Ξαφνικά όλοι συζητούν για το καινούργιο μυθιστόρημα της Ελισάβετ Χρονοπούλου. Καιρό είχα να δω να συμβαίνει κάτι τέτοιο με ένα ελληνικό βιβλίο. Ίσως έπαιξε κάποιο ρόλο ότι η κυκλοφορία του συνέπεσε με την εμφάνιση των φωτογραφιών από την Καισαριανή, γεγονός που ζωήρεψε το ενδιαφέρον του μέσου αναγνώστη για τα χρόνια της Κατοχής, ίσως πάλι λειτούργησε το αλάνθαστο «από στόμα σε στόμα» – το Επί σκοπώ πλουτισμού (εκδ. Πόλις) είναι ένα πολύ σωστά φροντισμένο βιβλίο, καλογραμμένο, συγκινητικό.
Η ιστορία ξεκινά όταν ο αφηγητής πληροφορείται πως είναι ο μοναδικός κληρονόμος ενός άνδρα που δεν γνωρίζει και, μέσα από αυτή την παράξενη συγκυρία, θα οδηγηθεί σε ένα ταξίδι στα χρόνια του ’40, στο παρελθόν της δικής του οικογένειας και στη θλιβερή ιστορία του δωσιλογισμού – θλιβερή επειδή υπήρξε, θλιβερή και επειδή δεν «έκλεισε». Η συγγραφέας μεταφέρεται διαρκώς στα παλιά μέσα από το ημερολόγιο του άγνωστου άντρα, μέσα από φιλικά γράμματα, επίσημες επιστολές, πρακτικά δικαστηρίου – είναι αξιοσημείωτη η ισορροπία που κρατάει διαχειριζόμενη τόσες διαφορετικές και διαφορετικού ύφους φωνές. Προκύπτουν προφανή ερωτήματα ιστορικής ή ηθικής φύσης, τα οποία έχουν και προφανείς απαντήσεις, οπότε περισσότερο ίσως αξίζει να προβληματιστεί κανείς για τη σχέση της λογοτεχνίας με την Ιστορία, ως γνωστόν μιας σχέσης πολύπλοκης, και κατά πόσο στους ταραγμένους κόλπους του μεταμοντερνισμού οφείλουμε να τις αναγνωρίσουμε αμφότερες, εννοώ τη λογοτεχνία και την Ιστορία, ως «κειμενικές κατασκευές». Πόσες διαφορετικές αλήθειες μπορεί να προκύψουν τότε; Εδώ δεν υπάρχουν προφανείς απαντήσεις.
Ας σημειώσω μόνο ότι η συγγραφέας επέλεξε ως μότο στην αρχή του βιβλίου της την εξής φράση του Ντέιβιντ Μάμετ: «Όμως η αλήθεια, όπως καθετί άλλο, αλλάζει με τον χρόνο». Εν πάση περιπτώσει, ίσως σκέφτομαι αφιλτράριστα, έχοντας μόλις τελειώσει την ανάγνωση του βιβλίου, ελαφρώς φορτισμένος από την ένταση που κρύβεται στα θεμέλια της σύγχρονης Ελλάδας – δεν είναι ότι δεν το ήξερα, αλλά αυτή είναι, ξέρετε, μία από τις μαγικές δυνάμεις της λογοτεχνίας.
Το μυθιστόρημα Επί σκοπώ πλουτισμού κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πόλις, με επίμετρο του Μενέλαου Χαραλαμπίδη.
