, όπως είχε πει σε συνεντεύξεις του.
Η διακριτική γοητεία των δεύτερων ρόλων
Ο γεννημένος το 1931 στο Σαν Ντιέγκο της Καλιφόρνιας ηθοποιός, ξεκίνησε την καριέρα του στη μικρή οθόνη, με συμμετοχή μεταξύ άλλων στη σειρά «Alfred Hitchcock Presents». Ο ίδιος θεωρούσε πως στην τηλεόραση έκανε και την καλύτερη δουλειά του ως καουμπόι στο «Lonesome Dove», μίνι σειρά του 1989. Ο θάνατός του είναι μια καλή αφορμή για να την αναζητήσουμε και να δούμε αν είχε δίκιο, τη στιγμή που γυρνάμε νοητά στους ρόλους που τον έκαναν έναν από τους τελευταίους, παλαιάς, μα και τόσο σύγχρονης συνάμα κοπής ηθοποιούς του Χόλιγουντ.
Είχε μια άνεση στο να μεταπηδά από τον έναν κόντρα ρόλο στον άλλο. Και έτσι μπορούσε να είναι ο αδέκαστος διευθυντής ειδήσεων που νιώθει άνετα μόνο όταν επιβάλλεται διά βοής στο «Δίκτυο» (1976) του Σίντνεϊ Λιούμετ. Να βάλει τα άμφια του ιερέα στον «Απόστολο» (1997), που επίσης έγραψε και σκηνοθέτησε – αλλά και σε ένα «cameo» πέρασμα για μυημένους στο «Invasion of the Body Snatchers» (1978) του Φίλιπ Κάουφμαν. Να μεταμορφώνεται στον Ιωσήφ Στάλιν («Stalin», 1992) αλλά και τον Ντουάιτ Αϊζενχάουερ (στο τηλεοπτικό «Ike», 1979).
Εμοιαζε να απολαμβάνει τη διακριτική γοητεία των δεύτερων ρόλων, ακόμα και αν ανάμεσα σε επτά συνολικά υποψηφιότητες για Οσκαρ, το ένα χρυσό αγαλματίδιο της καριέρας του Ντιβάλ ήταν για τον πρωταγωνιστικό ρόλο του στο «Τρυφερές Σχέσεις» (1983), όπου υποδύθηκε έναν αλκοολικό τραγουδιστή της κάντρι.
Αυτή η ικανότητα του Ρόμπερτ Ντιβάλ να συστέλλεται και να διαστέλλεται μέσα στους ρόλους του ήταν εκεί ήδη από την πρώτη στιγμή. Οπως όταν η φαινομενικά λοξή φιγούρα του Μπου Ράντλι στο «Οταν Σκοτώνουν τα Κοτσύφια» (1962) μπορούσε μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα να μετατραπεί από ένα μοχθηρό, αποστεωμένο πρόσωπο σε έναν «καλοκάγαθο γίγαντα», χωρίς να πει ούτε μία λέξη. Ενας ηθοποιός που συστήθηκε έτσι στη μεγάλη οθόνη ήταν αδύνατο να μην αποδειχθεί με τον τρόπο του σπουδαίος.
