«Όταν το ηθικό είναι πεσμένο, όταν η μέρα φαίνεται σκοτεινή, όταν η δουλειά γίνεται μονότονη, όταν η ελπίδα μοιάζει σχεδόν να μην αξίζει τον κόπο, απλώς ανέβα σε ένα ποδήλατο και βγες για μια καλή βόλτα στον δρόμο, χωρίς να σκέφτεσαι τίποτε άλλο πέρα από τη διαδρομή που κάνεις…», έγραφε το 1895 ο σερ Άρθουρ Κόναν Ντόιλ. «Αν μη τι άλλο, το ποδήλατο, σε αντίθεση με το άλογο, δεν χρειάζεται τροφή και φροντίδα», ανέφερε σε άλλο άρθρο του ο δημιουργός του Σέρλοκ Χολμς, μιλώντας για τα πλεονεκτήματα του αγαπημένου του μέσου.
Αυτά τα πλεονεκτήματα εκτίμησε και ο ιταλικός στρατός, που χρησιμοποιούσε το ποδήλατο για στρατιωτικούς σκοπούς ήδη από τα τέλη του 19ου αιώνα. Έτσι, όταν το 1912 οι Ιταλοί κατέλαβαν τα Δωδεκάνησα, τα πρώτα ποδήλατα που κυκλοφόρησαν στην Κω ήταν στρατιωτικά. Σε μια εποχή που τα αυτοκίνητα και τα μηχανάκια ήταν ελάχιστα, το ποδήλατο επέτρεπε στους στρατιώτες να κινούνται αθόρυβα και διακριτικά, καλύπτοντας μεγαλύτερες αποστάσεις από αυτές που θα μπορούσαν με τα πόδια. Δεν το υποδέχθηκαν όλοι, ωστόσο, με τον ίδιο ενθουσιασμό. Όπως αναφέρει ο Ιταλός δημοσιογράφος και ποδηλάτης Λουτσάνο Κολούτσα, τα πρώτα χρόνια της διάδοσής του απαγορευόταν η χρήση του από αξιωματικούς, αλλά και από ιερείς και γυναίκες, μην τυχόν και γελοιοποιηθούν, καθώς θεωρήθηκε ότι τα πετάλια δεν ταίριαζαν με φούστες, ράσα και στολές.
Σημαντικές διακρίσεις
Από τότε βέβαια έχουν αλλάξει πολλά. Οι Ιταλοί έφυγαν, τα ποδήλατα έμειναν. Σήμερα, δεν υπάρχει σπίτι στην Κω που να μην έχει τουλάχιστον δύο ρόδες, φουσκωμένες ή μη, για χρηστικούς ή έστω διακοσμητικούς λόγους. Με περισσότερα ποδήλατα από κατοίκους, δεκάδες χιλιόμετρα ποδηλατόδρομων, διάσπαρτους ποδηλατοστάτες σε πολλούς οικισμούς, δεκάδες ποδηλατάδικα και έξι ενεργούς συλλόγους, η Κως έχει δικαίως καθιερωθεί ως «το νησί του ποδηλάτου». Επίσης, τα τελευταία χρόνια μετράει και πολλές διακρίσεις στον χώρο της ποδηλασίας, με πιο πρόσφατη την κατάκτηση της πρώτης θέσης στην Ελλάδα στο αγώνισμα της δεξιοτεχνίας από την Ακαδημία Κω.
Οι Ιταλοί έφυγαν, τα ποδήλατα έμειναν. Σήμερα, δεν υπάρχει σπίτι στην Κω που να μην έχει τουλάχιστον δύο ρόδες, φουσκωμένες ή μη, για χρηστικούς ή έστω διακοσμητικούς λόγους.
«Σπάνια θα βρεις στο νησί πιτσιρίκι που να μην ξέρει ποδήλατο. Απλώς, παλιά οι γονείς δεν πήγαιναν τα παιδιά για ποδηλασία, αλλά για ποδόσφαιρο, μπάσκετ ή στίβο», σχολιάζει η Ταμάρα-Μαρία Τουμπαζή, προπονήτρια του Αθλητικού Ομίλου Ακαδημία Κω και πρώην αθλήτρια με πανελλήνιες διακρίσεις στην ποδηλασία και παγκόσμιες επιτυχίες στο τρίαθλο. Η Ταμάρα συμμετείχε στον πρώτο της αγώνα ποδηλασίας γιατί έτυχε να διεξάγεται μπροστά στο εστιατόριο του πατέρα της. «Προπονημένη από τον στίβο, κέρδισα και έτσι άρχισα να ασχολούμαι με το άθλημα. Τότε υπήρχε μόνο ένα σωματείο στο νησί, αλλά ο προπονητής που είχαμε ήταν προπονητής στίβου. Ό,τι μαθαίναμε, το μαθαίναμε μόνοι μας». Η Ελληνοελβετή προπονήτρια είναι μία από τους τρεις επαγγελματίες προπονητές του σωματείου, που ιδρύθηκε το 2021 και είναι ήδη έκτο στην Ελλάδα σε ενεργούς αθλητές μεταξύ των 81 σωματείων της Ελληνικής Ομοσπονδίας Ποδηλάτου.
Στο δάσος της Τσουκαλαριάς, όπου μεταξύ άλλων προπονούνται οι αθλητές της ακαδημίας, παιδιά από πέντε χρονών με ποδήλατα, συχνά πιο μεγάλα από το μπόι τους, εξασκούνται στην ορεινή ποδηλασία σε μία από τις πιο προσιτές διαδρομές του νησιού. Ανεβοκατεβαίνουν στα λοφάκια, ελίσσονται ανάμεσα στα κυπαρίσσια και τα πεύκα, πέφτουν στο χώμα, σηκώνονται και συνεχίζουν, εντυπωσιάζοντας με την τεχνική και την επιμονή τους.
«Τα παιδιά εδώ πρώτα μαθαίνουν να κάνουν πετάλι κι ύστερα να περπατάνε», λέει χαριτολογώντας ο Μηνάς Χατζηαντωνίου, ιδρυτής του πολιτιστικού φορέα ΔΡ.Ε.Π.ΠΟ «Φαιναρέτη». «Βλέπουμε όμως πολλούς γονείς να συνοδεύουν με αυτοκίνητο ακόμη και μαθητές λυκείου στο σχολείο, ενώ θα μπορούσαν κάλλιστα να υλοποιηθούν προγράμματα ευαισθητοποίησης και να τοποθετηθούν ποδηλατοστάτες στο προαύλιο, ώστε τα παιδιά να μετακινούνται με το ποδήλατο», επισημαίνει ο κ. Χατζηαντωνίου, που συνεχίζει να κάνει πετάλι παρότι έχει πατήσει τα εβδομήντα.
Ο άθλος του Μιχάλη
«Οι γονείς πρέπει να πιστέψουν στις δυνάμεις των παιδιών τους», λέει η κ. Άννα, η μητέρα του Μιχάλη Καλλερέ, του μοναδικού αθλητή με αυτισμό που συμμετείχε στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Ορεινού Τριάθλου Xterra στo Μολβένο της Ιταλίας, τον περασμένο Σεπτέμβριο, και κατάφερε να τερματίσει. «Στην αρχή, όταν έκανε προπόνηση, ήμουν πάντα πίσω του με το αυτοκίνητο σε μια απόσταση, αλλά μετά κατάλαβα ότι έπρεπε να αποβάλω τον φόβο μου, γιατί δεν του έκανα καλό». Μέχρι πριν από λίγα χρόνια, ο Μιχάλης δεν μπορούσε καν να περπατήσει και οι γιατροί θεωρούσαν ότι ήταν επικίνδυνο να κάνει ποδήλατο. Όταν όμως ανέβηκε κι άρχισε να κάνει πετάλι, δεν ξανακατέβηκε. Τώρα προπονείται κάθε μέρα με τον Νίκο Πρέζα, πρόεδρο του Ποδηλατικού Ομίλου Κω. Στις έξι και είκοσι το πρωί κάνει ποδήλατο στο βουνό και στις επτά κολύμβηση στη θάλασσα. «Ο γιατρός που είδε το τελευταίο του εγκεφαλογράφημα δεν πίστευε ότι το παιδί έκανε τρίαθλο έξι ώρες και πενήντα λεπτά. Ο Μιχάλης έχει πλέον κόψει τη φαρμακευτική αγωγή και μπορεί να ζήσει αυτόνομα. Έχει σημειώσει τρομερή πρόοδο χάρη στο ποδήλατο», εξηγεί η κ. Άννα.
Οφέλη στην καθημερινότητα
Βρέξει χιονίσει, οι ποδηλάτες εκμεταλλεύονται το σχετικά επίπεδο έδαφος του νησιού και το διασχίζουν απ’ άκρη σ’ άκρη. Όταν ανοίγει ο καιρός, αναβάτες όλων των επιπέδων πλημμυρίζουν όχι μόνο τον ποδηλατόδρομο της πόλης, αλλά και τους ασφαλτοστρωμένους δρόμους και τους χωματόδρομους προς κάθε κατεύθυνση. Ειδικά τους καλοκαιρινούς μήνες, που το νησί των 38.000 κατοίκων υποδέχεται το μεγαλύτερο πλήθος τουριστών, οι οποίοι πλέον φτάνουν το ενάμισι εκατομμύριο ετησίως, το ποδήλατο αναδεικνύεται ως το μόνο μέσο βιώσιμης κινητικότητας στο νησί. «Αυτή την περίοδο εκπονούμε μελέτη φέρουσας ικανότητας και κυκλοφοριακή μελέτη που συμπεριλαμβάνει την ήπια κυκλοφορία στους αστικούς δρόμους και τη μικροκινητικότητα», επισημαίνει ο δήμαρχος Κω, Θεοδόσης Νικηταράς, έχοντας μάλιστα δεσμευτεί να επεκτείνει τον υπάρχοντα ποδηλατόδρομο ανατολικά, τέσσερα χιλιόμετρα προς τα Θερμά, και δυτικά, δέκα χιλιόμετρα προς την παραλία Τιγκάκι.
Τα τελευταία χρόνια, με την αύξηση του τουρισμού, αυτή η κληρονομιά της Ιταλοκρατίας έχει αποδειχθεί ιδιαίτερα πολύτιμη για την καθημερινότητα των κατοίκων. Πέρα από τα οφέλη για την υγεία, το ποδήλατο τους απαλλάσσει από το άγχος της κίνησης στους δρόμους και την αναζήτηση θέσης στάθμευσης. Όπως λένε οι γυναίκες που μαθαίνουν να κάνουν πετάλι για πρώτη φορά με την ομάδα του Ασκληπιού Κω, το ποδήλατο δεν είναι μόνο ένα μέσο για να πηγαίνουν στη δουλειά τους το καλοκαίρι, αλλά και για να γυμνάζονται και να βγαίνουν βόλτα με τις φίλες τους. «Καθαρίζει το μυαλό σου», λέει η Ολλανδή Κάρλα Πόλακ, συνταξιούχος νοσηλεύτρια που ξεκίνησε να κάνει ποδήλατο στα εξήντα ένα της χρόνια. Σήμερα δεν αρκείται στον ποδηλατόδρομο της πόλης, που εκτείνεται σε 15 χιλιόμετρα από την παραλία του Φάρου μέχρι του Ψαλιδιού, αλλά φτάνει έως την ορεινή Ζια ή ακόμη πιο μακριά, στη γραφική Κέφαλο, που απέχει 42 χιλιόμετρα από την πόλη. «Όταν πριν από μερικά χρόνια λέγαμε ότι θα φτιάξουμε γυναικεία ομάδα, μας κορόιδευαν», αναφέρει η πρώην αθλήτρια και προπονήτρια του συλλόγου, Έφη Σιδέρη-Τσούτση. «Σήμερα δεν υπάρχει πια κανείς στο νησί που να μην ξέρει ποδήλατο».
