Την εγκατάσταση 15 νέων τεχνητών φωλιών για τους μαυρόγυπες που ζουν στο Δάσος της Δαδιάς και αποτελούν σήμερα τον μοναδικό φυσικό πληθυσμό του συγκεκριμένου αρπακτικού πτηνού στα Βαλκάνια ολοκλήρωσε η Μονάδα Διαχείρισης Εθνικών Πάρκων Δέλτα Εβρου και Δαδιάς του Οργανισμού Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής (ΟΦΥΠΕΚΑ).
Πρόκειται για ένα σημαντικό έργο που έχει στόχο τη δημιουργία κατάλληλων συνθηκών για την παραμονή του μαυρόγυπα στη Δαδιά. Μετά τις καταστροφικές πυρκαγιές του 2022 και –κυρίως- του 2023 οι μαυρόγυπες φτιάχνουν τις φωλιές τους στα καμένα δέντρα που στέκονται ακόμα όρθια. Ομως, πολλά από αυτά τα δέντρα που λόγω ηλικίας και μεγέθους μπορούν να φιλοξενήσουν φωλιές έχουν αρχίσει να καταρρέουν, με αποτέλεσμα να χρειάζεται η ανθρώπινη παρέμβαση.
Το φθινόπωρο του 2023 ο ΟΦΥΠΕΚΑ εγκατέστησε τις πρώτες 15 τεχνητές φωλιές, οι οποίες ήταν μεταλλικές κατασκευές που τοποθετήθηκαν σε επίσης μεταλλικούς πυλώνες. Ωστόσο, η αύξηση του πληθυσμού του μαυρόγυπα δημιούργησε την ανάγκη για την εγκατάσταση άλλων 15, οι οποίες είναι ξύλινες κατασκευές που τοποθετήθηκαν σε δέντρα. «Δοκιμάζουμε διαφορετικές προσεγγίσεις. Οι μεταλλικές φωλιές δεν ξένισαν τους μαυρόγυπες. Τώρα που τοποθετήσαμε τις ξύλινες, θα δούμε ποια κατασκευή προτιμούν και θα προσαρμοστούμε ανάλογα», λέει στην «Κ» η αναπληρώτρια προϊσταμένη της Μονάδας Διαχείρισης Εθνικών Πάρκων Δέλτα Εβρου και Δαδιάς του ΟΦΥΠΕΚΑ, Σύλβια Ζακκάκ.
Στο διάστημα που πέρασε από την καταστροφή της Δαδιάς ο πληθυσμός του μαυρόγυπα αυξήθηκε κατά περίπου 30%. Πριν από τις πυρκαγιές, το 2020 είχαν καταγραφεί 36 ζεύγη, λίγο καιρό μετά καταγράφηκαν 38 ζεύγη και σήμερα υπάρχουν 47 ζεύγη. Η αύξηση του πληθυσμού, σύμφωνα με την κ. Ζακκάκ, μπορεί να έχει περισσότερες από μία εξηγήσεις. «Ενδεχομένως να πρόκειται για απόκριση του μαυρόγυπα στο σοκ. Είναι πιθανό να μπήκαν νεότερα άτομα στη διαδικασία της αναπαραγωγής. Επίσης, ίσως να αυξήθηκε η ορατότητά μας εξαιτίας των συνεπειών της πυρκαγιάς. Στο παρελθόν ίσως μας διέφυγαν κάποιες φωλιές λόγω της βλάστησης. Ωστόσο, τα δύο χρόνια είναι μικρό χρονικό διάστημα και δεν μπορούμε ακόμα να βγάλουμε οριστικό συμπέρασμα», λέει.
Ισως χρειαστεί να περάσει μια δεκαετία για να εξαχθούν απολύτως ασφαλή συμπεράσματα για τον πληθυσμό του μαυρόγυπα.
Η κ. Ζακκάκ εκτιμά ότι «ίσως χρειαστεί να περάσει μία δεκαετία για να εξαχθούν απολύτως ασφαλή συμπεράσματα για τον πληθυσμό του μαυρόγυπα. Η τελευταία καταγραφή πριν από τις δύο πυρκαγιές είχε γίνει το 2020. Οταν την επαναλάβαμε, διαπιστώσαμε ότι δεν υπήρχαν μεγάλες αλλαγές στον πληθυσμό», λέει και προσθέτει ότι δεν ήταν δυνατή η διακρίβωση των συνεπειών από τη δραματική μείωση των ερπετών που αποτελούν την κύρια τροφή του μαυρόγυπα.
Η κ. Ζακκάκ εξηγεί ότι σε περίπτωση πυρκαγιάς τα πουλιά μπορούν να πετάξουν και να μην υποστούν άμεσες συνέπειες. «Ομως επηρεάζονται έμμεσα επειδή χάνουν το ενδιαίτημά τους,. Ο μαυρόγυπας φωλιάζει σε ώριμα δέντρα. Καθένας ζυγίζει 7-8 κιλά και σε κάθε φωλιά ζουν τρία πουλιά. Πρέπει το κλαδί να μπορεί να σηκώσει το βάρος της φωλιάς. Οπότε χρειάζεται δέντρο μεγάλης ηλικίας με χοντρό κορμό. Για να δούμε ξανά τέτοια δέντρα στη Δαδιά θα χρειαστούν 30-40 χρόνια. Ισως και παραπάνω», σημειώνει.
Στο ερώτημα τι χρειάζεται να γίνει για να διατηρηθεί σε ικανοποιητικά επίπεδα ο πληθυσμός του μαυρόγυπα, η κ. Ζακκάκ είναι σαφής: «Πρέπει να διαφυλάξουμε τις θέσεις φωλεοποίησης. Τροφή υπάρχει γιατί ο πληθυσμός των ερπετών αυξάνεται γρήγορα. Αν ικανοποιούνται αυτές οι δύο συνθήκες, και φυσικά αν δεν καεί ξανά η Δαδιά, οι μαυρόγυπες θα μείνουν στην περιοχή».
Το 2025 καταγράφηκαν 1.540 άτομα από 62 είδη πτηνών.
Εκτός από τους μαυρόγυπες και τα υπόλοιπα αρπακτικά, οι ειδικοί παρακολουθούν και τους πληθυσμούς μικρών πουλιών. Οπως λέει στην «Κ» ο δασολόγος και επιστημονικός συνεργάτης της Εταιρείας Βιοποικιλότητας Θράκης Βασίλης Ζαφειρόπουλος η εικόνα στη Δαδιά βελτιώνεται. «Η ποικιλία των μικρόπουλων αυξάνεται και το σύστημα μπαίνει σε φάση αναγέννησης. Το 2025 καταγράφηκαν 1.540 άτομα από 62 είδη πτηνών», τονίζει και προσθέτει ότι παρατηρήθηκε αλλαγή στη δομή και τη σύνθεση των ειδών στη Δαδιά, καθώς, όπως εξηγεί, «ο χώρος που δημιουργήθηκε από την πυρκαγιά προσέλκυσε και νέα είδη».
O κ. Ζαφειρόπουλος λέει ότι την άνοιξη του 2024 η εταιρεία τοποθέτησε τεχνητές φωλιές και ταΐστρες για μικρά πτηνά, όπως παπαδίτσες, καρδερίνες και κοκκινολαίμηδες, που εξαρτώνται από τα ώριμα δέντρα για τη φωλεοποίηση. «Η εικόνα που έχουμε δείχνει ότι μέρος της πανίδας παραμένει και προσαρμόζεται στο δάσος. Το 2025, η χρήση των φωλιών έφτασε το 25% και η γενική συνολική εικόνα αυτή τη διετία είναι θετική», τονίζει. Οι δειγματοληψίες και οι έλεγχοι θα συνεχιστούν και το 2026, καθώς οι ειδικοί της εταιρείας θέλουν να δουν τόσο πώς θα κινηθεί ο πληθυσμός των μικρών πτηνών όσο και αν θα αυξηθεί η χρήση των φωλιών ώστε να τοποθετηθούν περισσότερες, αν αυτό κριθεί απαραίτητο.
