Πολλοί άνθρωποι γίνονται λίγο «περήφανοι στα αυτιά» καθώς μεγαλώνουν. Υπάρχει όμως και μια άλλη συχνή πάθηση, που είναι σχεδόν το αντίθετο πρόβλημα και είναι λιγότερο αναγνωρισμένη: πρόκειται για την υπερευαισθησία σε διάφορους ήχους, όπως τη φωνή κάποιου ανθρώπου ή τον έντονο ήχο ενός πιρουνιού που πέφτει κατά λάθος πάνω σε ένα πιάτο. Οι ήχοι μπορεί, όχι μόνο να ακούγονται πιο έντονοι από το φυσιολογικό, αλλά επίσης να προκαλούν πόνο και να σας ταράζουν. Η πάθηση αυτή ονομάζεται υπερακουσία ή υπερακοΐα. «Παρατηρείται στο 15% του πληθυσμού και είναι πιο συχνή μετά την ηλικία των 50 ετών, σε άτομα με ή χωρίς απώλεια ακοής», αναφέρει η Meaghan Reed, διευθύντρια κλινικής ακοολογίας στο Massachusetts Eye and Ear, που συνεργάζεται με το Χάρβαρντ.
Τι είναι η υπερακουσία;
Ο όρος «υπερακουσία» περιγράφει την ευαισθησία σε μερικούς ή σε όλους τους ήχους, ανεξαρτήτως έντασης. Ο συγκεκριμένος τύπος ήχου που ενοχλεί ποικίλλει από άτομο σε άτομο. Το ίδιο και η επίδραση στον οργανισμό, η οποία ταξινομείται σε αρκετές κατηγορίες. Για παράδειγμα, τα άτομα με υπερακουσία μπορεί να ενοχλούνται:
• από ήχους που είναι πολύ έντονοι (υπερακουσία έντασης)
• από ήχους που προκαλούν πόνο στα αυτιά, στο κεφάλι ή σε άλλο μέρος του σώματος (υπερακουσία με πόνο)
• από ήχους που προκαλούν αρνητικές συναισθηματικές αντιδράσεις, όπως φόβο (υπερακουσία με ενόχληση)
• από ήχους που προκαλούν ζάλη ή ναυτία (αιθουσαία υπερακουσία).
Αιτίες της υπερακουσίας
Οι ειδικοί δεν γνωρίζουν για ποιον λόγο ακριβώς οι ήχοι οδηγούν μερικές φορές σε σωματικές ή συναισθηματικές αντιδράσεις. «Κάποιες έρευνες προτείνουν ότι οι αντιδράσεις πηγάζουν από μικροσκοπικούς μυς στο μέσο αυτί, οι οποίοι εμφανίζουν ερεθισμό ή υπερδραστηριότητα», αναφέρει η Reed.
Καθημερινοί ήχοι μπορεί να σας φαίνονται πιο έντονοι από το φυσιολογικό, γεγονός που μπορεί να σας προκαλεί πόνο.
Μπορεί επίσης να οφείλονται σε υπερδραστηριότητα των νευρικών ινών που μεταφέρουν ακουστικά σήματα από τα αυτιά στον εγκέφαλο. Αυτό μοιάζει με τις εμβοές, την πάθηση κατά την οποία οι πάσχοντες ακούν ένα κουδούνισμα ή σφύριγμα μέσα στα αυτιά τους, το οποίο όμως είναι αντιληπτό μόνο από τους ίδιους, γιατί δεν υπάρχει στην πραγματικότητα. Μάλιστα, η υπερακουσία συχνά συνυπάρχει με εμβοές.
Πότε πρέπει να μιλήσετε με γιατρό
Αναζητήστε ιατρική βοήθεια για πιθανή υπερακουσία αν οι αντιδράσεις σας σε ορισμένους ήχους σάς δημιουργούν προβλήματα στην καθημερινή σας ζωή. Η Reed συνιστά να ξεκινήσετε από τον γιατρό πρωτοβάθμιας φροντίδας, για να αποκλείσετε πιθανές υποκείμενες παθήσεις, και στη συνέχεια να επισκεφθείτε έναν ακοολόγο ή ωτορινολαρυγγολόγο (ΩΡΛ).
Υπάρχουν αρκετοί λόγοι να αναλάβετε δράση. «Το πρόβλημα με την υπερακουσία εκτείνεται πέρα από την ενόχληση», επισημαίνει η Reed. «Η πάθηση μερικές φορές εμποδίζει κάποιους ανθρώπους να κάνουν ορισμένες εργασίες ή να κοινωνικοποιηθούν. Η κοινωνική απομόνωση ενέχει πολλούς σοβαρούς κινδύνους για την υγεία».
Αντιμετώπιση
Διαθέτουμε λίγους αποτελεσματικούς τρόπους για την αντιμετώπιση της υπερακουσίας. «Κάποια φάρμακα, όπως παυσίπονα ή αγχολυτικά, μπορεί να βοηθήσουν, αλλά δεν υπάρχουν ισχυρές έρευνες που να αποδεικνύουν ότι λειτουργούν, ιδίως στην επώδυνη υπερακουσία», αναφέρει η Reed.
Μπορεί ωστόσο να βοηθηθείτε από κάποιες από τις παρακάτω στρατηγικές.
Αποφύγετε τους παράγοντες πρόκλησης. Προβλέψτε τρόπους να αποφύγετε τους ήχους που οξύνουν τα συμπτώματα υπερακουσίας. Για παράδειγμα, καλύψτε μια γυάλινη επιφάνεια τραπεζιού με ένα τραπεζομάντιλο (για να αποφύγετε τον ήχο των μαχαιροπίρουνων που πέφτουν κατά λάθος πάνω σε αυτήν) ή ζητήστε από φίλους και συγγενείς να χαμηλώνουν την ένταση της φωνής τους όταν μιλούν.
Φορέστε προστατευτικά αυτιών. Αν γνωρίζετε ότι θα εκτεθείτε σε ενοχλητικά έντονους ήχους, μπορείτε να φορέσετε ωτοασπίδες ή καλύμματα αυτιών (σαν αυτά που χρησιμοποιούμε για το κρύο), τα οποία αμβλύνουν όλους τους ήχους γύρω σας. «Ωστόσο, μη φοράτε προστατευτικά αυτιών συνεχώς – αυτό θα μπορούσε να επιδεινώσει την ευαισθησία σας στους ήχους και να σας οδηγήσει σε απομόνωση και μοναξιά», προειδοποιεί η Reed.
Στρέψτε την προσοχή σας αλλού. «Φροντίστε να περιβάλλεστε από ήχους που σας είναι ευχάριστοι, όπως ο ήχος της βροχής ή ενός ανεμιστήρα, σε ένταση που σας κάνει να αισθάνεστε άνετα», συνιστά η Reed. Χρησιμοποιήστε ένα CD-player για την αναπαραγωγή των ήχων ή μια συσκευή ήχων ή ακούστε ευχάριστους ήχους φορώντας ακουστικά (αλλά περιορίστε τον χρόνο που τα φοράτε).
Εξετάστε το ενδεχόμενο ηχοθεραπείας. Ένας τύπος ηχοθεραπείας σάς εισάγει σταδιακά σε έντονους ήχους, αμβλύνοντας έτσι ενδεχομένως τις αντιδράσεις σας σε αυτούς. Ζητήστε αυτή τη θεραπεία από έναν ακοολόγο, ιδίως κάποιον που δουλεύει με ανθρώπους που έχουν εμβοές.
Δοκιμάστε τη γνωστική συμπεριφορική θεραπεία (CBT). Ένας ψυχολόγος ή πιστοποιημένος ψυχοθεραπευτής εκπαιδευμένος στις τεχνικές CBT μπορεί να σας βοηθήσει να ανακατευθύνετε τις αρνητικές σκέψεις για την υπερακουσία προς λιγότερο στρεσογόνες σκέψεις και συναισθήματα.
Τι ισχύει για τη χειρουργική επέμβαση;
Οι διάφορες χειρουργικές επεμβάσεις για την υπερακουσία εφαρμόζονται μόνο σε ακραία περιστατικά. Υπάρχουν λίγα στοιχεία που δείχνουν ότι ανακουφίζουν από την πάθηση.
Αν ενδιαφέρεστε, συμβουλευθείτε έναν ωτορινολαρυγγολόγο που ειδικεύεται στα προβλήματα των αυτιών (έναν ωτολόγο ή νευροωτολόγο), ο οποίος έχει πραγματοποιήσει στο παρελθόν χειρουργικές επεμβάσεις για την ανακούφιση από την υπερακουσία. Είναι πιο πιθανό να βρείτε έναν τέτοιο ειδικό σε ένα πανεπιστημιακό νοσοκομείο.
