Μήπως τα μάτια σας δακρύζουν –ή μήπως τα αισθάνεστε ιδιαίτερα ξηρά– μετά από πολλές ώρες μπροστά από τον υπολογιστή; Ή μήπως τα μάτια σας πονούν ή τα αισθάνεστε κουρασμένα μετά από πολύωρη οδήγηση; Εάν ναι, μάλλον τα μάτια σας έχουν καταπονηθεί. Μην απογοητεύεστε: Τα τακτικά διαλείμματα και κάποιες εύκολες ενέργειες μπορούν να σας βοηθήσουν να ανακουφίσετε τα μάτια σας καθώς συνεχίζετε την ημέρα σας.
Τι είναι η οφθαλμική καταπόνηση και τι την προκαλεί;
Ο όρος «οφθαλμική καταπόνηση» περιγράφει την ενόχληση των ματιών, η οποία μερικές φορές συνδυάζεται με βραχυχρόνιες δυσκολίες στην όραση. Πολλές δραστηριότητες μπορεί να συμβάλλουν στο πρόβλημα. Για παράδειγμα, η εστίαση σε κοντινή εργασία (όπως η ανάγνωση ενός κειμένου με μικρά γράμματα ή το κέντημα) για μεγάλο χρονικό διάστημα μπορεί να σας δυσκολέψει να εστιάσετε όταν σηκώσετε το βλέμμα σας και θελήσετε να κοιτάξετε σε κάποιο άλλο σημείο στο δωμάτιο. Η ενόχληση μπορεί επίσης να οφείλεται σε καταστάσεις που αναγκάζουν τα μάτια σας να δουλέψουν με ένταση, όπως όταν προσπαθείτε να δείτε σε χαμηλό φωτισμό.
Όταν η οφθαλμική καταπόνηση προκαλείται από μακρές συνεδρίες μπροστά από ηλεκτρονικές συσκευές, όπως η τηλεόραση και τα smartphones, συχνά οφείλεται στη φυσική μας τάση να μην ανοιγοκλείνουμε αρκετά τα μάτια μας όταν κοιτάμε μια οθόνη.
Άλλοι παράγοντες που μπορούν να καταπονήσουν τα μάτια είναι οι εξής:
• ο χαμηλός φωτισμός
• οι αντανακλάσεις ή ο πολύ έντονος φωτισμός
• ο αέρας που φυσάει απευθείας στα μάτια, προκαλώντας ξηρότητα
• η σκόνη ή τα στίγματα σε μια ψηφιακή οθόνη
• ο άσχημος καιρός όταν οδηγείτε
• η χρήση γυαλιών ή φακών επαφής με λανθασμένη συνταγή.
Επιπτώσεις της οφθαλμικής καταπόνησης
Η οφθαλμική καταπόνηση μπορεί να προκαλέσει διάφορα συμπτώματα. Μπορεί να εμφανίσετε ένα ή περισσότερα από τα εξής:
• μάτια που είναι κουρασμένα, πονούν ή εμφανίζουν κνησμό (φαγούρα) ή καύσο (τσούξιμο)
• ξηρότητα ή δάκρυα στα μάτια
• θαμπή όραση ή δυσκολία στην εστίαση
• δυσκολία να κρατήσετε τα μάτια σας ανοιχτά
• μυϊκοί σπασμοί στα μάτια ή στα βλέφαρα
• κεφαλαλγία πίσω από τα μάτια
• πόνος στα μάτια από το δυνατό φως.
Η οφθαλμική καταπόνηση μπορεί επίσης να παρεμποδίσει τη συγκέντρωση, την παραγωγικότητα ή την ορθή ανάγνωση (λόγω θαμπής όρασης). Επιπλέον, η κακή στάση του σώματος κατά την προσπάθεια αντιστάθμισης της κούρασης των ματιών μπορεί να οδηγήσει σε πόνο στην πλάτη, στον αυχένα ή στους ώμους.
Συμβουλές για τη μείωση της οφθαλμικής καταπόνησης
Χρειάζεται συντονισμένη προσπάθεια για να αποφύγετε την οφθαλμική καταπόνηση. Δείτε μερικές συμβουλές που μπορεί να βοηθήσουν:
Κάντε τακτικά διαλείμματα. Ακολουθήστε τον κανόνα 20-20-20 για τις κοντινές εργασίες: κάθε 20 λεπτά κοιτάξτε για 20 δευτερόλεπτα σε μια απόσταση περίπου 20 ποδιών (6 μέτρων). Στην πολύωρη οδήγηση, κάντε ένα διάλειμμα κάθε δύο ώρες ή κάθε 160 χιλιόμετρα ή όταν αισθανθείτε ότι το χρειάζεστε.
H οφθαλμική καταπόνηση, αν και ενοχλητική, συνήθως δεν προκαλεί καμία ανησυχία – δείτε την ως ένα σημάδι ότι πρέπει να φροντίζετε πιο πολύ τα μάτια σας.
Κρατήστε υγρή την επιφάνεια των ματιών. Προσπαθήστε να ανοιγοκλείνετε τα βλέφαρα μια στο τόσο – αυτό βοηθά στην ύγρανση της επιφάνειας του οφθαλμού. Χρησιμοποιήστε τεχνητά δάκρυα όταν οδηγείτε ή όταν παρακολουθείτε ψηφιακές οθόνες για μεγάλο χρονικό διάστημα. Επίσης, μπορεί να είναι χρήσιμο να φοράτε γυαλιά και όχι φακούς όταν δουλεύετε σε υπολογιστή ή να χρησιμοποιείτε οφθαλμικές σταγόνες. Όταν οδηγείτε, στρέψτε τα πτερύγια του εξαερισμού μακριά από τα μάτια σας (ο αέρας στεγνώνει τον χώρο και μειώνει την υγρασία). Εξετάστε το ενδεχόμενο να χρησιμοποιήσετε έναν υγραντήρα στο σπίτι σας.
Φροντίστε να έχετε καθαρή εικόνα. Κρατάτε καθαρές τις επιφάνειες των οθονών και των γυαλιών όρασης.
Μειώστε την αντανάκλαση. Φοράτε πολωμένα γυαλιά ηλίου, ιδίως όταν οδηγείτε.
Πρέπει να ανησυχείτε;
Αν εμφανίσετε ξαφνικά θαμπή όραση, αν χάσετε την όρασή σας στον έναν ή και στους δύο οφθαλμούς ή αν εμφανίσετε μια καταιγίδα από σύντομες λάμψεις φωτός ή μαύρες κηλίδες στην όρασή σας, αυτό μπορεί να σηματοδοτεί κάτι σοβαρό (όπως αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο ή αποκόλληση αμφιβληστροειδούς), το οποίο απαιτεί άμεση ιατρική προσοχή. Καλέστε τον οφθαλμίατρό σας ή το 166. Διαφορετικά, η οφθαλμική καταπόνηση, αν και ενοχλητική, συνήθως δεν προκαλεί καμία ανησυχία – δείτε την ως ένα σημάδι ότι πρέπει να φροντίζετε περισσότερο τα μάτια σας. Εάν η οφθαλμική καταπόνηση επιμένει για περισσότερο από μία ή δύο εβδομάδες ή αν είναι ιδιαίτερα επώδυνη, επικοινωνήστε με τον οφθαλμίατρό σας για να αποκλείσετε τυχόν υποκείμενες παθήσεις.
Δημιουργήστε έναν χώρο εργασίας φιλικό για τα μάτια
Η Αμερικανική Ακαδημία Οφθαλμολογίας (AAO) παρέχει τις εξής συμβουλές για την οργάνωση του χώρου εργασίας σας, έτσι ώστε να αποφύγετε την ξηροφθαλμία και την οφθαλμική καταπόνηση:
• Τοποθετήστε την οθόνη του υπολογιστή 50 έως 65 εκατοστά μακριά από το πρόσωπό σας, με το κέντρο της οθόνης λίγο κάτω από το επίπεδο των ματιών σας.
• Στρέψτε την οθόνη του υπολογιστή έτσι ώστε να μην πέφτει πάνω της το φως που έρχεται από τα παράθυρα ή από τον φωτισμό οροφής.
• Χρησιμοποιήστε ένα ματ φίλτρο οθόνης για να μειώσετε τις λάμψεις που δημιουργούνται από μια λαμπερή οθόνη.
• Αυξήστε την αντίθεση της οθόνης.
• Προσαρμόστε τη φωτεινότητα της οθόνης και τον φωτισμό του δωματίου περίπου στο ίδιο επίπεδο.
• Ζητήστε συνταγογραφούμενα γυαλιά για υπολογιστή, τα οποία είναι σχεδιασμένα έτσι ώστε να εστιάζουν σε απόσταση περίπου 50 εκατοστών.
• Καθίστε σε μια άνετη καρέκλα που ευνοεί τη σωστή στάση σώματος: τα πόδια να ακουμπούν καλά στο πάτωμα και οι βραχίονες να υποστηρίζονται.
Η AAO δεν συνιστά γυαλιά προστασίας από την μπλε ακτινοβολία, καθώς δεν υπάρχουν ισχυρά στοιχεία που να δείχνουν ότι το μπλε φως από τις ψηφιακές συσκευές προκαλεί οφθαλμική καταπόνηση.
