Τις δραματικές αλλαγές και τις παρεμβάσεις στο φυσικό περιβάλλον που συντελέστηκαν τις τελευταίες δεκαετίες στην ευρύτερη περιοχή της Νέας Μάκρης αποτυπώνουν γλαφυρά οι εικόνες από τον δορυφόρο LANDSAT και εξηγούν σε μεγάλο βαθμό τους λόγους για τους οποίους η σφοδρή κακοκαιρία της περασμένης Τετάρτης προκάλεσε τον θάνατο ενός πολίτη και μεγάλες καταστροφές.
Οι δορυφορικές εικόνες, τις οποίες επεξεργάστηκε ο καθηγητής του ΕΚΠΑ και μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής της Ευρωπαϊκής Ενωσης για την Κλιματική Αλλαγή, Κωνσταντίνος Καρτάλης, και οι συνεργάτες του, απεικονίζουν την ευρύτερη περιοχή της Νέας Μάκρης του 1985 και του 2022. Από τη σύγκρισή τους προκύπτει ότι στα 37 χρόνια που μεσολάβησαν από τη λήψη τους, η περιοχή έχει αλλάξει με τρόπο που δεν της επιτρέπει να αντιμετωπίσει τα ακραία καιρικά φαινόμενα τα οποία γίνονται συχνότερα και σφοδρότερα εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής.
Στη δορυφορική εικόνα του 1985 τα βουνά γύρω από τη Νέα Μάκρη είναι ακόμα πράσινα, ενώ οι περιοχές με κόκκινο χρώμα που αντιστοιχούν σε ανθρωπογενείς κατασκευές και αδιαπέραστες επιφάνειες, όπως κτίρια, δρόμους, πλατείες, πλακοστρώσεις κ.λπ. είναι ελάχιστες.
Το 2022 η εικόνα είναι ακριβώς αντίθετη. Οι περιοχές με δέντρα έχουν υποχωρήσει, ενώ τα σημεία με κόκκινο έχουν πολλαπλασιαστεί.
Και στην περίπτωση της Νέας Μάκρης, όπως και σε πολλές άλλες περιοχές της Αττικής αλλά και της χώρας κατά το πρόσφατο παρελθόν, οι παρεμβάσεις στο φυσικό περιβάλλον είχαν υψηλό τίμημα
Ο Κωνσταντίνος Καρτάλης εξηγεί στην «Κ» ότι ένα παρόμοιας έντασης ακραίο καιρικό φαινόμενο είναι πιο καταστροφικό σήμερα από όσο θα ήταν το 1985 λόγω των ανθρωπογενών παρεμβάσεων. «Και στην περίπτωση της Νέας Μάκρης, όπως και σε πολλές άλλες περιοχές της Αττικής αλλά και της χώρας κατά το πρόσφατο παρελθόν, οι παρεμβάσεις στο φυσικό περιβάλλον είχαν υψηλό τίμημα. Η εκτενής δόμηση είναι μία από τις κύριες παρεμβάσεις, όπως χαρακτηριστικά αναδεικνύεται και από τη συγκριτική ανάλυση της κάλυψης της Νέας Μάκρης από το 1985 έως το 2022.
Παράλληλα οι πυρκαγιές έχουν περιορίσει τη δασική κάλυψη στις πλαγιές δίπλα στους οικισμούς με αποτέλεσμα το νερό της βροχής να μην εμποδίζεται κατά τη ροή του. Επιπρόσθετα, οι παρεμβάσεις στα ρέματα είναι κατά κανόνα άστοχες, δηλαδή έχουν γίνει λανθασμένες διευθετήσεις ή και κάλυψη τους, ενώ πολλές κατασκευές –κυρίως κτίρια– και η κάλυψη του γυμνού εδάφους με αδιαπέρατα υλικά αυξάνουν τον πλημμυρικό κίνδυνο. Λαμβάνοντας υπόψη και την έλλειψη των αναγκαίων αντιπλημμυρικών έργων, οι αστικές περιοχές γίνονται περισσότερο ευάλωτες σε ακραία καιρικά φαινόμενα, ακόμα και αν έχουν την ίδια ένταση με αντίστοιχα φαινόμενα κατά το παρελθόν», σημειώνει.
Παρά το γεγονός ότι οι ανθρωπογενείς παρεμβάσεις των τελευταίων δεκαετιών δεν έχουν βοηθήσει στο ζήτημα της θωράκισης περιοχών όπως η Νέα Μάκρη, λύσεις μπορούν να βρεθούν ακόμη και σήμερα. Ο κ. Καρτάλης λέει ότι το ζήτημα του εντοπισμού και της εφαρμογής τους γίνεται ακόμη πιο επείγον, καθώς η Ανατολική Μεσόγειος είναι ένα από τα σημεία του πλανήτη που επηρεάζονται περισσότερο από την κλιματική αλλαγή.
«Σε μία εποχή που η κλιματική αλλαγή καθιστά τα ακραία καιρικά φαινόμενα περισσότερο συχνά, με μεγαλύτερη διάρκεια και αυξημένη συχνότητα, χρειάζονται σχέδια προσαρμογής που θα ενισχύουν την ανθεκτικότητα των περιοχών», λέει και προτείνει μια σειρά από μέτρα που θα μπορούσαν να ληφθούν τόσο στη Νέα Μάκρη όσο και σε άλλες περιοχές.
Ομως φαίνεται ότι τα περισσότερα σχέδια επικεντρώνονται στις αρτιότητες των οικοπέδων προς δόμηση και παραλείπουν να ασχοληθούν, στο βάθος που απαιτείται, με την κλιματική ανθεκτικότητα των περιοχών
«Είναι αναγκαίο τα σχέδια αυτά να περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων λύσεις βασισμένες στη φύση, να “δίνουν χώρο στο νερό” για να μη μετατρέπονται οι δρόμοι σε ορμητικούς χείμαρρους, να προβλέπουν φράγματα στα φερτά υλικά και λεκάνες ανάσχεσης στις πλαγιές για την απόσβεση της ενέργειας του νερού, όταν η κλίση του εδάφους είναι μεγάλη. Τα σχέδια οφείλουν να έχουν προληπτικό χαρακτήρα, δηλαδή τα έργα και οι δράσεις να μην αφορούν μόνο την παρούσα χρονική περίοδο αλλά να λαμβάνουν υπόψη τις κλιματικές συνθήκες που εκτιμώνται βάσιμα για το μέλλον.
»Ευκαιρίες υπάρχουν, λ.χ. τα τοπικά πολεοδομικά σχέδια που εκπονούνται αυτό το διάστημα στην Ελλάδα. Ομως φαίνεται ότι τα περισσότερα σχέδια επικεντρώνονται στις αρτιότητες των οικοπέδων προς δόμηση και παραλείπουν να ασχοληθούν, στο βάθος που απαιτείται, με την κλιματική ανθεκτικότητα των περιοχών σε φυσικά ή κλιματικά ενισχυόμενα φαινόμενα».
