Οι μέρες που η εικόνα ενός ταξιδιώτη να ισορροπεί τις αποσκευές του πάνω σε ένα βαρύ ατσάλινο ποδήλατο, χαμένος στη μέση του πουθενά, ανήκουν πλέον στο παρελθόν. Σήμερα, οικογένειες που ποδηλατούν στην εξοχή, ομάδες εκδρομέων που διασχίζουν ορεινά μονοπάτια με ποδήλατα gravel και τουρίστες που ανακαλύπτουν τις πόλεις με ηλεκτρικά ποδήλατα, είναι μέρος μιας καθημερινότητας που βλέπει τον ποδηλατικό τουρισμό να αναπτύσσεται με γρήγορους ρυθμούς, τουλάχιστον στην Ευρώπη. Σε αυτό συνέβαλε και η Ευρωπαϊκή Διακήρυξη για την Ποδηλασία που υιοθετήθηκε από την ΕΕ το 2024, αναγνωρίζοντας το ποδήλατο «ως ένα βιώσιμο, προσβάσιμο και οικονομικά προσιτό μέσο μεταφοράς, με ισχυρή προστιθέμενη αξία για την οικονομία». Σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Ποδηλατών (ECF), ο ευρωπαϊκός ποδηλατικός τουρισμός γνωρίζει μεγάλη άνθηση, αποφέροντας περισσότερα από 44 δισ. ευρώ ετησίως. Τα πετάλια δεν έχουν την ίδια σημασία για όλες τις χώρες, αλλά όλοι συμφωνούν σε ένα πράγμα. Η Ευρώπη χρειάζεται το ποδήλατο για να μειώσει τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα, να εξισορροπήσει τις τουριστικές ροές και να αυξήσει τα οφέλη για την επιβαρυμένη υγεία των κατοίκων των πόλεων.
Πώς ποδηλατούν οι χώρες της Ευρώπης;
Στις χώρες της βόρειας Ευρώπης η ποδηλασία αφορά ένα πολύ μεγάλο μέρος του πληθυσμού με πρωταθλήτρια την Ολλανδία όπου το 58% των κατοίκων μετακινείται με ποδήλατο. Στην Ελβετία, ένας ομοσπονδιακός νόμος υποχρεώνει τα καντόνια να υιοθετήσουν ποδηλατικά δίκτυα για καθημερινή χρήση, τουρισμό και ορεινή ποδηλασία. Άλλες χώρες όπως η Γαλλία που μετράει πλέον 8 δισ. ευρώ τον χρόνο από τον ποδηλατικό τουρισμό, έχουν ήδη θεσπίσει στρατηγικές για την ανάπτυξή του. Στο Βέλγιο, τη Δανία και την Αγγλία, βρίσκεται σε εξέλιξη η χάραξη επικαιροποιημένων στρατηγικών για την ποδηλασία. Ακολουθούν χώρες όπως η Μάλτα, η Σλοβενία και η Πολωνία, που φαίνεται να κατανοούν καλά τα πλεονεκτήματα αυτού του είδους τουρισμού για τις τοπικές οικονομίες. Οι ποδηλάτες ταξιδεύουν συχνά εκτός σεζόν και σε λιγότερο γνωστούς προορισμούς, φέρνοντας επιπλέον έσοδα σε μη τουριστικές περιοχές.
Η περίπτωση της Ελλάδας
«Στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια αναπτύσσεται αργά αλλά σταθερά ο ποδηλατικός τουρισμός χωρίς ακόμη να μπορεί να συγκριθεί με χώρες όπως η Γαλλία, η Γερμανία και η Ιταλία όπου γίνονται μεγάλες επενδύσεις σε αυτόν τον τομέα», αναφέρει ο Σπύρος Παπαγεωργίου, διευθυντής ανάπτυξης του οργανισμού Πόλεις για Ποδήλατο. «Επενδύσεις που αν και αποφέρουν περισσότερα έσοδα στις τοπικές κοινωνίες, είναι σημαντικά μικρότερες από αυτές που θα απαιτούσαν υποδομές για άλλα μέσα μεταφοράς, όπως τα αυτοκίνητα ή τα πλοία». Ο οργανισμός Πόλεις για Ποδήλατο, μέλος της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Ποδηλατών από το 2024, ασχολείται με την προώθηση της αστικής ποδηλασίας και του ποδηλατικού τουρισμού στην Ελλάδα, παρέχοντας τεχνογνωσία σε τοπικούς φορείς και υλοποιώντας εκπαιδευτικά προγράμματα για παιδιά και ενηλίκους. Έχουμε ωστόσο στην Ελλάδα πόλεις για ποδήλατο; «Έχουμε αρκετές πόλεις με παράδοση στο ποδήλατο, όπως είναι η Καρδίτσα, τα Τρίκαλα, η Λάρισα, ο Βόλος, η Καλαμάτα, η Κως και το Μεσολόγγι. Πόλεις όπου το ποδήλατο αποτελεί αγαπημένο μέσο μετακίνησης, πόλεις μικρές, που μπορεί κάποιος να φτάσει εύκολα με μέσα μεταφοράς όπως το τρένο, το καράβι ή και το ΚΤΕΛ που δέχεται ποδήλατα», λέει ο κ. Παπαγεωργίου.
Μπορεί το 2026 να είναι η χρονιά του ποδηλατικού τουρισμού;
Σύμφωνα με την ECF, με την Ευρωπαϊκή Στρατηγική για τον Βιώσιμο Τουρισμό να αναμένεται την άνοιξη, και τις γενικές τουριστικές τάσεις να στρέφονται προς ήσυχες διακοπές, μακριά από τα τουριστικά μονοπάτια, το 2026 είναι μια χρονιά γεμάτη ευκαιρίες. Ακόμη και στην Ελλάδα που καταγράφει ένα από τα χαμηλότερα ποσοστά χρήσης ποδηλάτου στην ΕΕ, στο μισό περίπου του ευρωπαϊκού μέσου όρου του 8%, τα τελευταία χρόνια βλέπουμε όλο και περισσότερες επιχειρήσεις να δραστηριοποιούνται στον χώρο της ενοικίασης ποδηλάτων και στα οργανωμένα ποδηλατικά ταξίδια. Επίσης, την τελευταία δεκαετία έχει αυξηθεί σημαντικά το δίκτυο ποδηλατοδρόμων σε αρκετές πόλεις, προσβάσιμες με τρένο ή με καράβι.
Κι αν η οργάνωση ενός ταξιδιού με το δικό σας ποδήλατο σας φαίνεται γεμάτη προκλήσεις, τουλάχιστον την άνοιξη και το καλοκαίρι μπορείτε να βρείτε εύκολα ποδήλατα διαφορετικών τύπων προς ενοικίαση για να εξερευνήσετε πολλούς προορισμούς της χώρας. Λίγη ισορροπία χρειάζεται και λίγη προσοχή. Και τα ταξίδια αποκτούν ένα άλλο νόημα με αυτό το οικονομικό, φιλικό προς το περιβάλλον και ιδιαίτερα απολαυστικό μέσο μετακίνησης.
