Επιτρέψτε μου, σήμερα, να σας χαλάσω μια μαγική εικόνα: Αυτή του κτηνίατρου που ζει μέσα σε μια διαφήμιση με χαριτωμένα μουτράκια, μαλακά πατουσάκια, πολύχρωμα παιχνίδια και συμβουλές «θετικής ενίσχυσης». Η πραγματικότητα είναι λιγότερο ειδυλλιακή.
Ο κτηνίατρος δεν βλέπει μόνο τον υγιή, γεμάτο ζωή, τετράποδο έφηβο. Βλέπει το γεροντάκι που δεν θα τα καταφέρει. Βλέπει την ανώνυμη σκληρότητα που σπέρνει φόλες και θάνατο. Τον ιδιοκτήτη που δεν έχει να πληρώσει. Την οικογένεια που τον κοιτάζει σαν μεσσία ή δήμιο, ανάλογα με το αποτέλεσμα. Και κάπως έτσι, από επαγγελματίας υγείας μετατρέπεται σε ψυχαναλυτή, τραπεζικό διαπραγματευτή και, ενίοτε, αποδιοπομπαίο τράγο. Και όλα αυτά, διαδοχικά, μέσα στην ίδια μέρα.
Τα τελευταία χρόνια, έρευνες καταγράφουν κάτι που οι ίδιοι γνωρίζουν ήδη: το επάγγελμα αυτό φθείρει. Όχι λίγο· πολύ. Με ποσοστά burnout που θα έκαναν ακόμα και σήμερα έναν χρηματιστή να δηλώνει ευτυχής και δείκτες κατάθλιψης που σκαρφαλώνουν πολύ ψηλότερα από τον μέσο όρο. Τα νούμερα είναι αμείλικτα:
Εξουθένωση, σωματική, πνευματική και συναισθηματική, από 27% μέχρι και 89%, ανάλογα με το δείγμα.
Τετραπλάσιες πιθανότητες αυτοκτονιών σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό.
Υψηλά ποσοστά κατάθλιψης, διαρκούς στρες και αϋπνίας. Οι σπουδαστές της κτηνιατρικής ειδικότερα εμφανίζουν έως και 50% ποσοστό κατάθλιψης σε σχέση με συνομήλικους φοιτητές.
Τις πταίει; Θα έλεγα «ο γιατρός του internet». Ο κηδεμόνας του σκύλου που δεν έχει καμία ελπίδα, αλλά «διάβασε κάπου για μια θαυματουργή θεραπεία ή ένα εκπληκτικό μηχάνημα – γιατί δεν το έχεις εσύ, γιατρέ μου; Ή γιατί είναι τόσο ακριβό;» Έχω γνωρίσει ιδιοκτήτες που μέσα στην ίδια φράση έχουν καταφέρει να χωρέσουν, τη λατρεία για το ζώο τους που είναι «μέλος της οικογένειας» και την αγανάκτηση για τον γιατρό που «χρεώνει τις θεραπείες σαν να κουράρει ανθρώπους» – δεν σας κάνω πλάκα.
Στον Κόβιντ ήρθαμε πολύ κοντά με τα ζώα μας. Καλό αυτό, δεν λέω, αλλά μας άφησε ένα ανθυγιεινό, ψυχολογικό καθίζημα. Τώρα, κάποιοι από μας δεν αγαπάμε απλώς τα ζώα μας. Μισούμε όσους δεν μπορούν να τους εξασφαλίσουν την αιωνιότητα. Ο κτηνίατρος είναι ο ευκολότερος στόχος.
Η εικόνα του κτηνίατρου που έχω στο μυαλό μου από τα παλιά χρόνια δεν υπάρχει πια. Για καλό ή για κακό· δεν έχω ιδέα. Ο νέος ρόλος, πάντως, περιλαμβάνει τεράστια συναισθηματική εργασία. Και βαρύ τίμημα.
Γι’ αυτό και σήμερα, όλο και περισσότεροι κτηνίατροι στρέφονται σε ψυχολόγους. Όχι γιατί «δεν κάνουν για τη δουλειά», αλλά επειδή επιτέλους παραδέχονται ότι δεν είναι φτιαγμένοι από πέτρα. Νομίζω ότι, τελικά, το παράδοξο δεν είναι ότι οι κτηνίατροι χρειάζονται ψυχολογική στήριξη. Το παράδοξο είναι ότι, για χρόνια, πιστεύαμε πως δεν την είχαν ανάγκη.
