Το Εκουαδόρ δεν είναι Περού. Δεν έχει τους εμβληματικούς αρχαιολογικούς χώρους της γειτονικής του χώρας, παρότι υπήρξε μέρος της αυτοκρατορίας των Ίνκας. Δεν θα δείτε επίσης στίφη τουριστών να συνωστίζονται σε κάθε γωνιά και κορυφή του. Για την ακρίβεια, στα περισσότερα μέρη ήμασταν από τους λίγους ξένους, ενώ στα καφέ και στα εστιατόρια μας φωτογράφιζαν σαν αξιοθέατο. Ούτε η κουζίνα του είναι διάσημη. Είναι όμως πεντανόστιμη, με τη σωστή δόση εξωτισμού.
Στην απουσία των παραπάνω έγκειται εν πολλοίς και η γοητεία αυτής της μικρής χώρας της Νότιας Αμερικής με την τεράστια ψυχή, όπου τα βουνά ενώνονται με τα δάση, τους ωκεανούς και τον ουρανό. Εκουαδόρ θα πει Ισημερινός, γιατί βρίσκεται επάνω στο σημείο όπου η Γη χωρίζεται στα δύο και το φως πέφτει πάντα κάθετα.
Με έκταση δυόμισι φορές της Ελλάδας, το Εκουαδόρ είναι ένας κόσμος μέσα σε έναν κόσμο. Εδώ ο ταξιδιώτης συναντά την πιο πλούσια βιοποικιλότητα στον πλανήτη: τα ηφαίστεια των Άνδεων, τη ζούγκλα του Αμαζονίου, τις παραλίες του Ειρηνικού και, μακρύτερα, τα νησιά Γκαλάπαγκος. Η χώρα απλώνεται πάνω στο «Δαχτυλίδι της Φωτιάς», με 84 ηφαίστεια – τα 27 ακόμη ενεργά.
Οι κάτοικοι του Εκουαδόρ, ένα μωσαϊκό λαών και φυλών, σε υποδέχονται με χαμόγελο και μια απλότητα που θυμίζει άλλες εποχές. Δεκατέσσερα έθνη ιθαγενών μιλούν ακόμη τη γλώσσα των Ίνκας, τα κίτσουα, και σε κάθε χωριό βλέπεις σύμβολα, χρώματα και ήχους που συντηρούν μια πολιτισμική συνέχεια χιλιετιών.
Κίτο, πόντσο και θερμά λουτρά
Στην πρωτεύουσα Κίτο, χτισμένη σε υψόμετρο 2.850 μ., Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, νιώθεις πως περπατάς πάνω από τα σύννεφα. Οι πλακόστρωτοι δρόμοι της Παλιάς Πόλης οδηγούν σε πλατείες, καθεδρικούς και αγορές, γεμάτες φωνές και μουσικές. Στην Πλάσα Γκράντε, κάτω από τον ήλιο, ηλικιωμένοι πίνουν καφέ, πλανόδιοι μουσικοί παίζουν κιθάρα και παιδιά κυνηγούν περιστέρια. Από τον λόφο Πανεσίγιο, η Παναγία του Κίτο αγκαλιάζει την πόλη, σαν να την προστατεύει.
Στην Κάγιε Ρόντα και στο Σαν Μπλας, το Κίτο τη νύχτα γίνεται μια γιορτή. Ζωντανές μπάντες, μοχίτο, εμπανάδας και πολύχρωμοι χοροί κάτω από το φως των φαναριών. Σε μουσεία όπως το Κάσα ντελ Αλαμπάδο και το Κάσα Μουσέο Γουαγιασαμίν, η ιστορία του τόπου ξεδιπλώνεται από τα προκολομβιανά ευρήματα μέχρι τη σύγχρονη τέχνη. Στα βόρεια της πόλης, σε έναν λόφο που κάποτε ήταν εξοχή και σήμερα αποτελεί ένα από τα πιο ακριβά προάστια, το Κάσα Μουσέο Γουαγιασαμίν στεγάζεται στην κατοικία του σπουδαιότερου ζωγράφου του Εκουαδόρ και ενός από τους μεγαλύτερους της Λατινικής Αμερικής, του εξπρεσιονιστή Οσβάλδο Γουαγιασαμίν. Εδώ βρίσκεται και το εμβληματικό δημιούργημά του Καπίγια ντελ Όμπρε, ένα παρεκκλήσι-μουσείο αφιερωμένο στον Άνθρωπο. Με τους πίνακές του ο Γουαγιασαμίν στηλίτευσε την κοινωνική ανισότητα στη Λατινική Αμερική πιο αποτελεσματικά από κάθε άλλον.
Λίγο έξω από το Κίτο, στο μνημείο Μιτάδ ντελ Μούντο, στέκεσαι με το ένα πόδι στο βόρειο και με το άλλο στο νότιο ημισφαίριο – μια συμβολική εμπειρία που σε κάνει να νιώθεις πως η Γη είναι πράγματι ενιαία. Εκεί κοντά, η καλδέρα Πουλουλάουα, καταπράσινη και κατοικημένη, υπενθυμίζει τη δύναμη του ηφαιστείου να γεννά ζωή.
Στο Μιτάδ ντελ Μούντο στέκεσαι με το ένα πόδι στο βόρειο και με το άλλο στο νότιο ημισφαίριο, ένας συμβολισμός που σε κάνει να νιώθεις πως η Γη είναι πράγματι ενιαία.
Ακόμη βορειότερα βρίσκεται το Οταβάλο, πατρίδα της ομώνυμης φυλής. Οι γυναίκες της κοινότητας υφαίνουν πολύχρωμα υφάσματα και φορούν τις παραδοσιακές ενδυμασίες τους με περηφάνια. Η υπαίθρια αγορά του είναι από τις μεγαλύτερες της Νότιας Αμερικής και προσφέρει όχι μόνο αντικείμενα, αλλά και ενδιαφέρουσες ιστορίες: κάθε πόντσο και κάθε κέντημα αποτελούν μια ψηφίδα της ταυτότητας του τόπου.
Χαμηλότερα, στη διαδρομή προς τον νότο, η πόλη Μπάνιος ντε Άγουα Σάντα είναι διάσημη για τις ιαματικές πηγές της. Αν και πολύ τουριστική για τα δεδομένα του Εκουαδόρ, μας προσφέρει την εμπειρία των λουτρών: μαζί με οικογένειες ντόπιων, που καταφτάνουν σαν να βρίσκονται στην πλαζ, παίζουν μπάλα, φορούν βατραχοπέδιλα και κάνουν πατητές με τα παιδιά τους, μπαινοβγαίνουμε σε νερά διαφορετικών θερμοκρασιών. Μας ακούν με ενδιαφέρον να μιλάμε ελληνικά. Όταν τους λέμε από πού είμαστε, αναφωνούν «από τη χώρα της φιλοσοφίας».
Πόλεις γεμάτες ζωή
Σταματάμε στο Κασκάδα ελ Παϊλόν και κάνουμε μια αναζωογονητική κάθοδο στους καταρράκτες, ανάμεσα σε σπάνια είδη ορχιδέας και πολύχρωμες πεταλούδες. Καταλήγουμε στη Ριομπάμπα με το υπέροχο ιστορικό κέντρο, τις πλατείες και τα φωτισμένα κτίρια, τις σιδηροδρομικές γραμμές και την αμαξοστοιχία ενός τρένου που δεν κυκλοφορεί πια.
Νοτιότερα, η Κουένκα, γνωστή ως η Αθήνα του Εκουαδόρ, είναι μια πόλη κομψή, γεμάτη πλατείες και ενδιαφέρουσα αποικιακή αρχιτεκτονική. Ο συνδυασμός τέχνης και καθημερινότητας τη μετατρέπει σε ζωντανό μουσείο. Στην αγορά του Σαν Φρανσίσκο, τα αρώματα των φρούτων και των λουλουδιών μπλέκονται με τον θόρυβο των μικροπωλητών. Σε μια ταράτσα του ιστορικού κέντρου πίνουμε απεριτίφ κοιτάζοντας τα κεραμίδια που βάφονται ροζ στο φως του απογεύματος. Χτισμένη από τους Ισπανούς το 1557 πάνω στην παλιά βόρεια πρωτεύουσα των Ίνκας Τομεμπάμπα και την ακόμη παλαιότερη πόλη των Κανιάρι, είναι και αυτή μνημείο της UNESCO. Επισκεπτόμαστε το Μουσέο ντελ Μπάνκο Σεντράλ Πουτουμάγιο, με σύγχρονη και προκολομβιανή τέχνη, και φεύγουμε για την πιο επικίνδυνη πόλη του Εκουαδόρ, το Γουαγιακίλ.
Λιμάνι και σημαντικό οικονομικό κέντρο του νότου, τα τελευταία χρόνια αποτελεί τον «διάδρομο» για τα ναρκωτικά στην πορεία από και προς Κολομβία. Είναι η μόνη πόλη στην οποία μας σύστησαν να μην πολυκυκλοφορήσουμε και το σεβαστήκαμε. Μείναμε μόνο ένα βράδυ, περπατήσαμε στο θαυμάσιο (και αυστηρά φυλασσόμενο) παραλιακό της μέτωπο, το Μαλεκόν 2000, τσιμπήσαμε καλαμπόκι και μαλλί της γριάς από τους υπαίθριους πωλητές και παρακολουθήσαμε μια εντυπωσιακή ορκωμοσία του Πολεμικού Ναυτικού.
Zipline, κολιμπρί και ροζ δελφίνια
Η καρδιά του Εκουαδόρ χτυπά στις αντιθέσεις του: ζούγκλα και πάγος, φωτιά και νερό, υψόμετρο και δάση της βροχής.
Το Κλαουντφόρεστ Μίντο είναι μόλις δύο ώρες δρόμος από το Κίτο. Στο τροπικό δάσος, μέσα σε ποτάμια και καταρράκτες, κάνουμε το μεγαλύτερο zipline της ζωής μας, δέκα διαδρομές πάνω από φαράγγια και νερά, συχνά μέσα στην ομίχλη. Η περιοχή βρίθει από άγρια ζωή. Στην επιστροφή, σταματάμε στον Κήπο των Κολιμπρί της Λα Πας, για να ταΐσουμε τα πουλιά. Πιο ελαφριά και από πούπουλο, φτερουγίζουν πάνω στις παλάμες μας τσιμπολογώντας.
Περνάμε τέσσερις ημέρες μακριά από τον πολιτισμό, χωρίς κινητό και ίντερνετ. Ρεύμα έχουμε λίγες ώρες την ημέρα. Πρωί και βράδυ βγαίνουμε με τις βάρκες, οι οδηγοί μάς δείχνουν αετούς και παπαγάλους, μαϊμούδες της νύχτας, βίδρες και αλιγάτορες, πελώριες αράχνες και τερμίτες. Τα απογεύματα, με το ηλιοβασίλεμα, κολυμπάμε στη Μεγάλη Λίμνη που σχηματίζεται εκεί όπου ενώνονται οι παραπόταμοι, ανάμεσα στα ροζ δελφίνια.
Aπό ηφαίστειο σε ηφαίστειο
Από το βάθος της ζούγκλας στις κορυφές των Άνδεων, η διαδρομή μοιάζει με πέρασμα από εποχή σε εποχή. Η λίμνη Κουικότσα στο Κοτακάτσι είναι μια τέλεια κυκλική καλδέρα με δύο νησάκια. Το διάσημο ηφαίστειο Κοτοπάξι υψώνεται αγέρωχο, χιονισμένο, με μια συμμετρική ομορφιά σχεδόν απόκοσμη. Η ανάβαση ως το καταφύγιο Χοσέ Ρίβας στα 4.864 μ. είναι δοκιμασία και λύτρωση μαζί: κάθε ανάσα κουβαλάει το βάρος του αέρα και κάθε βήμα φέρνει τη γαλήνη της κορυφής. Η λίμνη Κουιλοτόα με τα σμαραγδένια νερά, άλλη μια καλδέρα-αποτέλεσμα ηφαιστειακής έκρηξης, μαγεύει με την ομορφιά της. Βρίσκεται σε υψόμετρο, έχει κρύο, αλλά την περπατάμε περιμετρικά – κάποιοι γενναίοι κατεβαίνουν μέχρι κάτω.
Πιο νότια, η κορυφή του ηφαιστείου (6.310 μ.), του ψηλότερου βουνού του Εκουαδόρ, είναι, λόγω της έλλειψης ισοκέντρου της Γης, το πλησιέστερο σημείο του πλανήτη μας στο διάστημα. Εδώ, σε υψόμετρο 5.100 μ., παρακολουθούμε τελετή αφιερωμένη στην Πάτσα Μάμα. Ιθαγενείς γυναίκες, τυλιγμένες με πολύχρωμες κάπες, προσφέρουν καρπούς και άνθη στη Μητέρα Γη, σφυρίζοντας με μακριά πνευστά που αντιλαλούν στις κορυφές – μια στιγμή που ακυρώνει τον χρόνο.
Η Ινγκαπίρκα, που στα κίτσουα σημαίνει «το τείχος των Ίνκας», είναι ο πιο σημαντικός αρχαιολογικός χώρος του Εκουαδόρ. Χτισμένος πάνω σε παλαιότερο αρχαιολογικό χώρο της φυλής Κανιάρι, ο Ναός του Ηλίου των Ίνκας εξακολουθεί να στέκει αγέρωχος, παρά την αφαίρεση δομικού υλικού από τους Ισπανούς. Οι χρυσαφένιες πέτρες αντανακλούν το φως του απογευματινού ήλιου, τριγύρω καταπράσινες από τη βλάστηση αναβαθμίδες οδηγούν σε ερείπια ιδιωτικών λουτρών και δωμάτων, ενώ λάμα περιφέρονται ελεύθερα και οι ντόπιοι πωλούν τις πολύχρωμες πραμάτειες τους.
O θαυμαστός κόσμος των Γκαλάπαγκος
Τα νησιά Γκαλάπαγκος είναι ένα ταξίδι μέσα στο ίδιο το θαύμα της φύσης. Στο Πουέρτο Αγιόρα του νησιού Σάντα Κρους, περπατάμε δίπλα σε θαλάσσιους λέοντες που λιάζονται ατάραχοι στα πεζοδρόμια και στα παγκάκια, αδιαφορώντας για την ανθρώπινη παρουσία. Εδώ ο Δαρβίνος διατύπωσε τη θεωρία της εξέλιξης και ακόμα και σήμερα νιώθεις ότι το τοπίο μιλάει τη γλώσσα της δημιουργίας. Βρισκόμαστε σε ένα μέρος όπου κάθε ανάσα μοιάζει με αποκάλυψη και κάθε τοπίο θυμίζει πως ο κόσμος δεν έχει πάψει να γεννιέται.
Στον Ερευνητικό Σταθμό Κάρολος Δαρβίνος, βλέπουμε τις γιγάντιες χελώνες, απομεινάρια μιας εποχής που η Γη ήταν ακόμη νέα. Οι επιστήμονες προσπαθούν να διασώσουν τα είδη που κινδύνεψαν από πειρατές και φαλαινοθήρες. Κολυμπάμε στις θαλάσσιες σπηλιές Λας Γριέτας με τα διάφανα νερά και περπατάμε ως την Τορτούγα Μπέι, μέσα σε ένα μονοπάτι γεμάτο κάκτους και πουλιά.
Στο νησί Μπαρτολομέ ανεβαίνουμε ως την κορυφή, εκεί όπου η λάβα έχει γίνει πέτρα, και κοιτάζουμε το ηφαιστειακό τοπίο να απλώνεται κάτω σιωπηλό, σχεδόν εξωγήινο.
Στο νησί Μπαρτολομέ ανεβαίνουμε ως την κορυφή, εκεί όπου η λάβα έχει γίνει πέτρα, και κοιτάζουμε το ηφαιστειακό τοπίο να απλώνεται κάτω σιωπηλό, σχεδόν εξωγήινο. Τα επόμενα δύο βράδια μάς βρίσκουν στο νησί Ιζαμπέλα. Η ακτοπλοϊκή σύνδεση ανάμεσα στα νησιά γίνεται με μικρά σκάφη, γρήγορα μεν, όχι πολύ σταθερά δε. Οι καπετάνιοι, ψαράδες πριν από τον ερχομό του τουρισμού, κάνουν ό,τι μπορούν για να δούμε όσο το δυνατόν περισσότερα. Έτσι, κυνηγάμε τις φάλαινες και φτάνουμε δίπλα τους, παίζουμε με τα δελφίνια και τα τεράστια σαλάχια.
Η Ιζαμπέλα, με τις απέραντες αμμουδερές παραλίες της, τις καλαμένιες καντίνες με τα κοκτέιλ, τη μικρή ψαραγορά και τις ψαροταβέρνες, φέρνει κάπως σε Κυκλάδα της δεκαετίας του 1980, στην εξωτική της εκδοχή. Κάνουμε μία από τις ωραιότερες βουτιές κολυμπώντας ανάμεσα σε εντυπωσιακούς ηφαιστειακούς σχηματισμούς, θαλάσσιες χελώνες, καρχαρίες μάντα, πιγκουίνους, σαλάχια και τροπικά ψάρια στην περιοχή Λος Τουνέλες και έπειτα περπατάμε πάνω σε τούνελ από λάβα στις νησίδες Λας Τιντορέρας. Το βράδυ τρώμε σεβίτσε με λάιμ και μάνγκο, ενώ ο ουρανός γεμίζει αστέρια. Η ζωή συνεχίζεται όπως θα έπρεπε να είναι παντού – ισορροπημένη, χωρίς φόβο.
H επίγευση του ταξιδιού
Το Εκουαδόρ μάς έμαθε ότι η φύση δεν είναι σκηνικό, αλλά πρωταγωνιστής· ότι ο άνθρωπος δεν είναι κυρίαρχος, αλλά συνοδοιπόρος. Από τα ηφαίστεια των Άνδεων ως τα νησιά Γκαλάπαγκος, από τα χαμόγελα στις αγορές μέχρι τη σιωπή του Αμαζονίου, το ταξίδι αυτό μας θύμισε κάτι απλό: ουκ εν τω πολλώ το ευ.
Φεύγουμε με την αίσθηση ότι τίποτα δεν τελείωσε. Το Εκουαδόρ μάς ακολουθεί σαν ήχος από τύμπανα στις πλαγιές, σαν μυρωδιά από καβουρδισμένο καλαμπόκι, σαν φως κάτω από τον ήλιο του Ισημερινού. Και κάπου εκεί, ανάμεσα σε γη και ουρανό, καταλαβαίνουμε γιατί ο κόνδορας, το σύμβολο της χώρας, πετά τόσο ψηλά: γιατί μόνο από ψηλά μπορείς να δεις πόσο όμορφος είναι ο κόσμος.
Μετάβαση
Το Κίτο δεν συνδέεται αεροπορικώς με την Αθήνα με απευθείας πτήσεις. Θα ταξιδέψετε με Turkish Airlines μέσω Κωνσταντινούπολης και Μπογκοτά ή με Air Canada μέσω Κάλγκαρι ή με KLM μέσω Άμστερνταμ. Ανάλογα με τις ενδιάμεσες στάσεις, υπολογίστε από 18 έως 26 ώρες για τη μετάβασή σας.
Πότε να ταξιδέψετε
Το Εκουαδόρ έχει δύο εποχές ουσιαστικά, των βροχών και της ξηρασίας. Προτιμήστε να ταξιδέψετε την ξηρή περίοδο, από Ιούνιο έως Σεπτέμβριο. Λόγω της μεγάλης γεωλογικής διαφοροποίησης, θα χρειαστείτε ωστόσο
ρούχα για κάθε καιρό.
Φαγητό
Το παραδοσιακό πιάτο του Εκουαδόρ είναι η πατατόσουπα, την οποία θα δοκιμάσετε τόσο σε καντίνες όσο και στα πιο πολυτελή εστιατόρια. Ονομαστό είναι επίσης το πόγιο α σέκο, δηλαδή κοκκινιστό κοτόπουλο, που σερβίρεται με ρύζι, φακές και σαλάτα. Στις ακτές και στα νησιά θα γευτείτε ποικιλία θαλασσινών και ψαριών σε καλές τιμές. Τα φρούτα είναι ολόφρεσκα και πεντανόστιμα, θα βρείτε σε αφθονία μπανάνες, ανανάδες, μανταρίνια, μάνγκο και υπέροχους χυμούς.
Στο Κίτο, καθίστε για φαγητό στο La Botega de Cantuna, ακριβώς κάτω από την εκκλησία του Σαν Φρανσίσκο για νόστιμη παραδοσιακή κουζίνα και φρέσκους χυμούς. Στο Buho’s Musik restaurant, στην οδό Μοράλες, θα πάτε για τη ζωντανή μουσική, τον χορό και τα ωραία κοκτέιλ.
Στην Κουένκα, αναζητήστε το Raymipampa Restaurant, δίπλα στον καθεδρικό ναό, για παραδοσιακή κουζίνα και μεγάλα πιάτα, παρέα με ντόπιους και ξένους. Το Negroni έχει μια φανταστική ταράτσα με θέα όλη την πόλη και σερβίρει ποτό και τοπικές γεύσεις σε πειραγμένες εκδοχές.
Στο Πουέρτο Αγιόρα, στο νησί Σάντα Κρους, καθίστε στο FraFre gastrobar για θαλασσινά και κρεατικά συντροφιά με τους θαλάσσιους λέοντες.
Αγορές
Παντού στο Εκουαδόρ θα βρείτε να αγοράσετε σοκολάτα, χειροποίητα υφαντά, καπέλα Παναμά (αν και λέγονται έτσι, τα καλύτερα φτιάχνονται στο Εκουαδόρ). Από σοκολάτες προτιμήστε τις Paccari και τις πιο ακριβές αλλά εντελώς χειροποίητες Yambo.
Στο Κίτο, επισκεφθείτε το Mercado Artesanal La Mariscal για σουβενίρ, υφαντά και κοσμήματα. Στο Οταβάλο, η υπαίθρια αγορά με παρεμφερή προϊόντα στήνεται στην κεντρική πλατεία. Στην Κουένκα, τα καλύτερα καπέλα Παναμά όλης της χώρας θα τα βρείτε στο κατάστημα Homero Ortega hats. Δίπλα στον καθεδρικό ναό, ο καλόγουστος χώρος Tania Francisca εμπορεύεται ιδιαίτερα κοσμήματα, υφαντά, αντικείμενα και ρούχα. Στη μικρή πόλη Τίγουα, διάσημη για τη ναΐφ ζωγραφική της, αναζητήστε την γκαλερί του Alfredo Toaquiza για πίνακες και ξύλινες μάσκες γεμάτες χρώμα, τοπία και μυθικά σύμβολα του Εκουαδόρ.
Αξίζει να διαβάσετε
Σιωπηλή σαν τον θάνατο του Αμπδόν Ουμπιδία (εκδόσεις Carnivora). Αστυνομικό-ψυχολογικό θρίλερ του πολυβραβευμένου συγγραφέα από το Εκουαδόρ.
Κοκορομαχία της Μαρία Φερνάντα Αμπουέρο (εκδόσεις Σκαρίφημα). Μικρά διηγήματα από τη σκληρή καθημερινότητα του Εκουαδόρ, γροθιά
στο στομάχι.
Εκουαδόρ του Henri Michaux (εκδόσεις Άγρα). Ταξιδιωτικό ημερολόγιο που έγραψε ο Michaux περνώντας από τις Αρδέννες, τα βουνά του Ισημερινού και τα δάση της Βραζιλίας. Δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά το 1929.
