Όταν βλέπουμε κάποιον να ξεκουράζεται, σκεφτόμαστε αμέσως ότι είναι τεμπέλης, οκνηρός και αντιπαραγωγικός. Και όμως, η νευροεπιστήμη έχει εντελώς διαφορετική γνώμη: όταν επιλέγουμε την απραξία, το μυαλό μας συνεχίζει να δουλεύει, και μάλιστα για το καλό μας. Νέες έρευνες δείχνουν ότι όσο περισσότερο βάζουμε τον εγκέφαλό μας σε κατάσταση ανάπαυσης, τόσο πιο ευφυείς, συγκεντρωμένοι και παραγωγικοί είμαστε στις δουλειές μας. Αυτό ακριβώς έρχεται να τεκμηριώσει ο νευροεπιστήμονας Τζόζεφ Τζεμπέλι με το νέο του βιβλίο ««Ο εγκέφαλος σε ανάπαυση. Πώς δουλεύει το μυαλό όταν δεν κάνουμε τίποτα», που μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Τραυλός. Στην αποκλειστική συνέντευξη που μας παραχώρησε, ο Βρετανός επιστήμονας μας προτείνει να αποτινάξουμε την ενοχή της αδράνειας και να καλωσορίσουμε τακτικές όπως ο μεσημεριανός ύπνος, τα συχνά διαλείμματα και η επαφή με τη φύση.
Διάβασα το βιβλίο σας το καλοκαίρι, στο ξεκίνημα των διακοπών μου, και ομολογώ ότι με βοήθησε πολύ τις πρώτες μέρες να χαλαρώσω. Επιστρέφοντας στους εργασιακούς ρυθμούς μου, όμως, επανήλθα αυτόματα στην προηγούμενη κατάσταση. Γιατί είναι τόσο δύσκολο να μην κάνουμε απολύτως τίποτα;
Ο βασικός λόγος είναι ότι η κατανόησή μας για το τι σημαίνει «δεν κάνω τίποτα» και για το τι σημαίνει ξεκούραση είναι εντελώς αντεστραμμένη. Εξακολουθούμε να θεωρούμε την ξεκούραση και την αδράνεια ως μια μορφή πολυτέλειας, κάτι το ανεύθυνο, ακόμη και κάτι το ανήθικο. Υπάρχουν δύο αιτίες πίσω απ’ αυτό. Η πρώτη είναι πολιτισμική. Εδώ και εκατοντάδες χρόνια έχουμε διδαχθεί ότι η ξεκούραση είναι το αντίθετο της εργασίας και όχι κάτι που τη συμπληρώνει. Σε μεγάλο βαθμό λοιπόν, ευθύνεται ο ανεξέλεγκτος καπιταλισμός. Η κυριότερη αιτία, όμως, είναι το ότι δεν έχουμε κατανοήσει τη νευροεπιστήμη της ξεκούρασης. Τα τελευταία χρόνια έχουμε αρχίσει να αντιλαμβανόμαστε ότι στον εγκέφαλο υπάρχει ένα «δίκτυο ανάπαυσης», το λεγόμενο «προεπιλεγμένο δίκτυο» (default network), το οποίο ενεργοποιείται όταν (νομίζουμε ότι) δεν κάνουμε τίποτα. Αυτό το δίκτυο είναι υπεύθυνο για πολλές από τις πιο κρίσιμες γνωστικές μας ικανότητες. Ένας τεράστιος αριθμός ερευνών δείχνει πλέον ότι, είτε είσαι γιατρός, είτε φοιτητής, είτε μηχανικός, είτε οτιδήποτε, θα αποδώσεις πολύ καλύτερα αν έχεις προηγουμένως ξεκουραστεί, ακριβώς επειδή ενεργοποιείται αυτό το προεπιλεγμένο δίκτυο του εγκεφάλου.
Διαβάστε περισσότερα στο νέο τεύχος του «Κ» που κυκλοφορεί την Κυριακή 5 Απριλίου με την «Καθημερινή».
