Πριν από κάποιους μήνες περπατούσα την Ακαδημίας σαν χαμένος. Είχα μόλις δει σε ένα σινεμά τη Φωνή της Χιντ Ρατζάμπ, τη συγκινητική ιστορία απεγκλωβισμού ενός εξάχρονου κοριτσιού μέσα από ένα αυτοκίνητο στη Γάζα, καθηλωμένου από τα ισραηλινά πυρά. Αν ο σκοπός του κινηματογράφου είναι να σε κάνει να νιώσεις (και όχι απαραίτητα να σκεφτείς), το φιλμ υπήρξε από τα πιο ουσιώδη του 2025. Μια φωνή που υψώθηκε πάνω από πολιτικές πεποιθήσεις, συμφέροντα κρατών, προσωπικές απόψεις και σινεφίλ γούστα, θυμίζοντας για τι πράγμα μιλάμε όταν μιλάμε για πόλεμο.
Τώρα περπατάω πάλι την Ακαδημίας, ψάχνοντας το νούμερο για το σπίτι της Κάθριν Εμπειρίκου. Είναι μία εκ των εκτελεστικών παραγωγών της ταινίας Η φωνή της Χιντ Ρατζάμπ (η οποία τις επόμενες μέρες διεκδικεί το Όσκαρ Καλύτερης Διεθνούς Ταινίας), υπεύθυνη Διεθνούς Ανάπτυξης του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης και πρότυπο γυναίκας που διαπρέπει στο εξωτερικό διατηρώντας επαφή με τις εσωτερικές της ανησυχίες και τις ελληνικές της ρίζες. Είναι επίσης μια μοντέρνα κοσμοπολίτισσα με σνίκερ, η μαμά ενός μικρού αγοριού, η εξωστρεφής κάτοικος της Νέας Υόρκης που επισκέπτεται γκαλερί, καταστήματα ρούχων και εστιατόρια. Η συζήτησή μας πραγματοποιήθηκε στα αγγλικά.
Έτοιμη για τα Όσκαρ;
(Γέλια) Περιμένω να δω αν θα πάω. Ως εκτελεστική παραγωγός, δεν είμαι στο πρώτο γκρουπ των ανθρώπων που προσκαλούν. Αλλά σίγουρα είναι μια συναρπαστική στιγμή, όπως συναρπαστικό είναι και το ενδιαφέρον που έχει αποσπάσει η Φωνή της Χιντ Ρατζάμπ.
Πώς αναμειχθήκατε με την παραγωγή αυτού του φιλμ και ποιος ακριβώς ήταν ο ρόλος σας;
Είναι η τέταρτη ταινία μου με την παραγωγό Οντέσα Ρέι. Γνωριστήκαμε το 2019. Αγαπούσα πάντα τα ντοκιμαντέρ και ήξερα ότι ήθελα να μάθω πράγματα. Η Οντέσα ετοίμαζε τότε ένα φιλμ για Σύριους πρόσφυγες καλλιτέχνες – το πρώτο της ως παραγωγός. Κάτι «μίλησε» μέσα μου. Αποφάσισα να τη στηρίξω. Της είπα όμως: «Δεν θέλω απλώς να βάλω λεφτά, θέλω να μάθω πώς γίνονται τα ντοκιμαντέρ». Έξι χρόνια μετά, η Οντέσα είναι βραβευμένη με Όσκαρ, καλή μου φίλη και πηγή έμπνευσης. Ως εκτελεστική παραγωγός, στη Φωνή της Χιντ Ρατζάμπ έβαλα χρήματα και παράλληλα προσπάθησα να βρω διασυνδέσεις με ανθρώπους που ενδιαφέρονταν για το φιλμ. Προσωπικά, ήθελα να αναμειχθώ επειδή είμαι μητέρα. Προσπάθησα να δω την ταινία τέσσερις φορές. Δεν μπορούσα να φτάσω έως το τέλος. Με επηρέασε πολύ.
Δεν ξέρω αν διαβάσατε το σχόλιο του Γιώργου Λάνθιμου: «Αυτή η σημαντική ταινία αποτελεί μια περίληψη της τραγικής κατάστασης του κόσμου σήμερα, αλλά την ίδια στιγμή καταφέρνει να αποκαλύψει ότι αν υπάρχει κάποια ελπίδα, αυτή βρίσκεται στην ανθρωπιά εκείνων που έχουν στερηθεί περισσότερο τη δική τους»…
Ναι, ένιωσα πολύ περήφανη. Ήταν σημαντικό για εμάς. Τον περασμένο μήνα ο Λάνθιμος φιλοξένησε επίσης δύο ειδικές προβολές. Προφανώς το φιλμ κινείται σε ένα πολιτικό τερέν, αλλά για μένα δεν είναι πολιτικό· είναι ανθρώπινο. Χρειάζεται να βρούμε ξανά την ανθρωπιά. Αυτό μας λέει. Αυτός είναι και ο λόγος που ο κόσμος χειροκροτούσε όρθιος επί 24 λεπτά στο Φεστιβάλ της Βενετίας. Άκουσα ότι ήταν το μεγαλύτερο standing ovation όλων των εποχών – όχι απλώς στην ιστορία του φεστιβάλ. Όταν ξέρεις την ομάδα και πόσες θυσίες έκαναν και βλέπεις τους φίλους σου μέσα, νιώθεις τρομερή περηφάνια.
Γενικά είστε άνθρωπος που διαφωνεί για τα πολιτικά, με φίλους, συντρόφους, ταξιτζήδες στον δρόμο κ.λπ.;
Ζούμε σε έναν πολωμένο κόσμο, ειδικά στις ΗΠΑ. Το σημαντικό είναι να ακούς. Και έπειτα να βρίσκεις κοινό έδαφος. Ασφαλώς και έχω άποψη, αλλά όταν ανεβαίνουν οι τόνοι, προσπαθώ να κάνω ένα βήμα πίσω και να ακούσω την άποψη του άλλου.
Η καταγωγή σας είναι ελληνική. Έχετε επαφή με όσα συμβαίνουν στην Ελλάδα; Πολιτικά, κοινωνικά, καλλιτεχνικά…
Ασφαλώς. Αυτό που με παθιάζει είναι να συνδέω τη διεθνή κοινότητα με ό,τι καλύτερο έχει να εξαγάγει η Ελλάδα. Έρχομαι κάθε λίγους μήνες – και το καλοκαίρι κάθομαι παραπάνω. Πηγαίνω και στην Άνδρο, όπου διατηρείται ακόμα το σπίτι των προγόνων μου, κοιμάμαι στην κρεβατοκάμαρα της προγιαγιάς μου και επιστρέφω στις ρίζες μου, με τον ωραιότερο τρόπο.
Έχετε μια απολύτως θετική άποψη για την Ελλάδα; Και, αν ναι, θα μπορούσε κάποιος να ισχυριστεί ότι μια μορφωμένη, ευκατάστατη γυναίκα όπως εσείς, που επισκέπτεται τη χώρα για λίγες μέρες, έχει διαφορετική εικόνα από τη μεγάλη πλειονότητα που ζει εδώ;
Σίγουρα. Έχω απόλυτη γνώση της διαφοράς ανάμεσα στο πώς φαίνονται τα πράγματα και ποια είναι η πραγματικότητα, σε κάθε κομμάτι της ζωής μου. Νομίζω ότι αυτό που με κινητοποιεί είναι το να συνδέω ανθρώπους με τις διαφορετικές εκδοχές της Ελλάδας και να τους σπρώχνω σε κάτι αυθεντικό. Πολλοί μού λένε: «Θα πάμε στην Ελλάδα, ποιο νησί προτείνεις;». Και εγώ θα προτείνω ένα νησί, αλλά θα πω: «Δείτε και αυτό το ιστορικό μνημείο, αυτή την ανασκαφή, αυτό το πρότζεκτ». Κάτι τέτοιο προσπαθούμε και μέσα από το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης: να δώσουμε κάτι πίσω στα νησιά που μας χάρισαν τον πολιτισμό, να προστατέψουμε την ταυτότητά τους και να στηρίξουμε τα τοπικά πρότζεκτ.
«Καταλαβαίνεις τι σημαίνει μόνο όταν σου συμβεί»
Γόνος γνωστής οικογένειας εφοπλιστών, οι οποίοι διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο στην πνευματική ζωή της Άνδρου και, αργότερα, ολόκληρης της χώρας, η Κάθριν Εμπειρίκου γεννήθηκε στις ΗΠΑ. Σπούδασε Νομική και Ανθρωπολογία στην Αγγλία. Στην εποχή των μνημονίων, εργαζόταν στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα της Φρανκφούρτης και συγκεκριμένα στο τμήμα Επικοινωνίας. Ύστερα επέστρεψε στη Νέα Υόρκη, όπου γνώρισε τον πρώην σύζυγό της και έκανε οικογένεια. Η μητρότητα την άλλαξε, όπως θα μου πει: «Το να αγαπάς πολύ κάτι έξω από σένα καταλαβαίνεις τι σημαίνει μόνο όταν σου συμβεί».
«Αυτό που με παθιάζει είναι να συνδέω τη διεθνή κοινότητα με ό,τι καλύτερο έχει να εξαγάγει η Ελλάδα. Έρχομαι κάθε λίγους μήνες – και το καλοκαίρι κάθομαι παραπάνω».
Ποια είναι για σας τα χαρακτηριστικά της μοντέρνας γυναίκας;
Μοντέρνα γυναίκα είναι αυτή που έχει φωνή, εμπιστεύεται το ένστικτό της και αισθάνεται ασφαλής.
Έχετε αισθανθεί ότι η καταγωγή σας και το οικονομικό σας στάτους έφεραν και μπελάδες στη ζωή σας, πέρα από προνόμια;
Ασφαλώς. Προκαταλήψεις, ανθρώπους που θέλουν να σε εκμεταλλευτούν, με μη αυθεντικά κίνητρα. Όπως οτιδήποτε άλλο στη ζωή, έχει τα θετικά και τα αρνητικά του, και με τον καιρό μαθαίνεις πώς να πορεύεσαι με αυτό.
Ποιες οι διαφορές ανάμεσα στη ζωή σας στην Αθήνα και τη Νέα Υόρκη;
Η Νέα Υόρκη είναι μια έντονη πόλη, τη λατρεύω, αλλά δεν θέλω να περάσω όλη τη ζωή μου εκεί. Απλώς βρίσκομαι σε μια περίοδο πολύ παραγωγική – και παράλληλα μεγαλώνω ένα παιδί. Εδώ στην Αθήνα είναι άλλοι οι ρυθμοί, αισθάνομαι πιο ελεύθερη να ασχοληθώ με τα πολιτιστικά, την Ιστορία, τα μουσεία. Στη Νέα Υόρκη, καμιά φορά ξεχνάμε να αναπνεύσουμε. Όταν έρχομαι εδώ, κατά κάποιον τρόπο διαστέλλεται η ευαισθησία μου. Και ενώ το ξέρω, το περιμένω, κάθε φορά με εκπλήσσει.
Είστε αισιόδοξη για τον Μαμντάνι, τον νέο δήμαρχο της Νέας Υόρκης; Κάποιοι τον βλέπουν σαν μια αχτίδα φωτός σε σκοτεινούς καιρούς…
Θα δούμε! Δυστυχώς, στην πολιτική το να βλέπεις κάποιον σαν αχτίδα φωτός σπάνια σού βγαίνει σε καλό. Είμαι συγκρατημένα αισιόδοξη, όπως θα ήμουν με τον οποιονδήποτε.
Γενικότερα είστε αισιόδοξος άνθρωπος;
Ναι. Μιλούσα λίγο πριν έρθεις με τον ζωγράφο Τζούλιαν Σλάμπεν και μου έλεγε ότι η τέχνη δεν μπορεί να είναι απαισιόδοξη. Και μόνο το γεγονός ότι δημιουργείς, έχει κάτι αισιόδοξο μέσα του. Πιστεύεις ότι η τέχνη σου θα ζήσει περισσότερο από σένα. Μου «μίλησε» αυτή η φράση. Ξέρεις, έχω περάσει δυσκολίες. Έχω ζήσει πολλά πάνω-κάτω, όμως συνεχίζω να πιστεύω στους ανθρώπους. Άλλωστε, όλα στη ζωή εμείς τα ορίζουμε.
Κάποιοι βλέπουν το ποτήρι μισογεμάτο, κάποιοι μισοάδειο…
Ή μπορείς να δεις απλώς ένα ποτήρι με νερό. Να μην το ποσοτικοποιήσεις.
Η φωνή της Χιντ Ρατζάμπ (σκην. Κάουτερ Μπεν Χάνια) διεκδικεί το Όσκαρ Καλύτερης Ξενόγλωσσης Ταινίας στην 98η απονομή των βραβείων, που θα πραγματοποιηθεί στις 15/03.
Από 31 Μαρτίου θα είναι διαθέσιμη στο Cinobo.
