Έχουν περάσει σχεδόν δέκα χρόνια από τότε που συζητούσαμε για το Μπρούκλιν του Κολμ Τόιμπιν (γεν. 1955) – το βιβλίο είχε γραφτεί το 2009, αλλά στα ελληνικά μεταφράστηκε το 2016, συμπίπτοντας με την κυκλοφορία της κινηματογραφικής του μεταφοράς (από τον Τζον Κρόουλι, με τη Σίρσα Ρόναν). Συζητούσαμε, λοιπόν, για το Μπρούκλιν και λέγαμε ότι είναι ένα μυθιστόρημα με μεγάλη ευαισθησία και μια αξέχαστη, χαμηλών τόνων ηρωίδα, τη νεαρή Έιλις, που αφήνει τη μικρή πόλη όπου ζει στην Ιρλανδία για να αναζητήσει μια καλύτερη ζωή στη Νέα Υόρκη της δεκαετίας του ’50.
Η Έιλις αποδείχτηκε αξέχαστη και για τον ίδιο τον δημιουργό της, ο οποίος, αν και έχει πει ότι σιχαίνεται τα σίκουελ, αποφάσισε τόσα χρόνια μετά να γράψει ένα δεύτερο μέρος, το Λονγκ Άιλαντ, ξαναπιάνοντας την ιστορία στα ’70s. Η ηρωίδα του είναι πλέον σαραντάρα, παντρεμένη με έναν άντρα ιταλικής καταγωγής (ίσως θυμάστε τον Τόνι), έχει δύο μεγάλα παιδιά, μια ήσυχη, μέτρια ζωή. Ένα γεγονός (ας μην το αποκαλύψω) την αναστατώνει και κάπως έτσι θυμάται ότι έχει να δει τη μητέρα της στην Ιρλανδία κοντά είκοσι χρόνια, οπότε η ιστορία μεταφέρεται στην από δω πλευρά του Ατλαντικού. Είναι αξιοσημείωτος ο τρόπος που ο Τόιμπιν κινείται ανάμεσα στις σιωπές και το πώς αυτές οι σιωπές αρκούν για να κάνουν την ιστορία να τρέχει. Το μυθιστόρημα διαβάζεται και αυτοτελώς, ο συγγραφέας φροντίζει να «θυμίσει» το παρελθόν των ηρώων, ωστόσο η ύπαρξη του πρώτου βιβλίου προσφέρει μια δέσμευση που λειτουργεί απολαυστικά.
Συνειδητοποίησα το εξής: Ποιος ξέρει τι άλλο θα γράψει ο Τόιμπιν στο μέλλον, αν θα πιάσει ξανά αυτή την ιστορία ή αν κάποια άλλη ιδέα θα τον φέρει στο προσκήνιο, αυτό όμως που μοιάζει αυτή τη στιγμή να συμβαίνει είναι ότι η γλυκόπικρη «διλογία της Έιλις» –ας την πούμε έτσι– αποτελεί τη βασική του κληρονομιά στη λογοτεχνία. Περισσότερο από τις παινεμένες από την κριτική μυθιστορηματικές του βιογραφίες του Τόμας Μαν και του Χένρι Τζέιμς ή το παλιότερο Καραβοφάναρο στο μαύρο νερό ή το αλληγορικό Η διαθήκη της Μαρίας. Ο Τόιμπιν θα είναι για πάντα αυτός που έγραψε το Μπρούκλιν και το Λονγκ Άιλαντ.
