Η γυναίκα στην Ελλάδα παίρνει χαμηλότερη σύνταξη από τον άνδρα. Πρώτον, διότι αμείβεται λιγότερο και, δεύτερον, διότι λόγω των πολλαπλών της ρόλων (με κυριότερο αυτόν της μητέρας) συνταξιοδοτείται με λιγότερα ένσημα. Επίσης, έχει μεγαλύτερο προσδόκιμο ζωής. Τι σημαίνουν όλα αυτά; Ότι καλείται να ζήσει για περισσότερα χρόνια με χαμηλότερο εισόδημα. Να ένα σοβαρό πρόβλημα που δεν έχουμε λύσει ακόμα ως κοινωνία…
To σύστημα «Ήλιος» αποτυπώνει κάθε στοιχείο γύρω από τις συντάξεις στην Ελλάδα. Ανατρέχοντας σε αυτό, λοιπόν, εντοπίζει κανείς εύκολα ότι η χώρα δίνει πολύ μεγαλύτερες συντάξεις στους άνδρες παρά στις γυναίκες. Το λεγόμενο pension gap στις συντάξεις γήρατος φτάνει στο 26%, καθώς το μέσο μηνιαίο εισόδημα από συντάξεις είναι 1.344 ευρώ για τον άνδρα και 1.066 ευρώ για τη γυναίκα.
Το ύψος της σύνταξης είναι το αποτέλεσμα δύο μεταβλητών: των μηνιαίων αποδοχών και της διάρκειας ασφάλισης· οι στατιστικές αποδεικνύουν χάσμα εις βάρος των γυναικών και στις δύο. Με βάση τα στοιχεία του e-ΕΦΚΑ, οι μέσες μηνιαίες τακτικές αποδοχές του άνδρα είναι 1.253 ευρώ και της γυναίκας 1.064 ευρώ. Με άλλα λόγια, το λεγόμενο «salary gap» φτάνει σε πανελλαδικό επίπεδο στο 18%.
Ας ρίξουμε μια ματιά και στα ένσημα. Δύο δείκτες που στις γυναίκες εμφανίζονται υψηλότεροι είναι αρκετοί για να μας δώσουν τη γενική εικόνα: η ανεργία και η μερική απασχόληση.
-Στην Ελλάδα μετράμε περίπου 715 χιλιάδες μερικώς απασχολουμένους και οι έξι στους δέκα (407 χιλιάδες) είναι γυναίκες. Το ποσοστό μερικής απασχόλησης στις γυναίκες αγγίζει το 27%, ενώ στους άνδρες το 19%.
-Το 2026 ξεκίνησε με ποσοστό ανεργίας 5,4% για τους άνδρες και 10,5% για τις γυναίκες – ποσοστό διπλάσιο, το οποίο αποτυπώνει ξεκάθαρα το διαχρονικό πρόβλημα. Τουλάχιστον, καταγράφεται σημαντική πτώση, καθώς η ανεργία των γυναικών έφτανε στο 20% (!) το 2021.
Όσον αφορά τώρα το προσδόκιμο ζωής, το οποίο μετράει πόσα χρόνια εκτιμάται ότι θα ζήσει κάποιος κατά μέσο όρο: Στην Ελλάδα κινούμαστε στα 81,9 χρόνια – ο δείκτης όμως πέφτει στο 79,4 για τους άνδρες, ενώ ανεβαίνει στο 84,4 για τις γυναίκες.
Σε κάθε περίπτωση, ένα είναι σίγουρο: τις διακρίσεις με βάση το φύλο –είτε αφορούν τη σύνταξη είτε τον μισθό– δεν μπορεί να τις αντιμετωπίσει κανείς μόνος του. Η πολιτεία είναι αυτή που πρέπει να βρει τις λύσεις, ειδικά όταν η Ελλάδα εξακολουθεί, παρά την πρόοδο των τελευταίων ετών, να κινείται πάνω από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ.
Τι μπορεί να κάνει κανείς σε ατομικό επίπεδο; Να συνειδητοποιήσει το πρόβλημα όσο το δυνατόν νωρίτερα και να βάλει στο πρόγραμμα την «επένδυση για το μακρινό μέλλον». Το εισόδημα κατά τη σύνταξη είναι μείζον πρόβλημα και γίνεται ακόμα μεγαλύτερο για τις γυναίκες. Έτσι, όσο νωρίτερα ξεκινήσει κάποιος να «χτίζει» ένα κεφάλαιο, τόσο αυξάνονται οι πιθανότητες να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα όταν έρθει εκείνη η ώρα. Το πώς θα γίνει αυτό (μετοχές, αμοιβαία κεφάλαια, αποταμιευτικό πρόγραμμα, ακίνητα) είναι προσωπική επιλογή. Εξαρτάται, δηλαδή, από το ρίσκο που είναι κανείς διατεθειμένος να αναλάβει αλλά και το ύψος του εισοδήματός του. Το βασικό ζητούμενο είναι άλλο: να σκεφτεί κανείς τον μελλοντικό εαυτό του…
