«Αν βάζεις σταθερά κάθε μήνα στην άκρη 200 ευρώ και τα τοποθετείς σε μια επένδυση που θα σου αποδίδει 3,5% ετησίως (καθαρά), ύστερα από 30 χρόνια θα έχεις συσσωρεύσει ένα κεφάλαιο της τάξεως των 127.083 ευρώ. Και αν αυξήσεις το μηνιαίο ποσό της αποταμίευσης στα 400 ευρώ, το κεφάλαιο θα ανέβει στα 254.165 ευρώ».
Υπολογισμοί –ενίοτε και υποσχέσεις που γεμίζουν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης– οι οποίοι στηρίζονται στη βασική αρχή του ανατοκισμού. Εν πολλοίς, ο μηχανισμός λειτουργεί ως εξής: Ξεκινάς να αποταμιεύεις ένα σταθερό ποσό κάθε μήνα. Δεν περιορίζεσαι όμως στην αποταμίευση. Αναζητάς μια επένδυση ώστε, εκτός από το κεφάλαιο που θα συσσωρεύεται, να αρχίσουν να μαζεύονται και τόκοι. Προφανώς, τα πρώτα χρόνια που το κεφάλαιο είναι περιορισμένο, αντίστοιχα και οι τόκοι είναι λιγοστοί. Με την πάροδο όμως του χρόνου, αρχίζουν να προστίθενται τόκοι πάνω στους τόκους και το ποσό «αβγατίζει». Αν θέλουμε να το κάνουμε συγκεκριμένο, επιστρέφουμε στο προηγούμενο παράδειγμα: Αν αποταμιεύεις 400 ευρώ τον μήνα, ύστερα από 30 χρόνια θα έχεις 254.165 ευρώ αν η μέση ετήσια απόδοση της επένδυσής του είναι 3,5%. Από αυτό το ποσό, τα 144.000 ευρώ θα έχουν εξασφαλιστεί από τη σταθερή μηνιαία αποταμίευση και τα υπόλοιπα 110.000 ευρώ (και κάτι) από τους τόκους.
Ας αφήσουμε κατά μέρος τις δύο μεταβλητές της εξίσωσης, δηλαδή την απόδοση και τις δυνατότητες μηνιαίας αποταμίευσης. Η απόδοση έχει να κάνει με το ρίσκο που είναι διατεθειμένος να αναλάβει κανείς. Τα μεγάλα νούμερα προϋποθέτουν μεγάλο ρίσκο. Κι όταν το ρίσκο είναι μεγάλο, είναι αρκετές οι πιθανότητες σε τόσο μεγάλα χρονικά διαστήματα να γράψει και… μείον. Όσον αφορά το μηνιαίο ποσό της αποταμίευσης, είναι ένα απολύτως προσωπικό θέμα, που εξαρτάται από τον ατομικό προϋπολογισμό του καθενός.
Αυτό που έχει σημασία να αναδειχθεί είναι η παράμετρος «χρόνος», η οποία με τη σειρά της παραπέμπει στην ηλικία του αποταμιευτή-επενδυτή. Είναι αναγκαίο να γίνουν κατανοητά τα εξής:
1. Ο ίδιος ο μαθηματικός τύπος του ανατοκισμού και της απόδοσης της επένδυσης δείχνει ότι ο χρόνος είναι αρωγός. Όσο μεγαλύτερο το χρονικό διάστημα της επένδυσης, τόσο περισσότερο το κεφάλαιο που μπορεί να συσσωρευτεί και από αποταμίευση και από τόκους. Άρα, το να ξεκινήσει κάποιος νωρίς έχει μεγάλη σημασία.
2. Το ρίσκο σε μια επένδυση περιορίζεται όταν το χρονικό διάστημα υλοποίησης είναι μεγάλο. Και αυτό διότι, σε βάθος δεκαετιών, ο επενδυτής θα προλάβει και τον ανοδικό και τον καθοδικό κύκλο και θα ποντάρει στο ότι μακροπρόθεσμα η τάση είναι ανοδική. Όμως, δεν έχουν όλοι στη διάθεσή τους τον άπλετο χρόνο. Οι μεγαλύτεροι σε ηλικία που θα αποφασίσουν τώρα να ξεκινήσουν μια τέτοια διαδικασία αποταμίευσης-επένδυσης θα πρέπει να περιορίσουν τον παράγοντα «ρίσκο», καθώς αυξάνονται οι πιθανότητες να πέσουν στον «καθοδικό κύκλο» και να μη γευτούν τα οφέλη του ανατοκισμού.
