Ποιες συνήθειες έχουν μεγαλύτερη σημασία προκειμένου να ζήσετε πολλά χρόνια, χωρίς καρδιοπάθεια; Σύμφωνα με μια σημαντική παγκόσμια μελέτη, το κάπνισμα και η υπέρταση ξεχωρίζουν ως οι δύο σημαντικότεροι παράγοντες οι οποίοι αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης καρδιοπάθειας. Σε συνδυασμό με την υψηλή χοληστερόλη, το υπερβάλλον βάρος (ή το ελλιπές) και τον διαβήτη, οι πέντε αυτοί παράγοντες αντιπροσωπεύουν περίπου το 50% του φορτίου της καρδιαγγειακής νόσου, της κορυφαίας αιτίας θανάτου παγκοσμίως. (Το φορτίο αναφέρεται σε κάθε αρνητική επίπτωση: νόσο, θανάτους, καθώς και κοινωνικό και οικονομικό κόστος.)
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στις 30 Μαρτίου 2025 στο επιστημονικό περιοδικό The New England Journal of Medicine, συνδύασε δεδομένα περισσότερων από δύο εκατομμύρια ατόμων σε 39 χώρες και έξι ηπείρους. Οι ερευνητές εκτίμησαν τον διά βίου κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου και θανάτου από κάθε αιτία μέχρι την ηλικία των 90 ετών, με βάση το αν είχαν ή όχι καθέναν από τους πέντε παράγοντες.
Συγκριτικά με τα άτομα που είχαν και τους πέντε παράγοντες σε ηλικία 50 ετών, εκείνοι χωρίς κανέναν παράγοντα παρουσίαζαν πολύ λιγότερες πιθανότητες εμφάνισης καρδιαγγειακής νόσου ή πρόωρου θανάτου. Κατά μέσο όρο, οι γυναίκες χωρίς κανέναν από τους κινδύνους στη μέση ηλικία ζούσαν 13 επιπλέον χρόνια χωρίς καρδιοπάθεια, ενώ οι άνδρες ζούσαν 11 επιπλέον χρόνια. Όσον αφορά τη συνολική επιβίωση, οι γυναίκες που δεν είχαν τους πέντε παράγοντες ζούσαν περίπου 14,5 χρόνια παραπάνω, ενώ οι άνδρες κέρδιζαν σχεδόν 12 επιπλέον χρόνια.
Στρατηγικές διαχείρισης κινδύνου
Οι πέντε παράγοντες τείνουν να συνυπάρχουν, σημειώνει ο δρ Eric Rimm, καθηγητής επιδημιολογίας και διατροφής στη Σχολή Δημόσιας Υγείας T.H. Chan του Χάρβαρντ. «Οι άνθρωποι με υπέρταση και υπερχοληστερολαιμία συχνά έχουν και παχυσαρκία και για τον λόγο αυτό δεν μας εκπλήσσει ο επιπρόσθετος κίνδυνος καρδιοπάθειας που εμφανίζουν», αναφέρει. Πέρα από το κάπνισμα (που σήμερα αποτελεί μια συνήθεια για ποσοστό λιγότερο από το 9% των Αμερικανών 65 ετών και άνω), όλοι οι άλλοι παράγοντες τείνουν να έχουν μεγαλύτερο επιπολασμό, καθώς οι άνθρωποι γερνούν. Αυτό δεν σημαίνει πως οι νεότεροι δεν θα πρέπει να ανησυχούν για τους καρδιολογικούς παράγοντες κινδύνου τους – οπωσδήποτε θα πρέπει να ανησυχούν, λέει ο δρ Rimm. «Όμως, εάν φτάσετε την ηλικία των 50 ετών και έχετε αρκετούς από αυτούς τους παράγοντες κινδύνου, έχει έρθει πραγματικά η στιγμή να κάνετε κάποιες αλλαγές, λόγω του τεράστιου αντίκτυπου που ενδέχεται να έχουν στο προσδόκιμο ζωής σας», επισημαίνει.
Επίσης, τα ευρήματα της μελέτης υποδηλώνουν ότι οι θετικές αλλαγές μπορούν να έχουν αποτέλεσμα, ιδίως όσον αφορά την υπέρταση. Μεταξύ των ατόμων ηλικίας 55 έως 59 ετών που εμφανίζουν και τους πέντε κλασικούς παράγοντες κινδύνου, η μείωση της υπέρτασης σε ένα υγιές εύρος έχει συνδεθεί με τη μεγαλύτερη αύξηση στον αριθμό ετών ζωής χωρίς καρδιοπάθεια.
Σχεδόν 70% των ατόμων ηλικίας 65 ετών και άνω έχουν υπέρταση, ωστόσο μόνο περίπου 25% αυτών την έχουν υπό έλεγχο. Επιπλέον, έως και οι μισοί από όσους έχουν υπέρταση δεν λαμβάνουν πλέον τα φάρμακά τους έναν χρόνο μετά τη διάγνωση, σύμφωνα με εκτιμήσεις.
Η αρτηριακή πίεση παρουσιάζει αρκετές διακυμάνσεις και μπορεί να επηρεαστεί από πολλά και διαφορετικά πράγματα.
Ενώ οι κατευθυντήριες οδηγίες για την αρτηριακή πίεση ορίζουν ως υπέρταση τις τιμές 130/80 και άνω, μια φυσιολογική αρτηριακή πίεση είναι 120/80. Όμως αντίθετα με το βάρος ή την τιμή της χοληστερόλης αίματος (που μπορούν να υπολογιστούν με αρκετή ακρίβεια με μία και μόνη μέτρηση), η αρτηριακή πίεση παρουσιάζει αρκετές διακυμάνσεις. «Η αρτηριακή πίεσή σας μπορεί να επηρεαστεί από πολλά και διαφορετικά πράγματα, όπως πριν από πόση ώρα ήπιατε ένα φλιτζάνι καφέ ή κατά πόσο βιαστήκατε να προλάβετε το ραντεβού στον γιατρό σας», λέει ο δρ Rimm. Καθώς και τα δύο μπορεί να αυξήσουν τις τιμές κατά τη μέτρηση, είναι λίγο πιο δύσκολο για τον γιατρό σας να πει τελεσίδικα πως έχετε υπέρταση, προσθέτει. Ο επανέλεγχος της αρτηριακής πίεσης μια δεύτερη ή τρίτη φορά κατά την επίσκεψή σας στο ιατρείο μπορεί να είναι χρήσιμος, εάν οι τιμές σας είναι αυξημένες ή διαφορετικές από τις συνηθισμένες.
Ένα κάλεσμα αφύπνισης για μείωση της αρτηριακής πίεσής σας
«Όμως, εάν η αρτηριακή πίεσή σας είναι ακόμη και οριακά υψηλή, το γεγονός αυτό θα πρέπει να αποτελέσει ένα κάλεσμα αφύπνισης για να συζητήσετε με τον γιατρό σας για το τι μπορείτε να κάνετε προκειμένου να τη μειώσετε», λέει ο δρ Rimm. Οι παρακάτω συμβουλές μπορεί να βοηθήσουν:
Τρώτε καλά. Διαβάστε «Πώς το υγιές έντερο κάνει καλό στην αρτηριακή πίεσή σας».
Περιορίστε το αλκοόλ. Η κατανάλωση ποσότητας μεγαλύτερης από μέτρια μπορεί να αυξήσει την αρτηριακή πίεση.
Ξεκινήστε τη σωματική δραστηριότητα. Η άσκηση που κάνει την καρδιά σας να λειτουργεί πιο εντατικά και ενδυναμώνει τους μυς σας είναι ευεργετική.
Διαχειριστείτε το στρες. Οι πρακτικές διαλογισμού και χαλάρωσης μπορούν να βοηθήσουν.
Για περισσότερες πληροφορίες, διαβάστε την Ειδική Έκθεση Υγείας των εκδόσεων Harvard Health Publishing, Take Control of Your Blood Pressure (Πάρτε τον έλεγχο της Αρτηριακής Πίεσής σας) (www.health.harvard.edu/bp). Επίσης, το τεύχος Καρδιολογίας Δεκεμβρίου 2025 των Θεμάτων Υγείας θα παρουσιάσει τις πρόσφατα επικαιροποιημένες κατευθυντήριες οδηγίες για την αρτηριακή πίεση της Αμερικανικής Καρδιολογικής Εταιρείας (The American Heart Association) και του Αμερικανικού Κολλεγίου Καρδιολογίας (American College of Cardiology).
