Τόσο τα άτομα που παρευρέθηκαν στην Πειραιώς 260, όσο και οι τηλεθεατές που συντονίστηκαν χθες βράδυ στην ΕΡΤ1 ή στο ERTFLIX, περίμεναν τρεις ώρες για να μάθουν το αποτέλεσμα που ήδη γνώριζαν: ότι δηλαδή ο Akylas με το Ferto θα έπαιρνε το εισιτήριο για τον επετειακό – και εξαιρετικά αμφιλεγόμενο – 70ο Διαγωνισμό Τραγουδιού της Eurovision που θα διεξαχθεί στη Βιέννη (12, 14, 16 Μαϊου).
Πέρα από τη δημοφιλία της συμμετοχής στo λογαριασμό της ΕΡΤ στο YouTube, τη – μέχρι σήμερα – μοναδική επίσημη πλατφόρμα που κυκλοφόρησε, μετρώντας 3,1 εκατομμύρια προβολές, το Ferto σχολιάστηκε και αναλύθηκε εκτενώς στα μέσα, χρησιμοποιήθηκε σε βιντεάκια στο TikTok, έγινε παρωδία και έκανε μεγαλύτερο γκελ στους ξένους Eurofans από κάθε άλλη συμμετοχή. Ακόμα και στην Πειραιώς 260, κάθε φορά που εμφανιζόταν ο Akylas ή ακούγονταν το Ferto, η κατασκευή των καθισμάτων σείονταν από τα χειροκροτήματα και τις μεμονωμένες ιαχές τύπου «Φέρτο μας, Ακύλα», δημιουργώντας ένα κύμα που ήταν αδύνατο να μη παρασύρει κάποιον και να μη φωνάζει ρυθμικά τον τίτλο του τραγουδιού στο τέλος της ψηφοφορίας – τρανό παράδειγμά ο Μολδαβός Αντρέι Ζάπσα, πρόεδρος της διεθνούς επιτροπής.
Κι αν το αποτέλεσμα μπορεί να θεωρούνταν σχεδόν δεδομένο, η διαδρομή μέχρι την ανακοίνωσή του είχε αρκετές στιγμές που αξίζει να σταθούν από μόνες τους. Από όσα είδαμε και ακούσαμε στις τρεις βραδιές του Sing for Greece, ξεχωρίζουμε πέντε πράγματα που κρατάμε από τη διεξαγωγή του.
Το μοντέλο του εθνικού τελικού
Πέρυσι, τέτοια εποχή, γράφαμε ότι – από μόνο του – το μοντέλο του εθνικού τελικού δεν φέρνει καλή θέση στον τελικό, ούτε εγγυάται την επιτυχία· χρειάζεται σταθερή καλλιέργεια διαφορετικών ήχων, στήριξη νέων δημιουργών χωρίς «συνταγές» ή στεγανά για το ποιο κομμάτι είναι γιουροβιζιονικό και ένας εθνικός τελικός που πραγματοποιείται κάθε χρόνο και εξελίσσεται διαρκώς.
Με τη διεξαγωγή του Sing for Greece, η ΕΡΤ έκανε ένα βήμα παραπάνω και φαίνεται να προσπαθεί να δημιουργήσει έναν θεσμό, αντίστοιχο με άλλων ραδιοτηλεοπτικών φορέων, αποτελούμενο φέτος από δύο ημιτελικούς και έναν τελικό, καθώς και τριπλή ψηφοφορία στα πρότυπα ξένων εθνικών τελικών (25% η διεθνής επιτροπή, 25% η ελληνική και 50% το κοινό, με διπλασιασμό της ψήφου του, για να έχει ισχύ που αντικατοπτρίζει το ποσοστό που του αναλογεί στο τελικό αποτέλεσμα). Τέτοιες κινήσεις βάζουν το κοινό σε μια γιουροβιζιονική ατμόσφαιρα νωρίτερα από τον Μάιο, με την ψηφοφορία να δημιουργεί σασπένς, ενώ προσελκύουν τους ξένους Eurofans, οι οποίοι είναι γνωστό πως παρακολουθούν εθνικούς τελικούς σε γλώσσες που δεν γνωρίζουν.
Πάντως, αυτό το πείραμα δεν κύλησε χωρίς τριγμούς. Οι αστάθειες στον ήχο και τα παράπονα από τους συμμετέχοντες σε ζωντανή μετάδοση, τεχνικά ζητήματα στη ροή που είδαμε στον Α΄ Ημιτελικό και σκηνοθετικά στραβοπατήματα που συνέλαβε η κάμερα υπενθύμισαν ότι ένας τέτοιος μηχανισμός χτίζεται στην πράξη και βελτιώνεται μέσα από τα λάθη του. Αν κάτι προκύπτει ως χρήσιμο συμπέρασμα, είναι πως η καθιέρωση του θεσμού πρέπει να συνοδεύεται και από την αντίστοιχη επένδυση στην τεχνική αρτιότητα, ώστε το φορμάτ να υποστηρίζεται ισάξια και στην εκτέλεση του.
Πλατφόρμα για νέους καλλιτέχνες
Βέβαια, το πιο σημαντικό στοιχείο του Sing for Greece είναι πως έβαλε το λιθαράκι του να λειτουργήσει ως πλατφόρμα ανανέωσης του μουσικού τοπίου, συστήνοντας μας νέους καλλιτέχνες με έναν τρόπο που κανένα ριάλιτι ή τάλεντ σόου δεν κατάφερε να κάνει τόσο αποτελεσματικά και γρήγορα.
Ναι, η Γενιά Ζ γνώριζε τον Akyla, τον Good Job Nicky, την Marseaux, την Evangelia ή τον ZAF μέσα από το TikTok ή τα στριμαρίσματα στο Spotify. Για διάφορες ηλικιακές ομάδες, όμως, οι τρεις βραδιές αποτέλεσαν μια πρώτη, πιο «επίσημη» γνωριμία μαζί τους.
Ανοίγοντας τη διαδικασία υποβολής και καταλήγοντας σε 28 καλλιτέχνες και σχήματα, το Sing for Greece έδωσε (έστω και σε πρώτο στάδιο) ορατότητα σε ένα φάσμα δημιουργών που σπάνια βρίσκουν βήμα στο τηλεοπτικό στερέωμα: από πιο mainstream pop προτάσεις μέχρι πιο εναλλακτικές και υβριδικές κατευθύνσεις. Βέβαια, πολλές από τις συμμετοχές κρίθηκαν βιαστικά από τα αποσπάσματα των 15 δευτερολέπτων και των βίντεο κλιπ που δόθηκε στην κυκλοφορία, αλλά στις βραδιές των live, όπου τα τραγούδια συνοδεύονται από τη σκηνική παρουσία, πολλά acts προκάλεσαν την προσοχή μας. Μεταξύ αυτών, ο Stylianos με το You & I που καταχειροκροτήθηκε, ο leroybroughtflowers με την indie αύρα του Sabotage και την αυτοπεποίθηση που είχε με την κάμερα, παρά την πρώτη του εμφάνιση (η τελευταία θέση στον τελικό δεν μειώνει την προσπάθειά που έκανε), ακόμα και οι ερμηνείες της Tianora και της Kianna, οι οποίες δεν πέρασαν στο τελικό.
Αν ένας εθνικός τελικός μπορεί να πετύχει κάτι ουσιαστικό, πέρα από την επιλογή εκπροσώπου, είναι να δίνει χώρο και σε ονόματα λιγότερο «αλγοριθμικά», που δύσκολα θα έφταναν τόσο γρήγορα σε ένα ευρύ, διαγενεακό ακροατήριο. Ακόμη, να επιταχύνει τη γνωριμία του κοινού με νέους δημιουργούς και διαφορετικά μουσικά είδη που τρεντάρουν και να δημιουργεί γέφυρες ανάμεσα σε διαφορετικά ακροατήρια. Και σε αυτό το επίπεδο, το κέρδος είναι μακροπρόθεσμο. Τόσο για τους ίδιους τους καλλιτέχνες, όσο και συνολικά για το οικοσύστημα της ελληνικής μουσικής συνολικά.
Ο τυφώνας «Κατερίνα Βρανά»
Χίλιες φορές να κρατούσε παραπάνω η βραδία και να γελούσαμε με τις κωμικές επεμβάσεις της Κατερίνας Βρανά, παρά να δούμε μια κονσερβοποιημένη παρουσίαση χωρίς νεύρο και απρόοπτα. Βέβαια, με την Μπέττυ Μαγγίρα και τον Γιώργο Καπουτζίδη δεν υπήρχε τέτοια περίπτωση, αλλά ο αυθορμητισμός της Κατερίνας Βρανά ήταν το αλατοπίπερο που χρειαζόταν για να απογειωθούν οι τρεις βραδιές σε επίπεδο παρουσίασης. Ετοιμόλογη, σπιρτόζα, ακομπλεξάριστη και αυτοσαρκαστική, έμοιαζε να ξεφεύγει από τα κείμενα και να αυτοσχεδιάζει με την παραμικρή ευκαιρία που εμφανιζόταν. Εκτός βέβαια από τη μοναδική φορά που δεν κατάφερε να σπάσει τον πάγο, καθώς οι αγκαλιες του Akyla με τους συμμετέχοντες και τη μητέρα του, προκάλεσαν τη συγκίνησή της, λέγοντας στην Μπέττυ Μαγγίρα: «Δεν μπορώ, έχω δακρύσει, ρε μ****α», εκφράζοντας άθελά της το γενικό αίσθημα όσων παρακολουθούσαν τη βραδιά σε εκείνη τη χρονική στιγμή.
Το σόου της Τάμτα
Το interval act της Τάμτα στον Β΄ Ημιτελικό της Παρασκευής ξεχώριζε, μοιάζοντας σχεδόν ξένο μπροστά στην καλλιτεχνική συνοχή της υπόλοιπης βραδιάς. Έστεκε αυτόνομο, σαν μια αυτοτελής παρένθεση μέσα στο σόου, αποτελώντας μια πρόταση με μοντέρνα προσέγγιση και έξυπνη σκηνοθεσία, συνοδευόμενη μουσικά από τη συμφωνική ορχήστρα της ΕΡΤ. Προσάρμοσε ένα κομμάτι από τις εμφανίσεις της στο SMUT για το τηλεοπτικό κοινό, με πυλώνες την ξεκάθαρη καλλιτεχνική ταυτότητα που χτίζει τα τελευταία χρόνια και έντονο συναισθηματισμό, όπως φάνηκε στη στιγμή της ερμηνείας του With love, της μπαλάντας των Νίκου Τερζή και Ποσειδώνα Γιαννόπουλου από το μακρινό 2007, το οποίο αποτελεί το μεγαλύτερο «what if» στην ιστορία των ελληνικών εθνικών τελικών τραγουδιού. Σίγουρα, οι Έλληνες Eurofans, πέρα από συγκίνηση, θα «τσίριξαν» εσωτερικά από χαρά στο άκουσμά του.
Το συγκινητικό φινάλε
Στη διάρκεια του recap, οι δεκατέσσερις φιναλίστ τραγουδούσαν ο ένας τις συμμετοχές του άλλου. Στο φινάλε, όλοι ενώθηκαν γύρω από τον Akyla, πανηγυρίζοντας μαζί του και δακρύζοντας με την εμφάνιση της μητέρας του στη σκηνή. Δεν ήταν υπερβολή που ο Good Job Nicky τόνιζε το οικογενειακό κλίμα ανάμεσα στους συμμετέχοντες. Κάθε βλέμμα, κάθε χειρονομία, κάθε χαμόγελο φανέρωνε έναν δεσμό πέρα από τον ανταγωνισμό, μεταφέροντας στο κοινό την αίσθηση ότι όλοι μοιράζονταν ένα κοινό ταξίδι που υπερέβαινε τα τραγούδια και τις ψήφους και ολοκληρώθηκε με τη νίκη του Akyla.
Η δε παρουσία της μητέρας του στη σκηνή έκανε τα λόγια της συγκινητικής γέφυρας του τραγουδιού να ζωντανέψουν: «Κοίτα, μαμά/ όσα στερηθήκαμε παλιά/ νιώθω πως θα καταφέρω να προσφέρω/ μη μας λείψει κάτι ξανά/ δες με, μαμά/ αγοράζω να κλείσω κενά/ θα σου πάρω και σένα πολλά/ σπίτια, αμάξια και εξοχικά». Ανεξάρτητα από τις στοιχηματικές εταιρείες που πλασάρουν τον Akyla και το Ferto στην 3η θέση και κάνουν τους Έλληνες Eurofans να ελπίζουν για επιστροφή του διαγωνισμού στην Αθήνα το 2027, αυτή η στιγμή απάλλαξε κάθε βάρος και διάθεση για προβλέψεις.
Ήταν μια ακόμη απόδειξη ότι το Ferto δεν είναι απλώς ένα τραγούδι. Όπως έγραψε στον προσωπικό τοίχο προ εβδομάδων ο Σερραίος δημοσιογράφος Γιώργος Σταυρακίδης που έχει την ίδια καταγωγή με τον Akyla, «το Ferto είναι η διαδρομή από την έλλειψη στην πίστη. Από το “δεν με χωράτε” στο “είμαι εδώ”. Είναι για όλα εκείνα τα παιδιά που καταπιέζονται στις μικρές κοινωνίες, που χρειάζονται κάποιον να τα πάρει από το χέρι και να τους δείξει τον δρόμο. Κι αν δεν υπάρχει αυτός ο άνθρωπος, τότε πρέπει να φύγουν. Όχι από θυμό, αλλά από ανάγκη». Tώρα, ο Akylas έχοντας τη στήριξη της μητέρας του, των φιναλίστ, αλλά και των Ελλήνων Eurofans, μόλις ξεκινάει το ταξίδι του στη Eurovision, για να φέρει ένα καλό πλασάρισμα. Ίσως και για τη νίκη, ποιος ξέρει;
