Θα μπορούσα να πω ότι πρόκειται για ένα μυθιστόρημα στο οποίο αναπτύσσεται ένα είδος ερωτικού τριγώνου ανάμεσα στην αφηγήτρια (Εγώ) και δύο άνδρες, τον Ιβάν και τον Μάλινα. Θα ήταν σωστό, αλλά θα έλεγα ψέματα. Αυτό το πρώτο και τελευταίο μυθιστόρημα που ολοκλήρωσε η Αυστριακή Ίνγκεμποργκ Μπάχμαν, το οποίο παίρνει το όνομα ενός εκ των προσώπων, Μάλινα, είναι αδύνατον να περιγραφεί συμβατικά και μέσω της πλοκής του. Ίσως χρειάζεται να ξεκινήσω αλλιώς.
Αν η Μπάχμαν ζούσε σήμερα, θα ετοιμαζόταν να γιορτάσει τα εκατοστά της γενέθλια. Η επέτειος από τη γέννησή της μας θυμίζει και πόσο σύντομη υπήρξε τελικά η ζωή της. Πέθανε στα 47 της, τον Οκτώβριο του ’73, λίγες μέρες μετά τη φωτιά που προκάλεσε το τσιγάρο της στο διαμέρισμα όπου έμενε στη Ρώμη. Νοσηλεύτηκε με σοβαρά εγκαύματα, ενώ παράλληλα υπέφερε από στερητικό σύνδρομο – ήταν εξαρτημένη από βαρβιτουρικά, γεγονός που δεν γνώριζαν οι γιατροί του νοσοκομείου. Στη σύντομη ζωή της είχε προλάβει να συμμετάσχει στην επιδραστική ομάδα του Gruppe 47, να γράψει ποιήματα που την κατατάσσουν σήμερα στις σημαντικότερες φωνές της μεταπολεμικής εποχής, να εμπλακεί ερωτικά με ενδιαφέρουσες προσωπικότητες, από τον Πάουλ Τσέλαν και τον Μαξ Φρις έως τον Χένρι Κίσινγκερ (!) και να ξεκινήσει μια φιλόδοξη μυθιστορηματική τριλογία με γενικό τίτλο Τρόποι θανάτου. Η αρχή έγινε με το Μάλινα, που κυκλοφόρησε το 1971.
Η αφηγήτρια βρίσκεται φαινομενικά ανάμεσα σε δύο άνδρες, αλλά, κυρίως, βρίσκεται ανάμεσα σε δύο ζωές, σε μία που δεν θέλει και σε μία που δεν έχει. Είναι εγκλωβισμένη στον ρόλο της, στο φύλο της, στην πατριαρχία και την ανδρική εξουσία, στα τραύματα του πολέμου (η Μπάχμαν μεγάλωσε στη ναζιστική Αυστρία), στα όρια της γλώσσας (ας θυμηθούμε τον Βιτγκενστάιν). Η ανάγνωση είναι απαιτητική. Η Μπάχμαν δεν ακολουθεί κανέναν αφηγηματικό κανόνα, ο αποσπασματικός, κρυπτικός και πανικόβλητος λόγος της προκαλεί σύγχυση, είναι με έναν τρόπο υπέροχα (και σκόπιμα) ασυνεπής. Διαβάζοντας, την ένιωθα να παλεύει· να παλεύει και να σκορπάει το χάος, σαν να προσπαθεί συγχρόνως να θυμηθεί, να καταλάβει, να ξεφύγει. Αλλά δεν ξεφεύγει. Το Εγώ της ζει μια επαναλαμβανόμενη «δολοφονία». Εξαφανίζεται.
Το μυθιστόρημα Μάλινα κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πότλατς, σε μετάφραση Αλέξανδρου Κυπριώτη.
