Τον Φεβρουαριο του 2009 ο πρώην πρόεδρος της FIFA, Ζεπ Μπλάτερ, είχε κάνει μια προφητική δήλωση για το μέλλον του ποδοσφαίρου. Μπορεί στη συνέχεια (τον Ιούνιο του 2015) να αναγκάστηκε να παραιτηθεί από τον «θρόνο» του, εξαιτίας ενός ιστορικού σκανδάλου διαφθοράς που ξέσπασε στη διεθνή συνομοσπονδία, ωστόσο η προφητεία του ήταν σωστή. «Υπάρχει υπερβολικά πολύ ποδόσφαιρο στην τηλεόραση», είχε πει χαρακτηριστικά.
Δεκαεπτά χρόνια μετά, το φαινόμενο έχει γίνει ακόμα πιο έντονο. «Η υπερπροβολή υπάρχει και είναι φυσιολογικό φαινόμενο, αφού δίνονται ατελείωτα χρήματα σε δικαιώματα. Κάθε κανάλι, λοιπόν, που θα τα “πάρει”, ειδικά αν είναι συνδρομητικό, θέλει να γεμίσει το προϊόν του», εξηγεί ο δημοσιογράφος Χρήστος Σωτηρακόπουλος, ο οποίος το 1992 μαζί με τον Νίκο Κατσαρό έφεραν αθλητική επανάσταση στην τηλεόραση με το Λεπτό προς λεπτό, στο Mega. Για όποιον δεν θυμάται, ήταν μια εκπομπή που πρόβαλλε ταυτόχρονα όλα τα παιχνίδια του ελληνικού πρωταθλήματος, τα οποία διεξάγονταν ακόμα την ίδια ώρα. Αυτή ήταν μια συνθήκη που άλλαξε σταδιακά. Ένας από τους βασικούς υπαίτιους γι’ αυτό; Οι τηλεοπτικές ανάγκες «έσπασαν» τα ωράρια, φέρνοντας διαφορετικές ώρες προβολής για τους αγώνες.
Το ευρωπαϊκό «Λεπτό προς λεπτό»
Πλέον, η λογική τού «Λεπτό προς λεπτό» αποτελεί μια πραγματικότητα σε κάθε αγωνιστική των ευρωπαϊκών Κυπέλλων. Εδώ και ενάμιση χρόνο, οι διοργανώσεις διεξάγονται ως ενιαίο μίνι πρωτάθλημα, με αποκορύφωμα την τελευταία αγωνιστική: τότε όλοι οι αγώνες λαμβάνουν χώρα την ίδια ώρα και ημέρα. «Αυτό που “πουλάει” την τελευταία αγωνιστική δεν είναι επί της ουσίας ποδόσφαιρο, αλλά μια μορφή γενικής δράσης. Ως τηλεοπτικό προϊόν μπορεί να εξιτάρει τον κόσμο, αφού υπάρχει ακατάπαυστη δράση και, μέσα σε δύο ώρες, προβλήθηκαν συνολικά 61 γκολ», σχολιάζει ο δημοσιογράφος Μιχάλης Τσώχος, ο οποίος ανέλαβε και φέτος για λογαριασμό της Cosmote TV να διαχειριστεί την τελευταία αγωνιστική του Champions League· ένα δραματικό φινάλε, όπου κάθε γκολ έφερνε ανατροπές στην υπόθεση πρόκρισης. «Οι τηλεθεάσεις τού “Λεπτό προς λεπτό” είναι μυθικές σε όλο τον κόσμο. Στην UEFA δεν περίμεναν τέτοια ανταπόκριση, η οποία είναι εμφανής και στα σόσιαλ μίντια», συμπληρώνει για την αναμφίβολη επιτυχία του νέου φορμά.
Την εβδομάδα που αρχίζει, με τη συμμετοχή Ολυμπιακού (Champions League), Παναθηναϊκού και ΠΑΟΚ (Europa League), οι ευρωπαϊκές διασυλλογικές διοργανώσεις επιστρέφουν με τα πλέι οφ, την επί της ουσίας ετήσια ανάσα των Ευρωκυπέλλων, αφού πλέον τα παιχνίδια είναι λιγότερα και συνήθως πιο συναρπαστικά. Ο λόγος; Ο χαρακτήρας των νοκ άουτ· κάθε λάθος πληρώνεται ακριβά. «Η τελευταία αγωνιστική, όχι μόνο στο Champions League, αλλά και στις άλλες δύο διασυλλογικές διοργανώσεις, διεξάγεται την ίδια ώρα με αποκλειστικό κριτήριο –όταν αποφασίστηκε– το αγωνιστικό», ξεκαθαρίζει ο media advisor της UEFA, Ανδρέας Δημάτος. «Η ομοσπονδία δεν περίμενε το τεράστιο trend στο οποίο εξελίχθηκε. Πλέον, παρουσιάζει τεράστιο ενδιαφέρον από μόνη της».
5 δισ. ευρώ σε τηλεοπτικά δικαιώματα
Δεν υπάρχει ημέρα που να μην προβάλλεται ποδοσφαιρικό παιχνίδι – και όχι ένα ή δύο, αλλά ακόμα και διψήφιος αριθμός, με εξαίρεση ίσως τη Δευτέρα και την Παρασκευή. «Ο τηλεοπτικός φίλαθλος μπορεί να κόψει άλλα παιχνίδια, μπορεί ακόμα και του Σαββατοκύριακου, γιατί έχει μπουχτίσει», αναγνωρίζει ο Μιχάλης Τσώχος για την πραγματικότητα της υπερπροβολής, η οποία όμως δεν πτοεί τις μεγάλες πλατφόρμες. Οι τελευταίες μπαίνουν στο παιχνίδι δείχνοντας αποφασισμένες να επενδύσουν πολλά χρήματα για να προβάλουν και αυτές ζωντανά το δημοφιλέστερο σπορ στον κόσμο.
Δεν υπάρχει ημέρα που να μην προβάλλεται ποδοσφαιρικό παιχνίδι – και όχι ένα ή δύο, αλλά ακόμα και διψήφιος αριθμός, με εξαίρεση ίσως τη Δευτέρα και την Παρασκευή.
«Αρχικά, το Champions League προβαλλόταν κατά 90% από “ελεύθερα” κανάλια και 10% από συνδρομητικά», επισημαίνει ο Χρήστος Σωτηρακόπουλος. «Στη συνέχεια, το ποσοστό αυτό έγινε 60-40% και πλέον είναι 20-80%, με όλο και πιο αυξητική τάση. Σήμερα, μεγάλες πλατφόρμες –όπως το CBS και η Amazon– αγοράζουν δικαιώματα, κάτι που πολύ πιθανόν να κάνει στο μέλλον και το Netflix. Μοιάζει εντελώς ουτοπικό, πια, το να δείχνει ένα κανάλι λιγότερα παιχνίδια», προσθέτει. Είναι φανερό ότι η υπερπροβολή θυμίζει τσουνάμι που σαρώνει τον παγκόσμιο τηλεοπτικό χάρτη.
«Στην παρούσα φάση, και ως προς τον νέο κύκλο τετραετίας των τηλεοπτικών δικαιωμάτων, αυτό που παρατηρήθηκε είναι σημαντική αύξηση. Στις μεγάλες τηλεοπτικές αγορές έφτασε ακόμη και το 20%, με πολύ μεγάλους “παίκτες” του χώρου να μπαίνουν στο ποδόσφαιρο και να δείχνουν ενδιαφέρον για το προϊόν», προσθέτει ο Ανδρέας Δημάτος για το «χρηματιστήριο» των τηλεοπτικών δικαιωμάτων. Τα ποσά που δαπανώνται πλέον είναι τεράστια. Είναι χαρακτηριστικό πως, με τις πλατφόρμες να φωνάζουν έντονα το «παρών», η UEFA φιλοδοξεί να πουλήσει τα τηλεοπτικά δικαιώματα του Champions League για τον επόμενο κύκλο σε ένα αστρονομικό ποσό. Οι προβλέψεις κάνουν λόγο για πέντε δισεκατομμύρια ευρώ.
Και η νέα γενιά;
Καθώς η υπερπροβολή πολλαπλασιάζεται, προκύπτει το εξής παράδοξο: η νέα γενιά φιλάθλων πολύ δύσκολα θα καθίσει να δει ολόκληρο έναν ποδοσφαιρικό αγώνα. Βυθισμένη στα σόσιαλ μίντια και στη συνήθεια του σκρόλινγκ, παρακολουθεί μικρά σε διάρκεια βίντεο με τα γκολ ή κάποιες εντυπωσιακές φάσεις, αδιαφορώντας επί της ουσίας για το σύνολο του προϊόντος. «Η νέα γενιά δεν μπορεί να δει 90 λεπτά αγώνα, παρά μόνο αν πρόκειται για κάποιο ντέρμπι. Προτιμά όλα τα γκολ μαζεμένα. Όταν αυτό συμβαίνει σε μία βραδιά, έχει μια αμεσότητα. Από την άλλη, όμως, μας μένει ένας πουρές από ατελείωτες φάσεις. Δεν έχεις εικόνα τού τι πραγματικά συμβαίνει», τονίζει ο Χρήστος Σωτηρακόπουλος. «Μια σειρά πραγμάτων και παιχνιδιών έχουν χάσει την αξία τους. Στην υπερπροσφορά δεν μπορείς να καταλάβεις τη μοναδικότητα», αναφέρει ως δικό του τελικό συμπέρασμα.
«Οι νεαροί φίλαθλοι έχουν μάθει να βλέπουν πράγματα πολύ μικρής διάρκειας. Τα 90 λεπτά που διαρκεί ένας αγώνας είναι υπερβολικά πολλά. Δεν είναι αφοσιωμένοι στο προϊόν και ίσως τα κανάλια θα πρέπει να εκμεταλλευτούν ακόμα πιο εμπορικά τα highlights», αναφέρει ως μια πιθανή λύση-προσέγγιση αυτής της γενιάς τηλεθεατών ο Μιχάλης Τσώχος, θεωρώντας ότι, όπως και να ’χει, το ποδόσφαιρο δεν θα χάσει τη δημοφιλία του. Πώς, όμως, προσεγγίζει η UEFA τη νέα γενιά, προκειμένου να διατηρήσει εξίσου ελκυστικό το προϊόν και γι’ αυτήν; «Εξετάζονται πάρα πολλές προτάσεις σε αυτό το πεδίο με δεδομένη την ταχύτατη εξέλιξη που παρατηρείται σε παγκόσμιο επίπεδο. Αυτός άλλωστε είναι ο λόγος που ως προς την εκμετάλλευση των τηλεοπτικών αλλά και εμπορικών δικαιωμάτων των διασυλλογικών διοργανώσεων, η UEFA πλέον δεν είναι μόνη της, αλλά δημιούργησε την UC3, την εμπορική εταιρεία στην οποία συμμετέχουν όλα τα ποδοσφαιρικά κλαμπ της Ευρώπης και υπάρχει επί της ουσίας συνδιαχείριση αλλά και συνεχής ανταλλαγή απόψεων γι’ αυτά τα θέματα. Το τηλεοπτικό προϊόν άλλωστε δεν θα μπορούσε να αποτελεί ούτε ιδιοκτησία ούτε κεκτημένο της UEFA, αφού το 93,50% των εσόδων από τις διασυλλογικές διοργανώσεις επιστρέφει στους ευρωπαϊκούς συλλόγους», επισημαίνει ο Ανδρέας Δημάτος.
«Επίσης, η Relevent, η νέα εταιρεία διαχείρισης των τηλεοπτικών δικαιωμάτων παγκοσμίως, έχει ήδη αποφέρει εκπληκτικά αποτελέσματα για τον νέο κύκλο τετραετίας 2027-31 των ευρωπαϊκών διασυλλογικών διοργανώσεων», συμπληρώνει ο media advisor της UEFA για τις συνεχείς αλλαγές και στον τηλεοπτικό χάρτη για τον βασιλιά των σπορ. Ποιος ξέρει, ίσως η επόμενη καινοτομία να είναι μια πιο κινηματογραφική προσέγγιση των αγώνων· με ακόμα περισσότερα γραφικά και ιδιαίτερες λήψεις των καμερών, ώστε η νέα γενιά να βρει το ενδιαφέρον που καθήλωνε (και καθηλώνει) τους παλαιότερους φιλάθλους μπροστά στην τηλεόραση…
