Μέσα σε μία τετραετία συνειδητοποιούμε για δεύτερη φορά πως η πρώτη συνέπεια ενός πολέμου είναι η αύξηση του ενεργειακού κόστους. Προφανώς, τα νοικοκυριά δεν έχουν καμία δυνατότητα να επηρεάσουν το ύψος των τιμών. Το μόνο που μπορούν να κάνουν είναι να προσαρμόσουν προς τα κάτω τον όγκο ενέργειας που θα καταναλώσουν. Προσοχή όμως: η σωστή προσαρμογή δεν γίνεται με στερήσεις. Δεν είναι λύση να κρυώνετε. Λύση είναι να κάνετε τις απαιτούμενες παρεμβάσεις στο ακίνητό σας, ώστε να μειωθεί η απαιτούμενη ενέργεια και να διασφαλιστεί η επιθυμητή θερμοκρασία στον χώρο. Αυτό, βέβαια, δεν γίνεται από τη μία στιγμή στην άλλη. Απαιτεί σχεδιασμό, κεφάλαια και αξιοποίηση των προγραμμάτων επιδότησης που βγαίνουν κατά καιρούς (ήδη ανακοινώθηκε καινούργιο για πολίτες με χαμηλά εισοδήματα). Το ζητούμενο είναι να γίνει ο σχετικός προγραμματισμός, διότι η εμπειρία των τελευταίων ετών διδάσκει ότι οι απότομες αυξήσεις στην ενέργεια δεν είναι πλέον σπάνιο φαινόμενο.
Το νοικοκυριό μπορεί να λάβει αποφάσεις περιορισμού του οικονομικού ρίσκου, οι οποίες μπορούν να αποδειχθούν πολύ χρήσιμες σε περιόδους αβεβαιότητας. Για παράδειγμα, οι αυξημένες τιμές ενέργειας μπορούν να φέρουν πληθωρισμό και ο πληθωρισμός να οδηγήσει σε αυξήσεις επιτοκίων.
-Είναι μια λύση να «κλειδώσει» το επιτόκιο δανεισμού, ώστε να εξαλειφθεί ο λεγόμενος επιτοκιακός κίνδυνος. Ειδικά σε περιόδους όπου το σταθερό επιτόκιο δεν είναι ακριβότερο από το κυμαινόμενο στα στεγαστικά δάνεια, η «ασφάλεια» μπορεί να έχει και χαμηλό (ή και καθόλου) κόστος.
Κάτι ανάλογο μπορεί να γίνει και με τους λογαριασμούς του ηλεκτρικού ρεύματος: Όποιος δεν θέλει να ζει με το άγχος τού αν θα αυξηθεί το φυσικό αέριο για να παρασύρει και το κόστος ηλεκτροδότησης, απλώς «κλειδώνει» την τιμή για έναν χρόνο επιλέγοντας ένα μπλε τιμολόγιο.
-Επίσης, διατηρούμε –ή, αν μπορούμε, αυξάνουμε κιόλας– τα λεγόμενα «αποθεματικά ασφαλείας» την περίοδο οικονομικής αβεβαιότητας. Επειδή μπορεί να προκύψει απότομη αύξηση του κόστους διαβίωσης (για παράδειγμα, λόγω μεγάλων ανατιμήσεων στις τιμές των τροφίμων πέραν της ενέργειας), τα αποθεματικά μπορούν να φανούν εξαιρετικά χρήσιμα. Ούτως ή άλλως, η βασική συμβουλή είναι να υπάρχουν στην άκρη χρήματα που να καλύπτουν το κόστος διαβίωσης της οικογένειας για κάποιους μήνες ή που να μπορούν να χρηματοδοτήσουν μια έκτακτη δαπάνη. Και αυτή είναι μια συμβουλή που βρίσκει εφαρμογή και σε περιόδους απόλυτης ηρεμίας.
-Πολλά νοικοκυριά επιλέγουν να τοποθετούν τις αποταμιεύσεις τους
σε επενδυτικά προϊόντα που ενσωματώνουν ρίσκο (αμοιβαία κεφάλαια, μετοχές). Σε περιόδους αβεβαιότητας είναι εξαιρετικά πιθανό να καταγραφεί απότομη πτώση. Ποια είναι η συμβουλή εδώ; Να αποφευχθούν οι «πωλήσεις πανικού». Η ιστορία έχει αποδείξει ότι συνήθως οι σπασμωδικές κινήσεις αποδεικνύονται ζημιογόνες.
