Η χρυσή λίρα Αγγλίας δεν ήταν ποτέ απλώς ένα νόμισμα στην Ελλάδα. Για δύο αιώνες, το νόμισμα που φέρει τη μορφή του έφιππου Αγίου Γεωργίου και το πορτρέτο του Βρετανού μονάρχη υπήρξε πολιτισμικό εχέγγυο, δώρο καλοτυχίας και, στις πιο σκοτεινές στιγμές της ελληνικής Ιστορίας, μέσο επιβίωσης. Το νόμισμα των 7,98 γραμμαρίων μέσα στον χρόνο πέρασε από χέρι σε χέρι, κρύφτηκε σε ραφές ρούχων, σε στρώματα και πάτους μπαούλων, ενώ προσφέρθηκε ως δώρο σε βαπτίσεις και γάμους, θάφτηκε σε αυλές και ξεθάφτηκε σε καιρούς ανάγκης. Η αξία της δεν μετρήθηκε ποτέ μόνο σε γραμμάρια χρυσού, αλλά και σε εμπιστοσύνη και αντοχή στον χρόνο.
Ένα νόμισμα με ιστορία άνω των πέντε αιώνων, που αλλού λειτούργησε ως παγκόσμιο μέσο συναλλαγής, στην Ελλάδα μετατράπηκε σε πολιτιστικό σύμβολο και συνδέθηκε με τη νεότερη ελληνική ιστορία, με την Παλιγγενεσία, την Αντίσταση, τη μετανάστευση αλλά και την πρόσφατη οικονομική κρίση.
Σήμερα, μέσω της Τράπεζας Πειραιώς, αυτή η μακρά και ιδιότυπη σχέση αναγνωρίζεται επίσημα. Για πρώτη φορά στην ιστορία της, η χρυσή λίρα (sovereign) φέρει ελληνικό ιδιόσημο. Ένα μικρό, διακριτικό «ΕΛ», χαραγμένο πάνω σε ένα από τα ιστορικότερα νομίσματα του κόσμου, λειτουργεί ως σύμβολο ιστορικής σύμπλευσης των δύο κρατών.
Τις προηγούμενες ημέρες, στη Λέσχη Αξιωματικών Ενόπλων Δυνάμεων (ΛΑΕΔ) στην Αθήνα, τρία ανώτατα στελέχη του βρετανικού Βασιλικού Νομισματοκοπείου (The Royal Mint) παρουσίασαν τη συνεργασία τους με την Τράπεζα Πειραιώς, με αφορμή την κυκλοφορία επετειακών χρυσών λιρών κοπής 2025, οι οποίες φέρουν για πρώτη φορά την εγχάραξη του ελληνικού ιδιόσημου «ΕΛ».
Το «Κ» συνομίλησε κατ’ αποκλειστικότητα με τον Κέβιν Κλάνσι, διευθυντή του Μουσείου του Royal Mint και γραμματέα της Συμβουλευτικής Επιτροπής του, τη Νίκολα Μίτσελ, διευθύντρια Εμπορικών Υποθέσεων, και τον Νικ Μπόκετ, διευθυντή Ανάπτυξης στον Τομέα των Πολύτιμων Μετάλλων.
Λίρα η ελληνική
Σύμφωνα με τους ειδικούς, από την πρώτη της κοπή το 1489 έως τη σύγχρονη μορφή της, όπως καθιερώθηκε το 1817, η χρυσή λίρα αποτέλεσε παγκόσμιο νόμισμα, χρησιμοποιούμενο ακόμη και σε χώρες χωρίς πολιτικές σχέσεις με τη Βρετανία. Ωστόσο, όπως υπογραμμίζουν οι εκπρόσωποι του Βασιλικού Νομισματοκοπείου, στην Ελλάδα η χρυσή λίρα ξεπέρασε από νωρίς τον στενό ρόλο του νομισματικού μέσου. Ήδη από τα «δάνεια της Ανεξαρτησίας» αλλά και στην Αντίσταση την περίοδο της Κατοχής, το βρετανικό νόμισμα ενσωματώθηκε στον κοινωνικό ιστό και απέκτησε έντονη πολιτιστική διάσταση, λειτουργώντας ως εγγύηση ασφαλείας.
Σε ερώτηση προς τους Βρετανούς αξιωματούχους με ποια κριτήρια επιλέχθηκε η Ελλάδα ως η πρώτη χώρα που τοποθετεί τα αρχικά της στο βρετανικό νόμισμα, σημειώνουν: «Θεωρήσαμε ότι ήταν καιρός να γιορτάσουμε τη σχέση μεταξύ του Ηνωμένου Βασιλείου και της Ελλάδας, τοποθετώντας το ελληνικό ιδιόσημο (ΕΛ) στο νόμισμα που κόπηκε για πρώτη φορά το 1489. Επίσης γιορτάζουμε τη σχέση μας με την Τράπεζα Πειραιώς, με την οποία συνεργαζόμαστε εδώ και πάνω από δέκα χρόνια. Τέλος, έχει να κάνει και με την ιστορική σχέση μεταξύ των δύο χωρών. Οι Έλληνες προσφέρουν τη χρυσή λίρα ως δώρο βάπτισης. Είναι, δηλαδή, μέρος της ελληνικής κουλτούρας και θέλουμε να το γιορτάσουμε αυτό».
Με την οπίσθια όψη του νομίσματος να φέρει το πορτρέτο του νέου μονάρχη, βασιλιά Καρόλου Γ΄, η σύνδεση με την καταγωγή του, εκ πατρός, αναδεικνύεται σχεδόν αυτονόητα. Όπως επισημαίνουν οι Βρετανοί εκπρόσωποι, «υπάρχει πάντα αυτή η βαθιά οικογενειακή σχέση της βασιλικής οικογένειας με την Ελλάδα, η οποία βρισκόταν στο επίκεντρο των σκέψεών μας όταν λάβαμε αυτή την απόφαση για την τοποθέτηση του ελληνικού ιδιοσήμου. Ο βασιλιάς Κάρολος επισκέπτεται την Ελλάδα τακτικά από μικρή ηλικία και ο δεσμός μεταξύ των δύο χωρών παραμένει ιδιαίτερα ισχυρός».
Διαχρονικότητα και οικουμενικότητα
Εξετάζοντας την πρόσθια όψη της λίρας, ο έφιππος Άγιος Γεώργιος και ο δράκος, έργο του Ιταλού χαράκτη νομισμάτων και πολύτιμων λίθων Μπενεντέτο Πιστρούτσι, αποτυπώνουν τη διαχρονικότητα της χρυσής λίρας. Άξιο αναφοράς είναι το ότι, παρά τις 15 διαφορετικές κοπές χρυσής λίρας από τη σύγχρονη μορφή του 1817, για πρώτη φορά το έργο του πρώην κύριου μεταλλιοποιού του Βασιλικού Νομισματοκοπείου, Πιστρούτσι, συνοδεύεται από τα αρχικά γράμματα τρίτης χώρας.
«Είναι ένα νόμισμα που, με τον τρόπο που το περιγράφουμε, είναι το κύριο νόμισμα του κόσμου», σημειώνει ο διευθυντής του Μουσείου του Βασιλικού Νομισματοκοπείου, δρ Κλάνσι, ένας από τους πρωταγωνιστές της εγχάραξης των ελληνικών αρχικών. «Από τον 19ο αιώνα, σχεδόν όλοι όσοι εμπορεύονταν ανά την υφήλιο, χρησιμοποιούσαν αυτό το νόμισμα. Έτσι, ακόμη και χώρες που δεν είχαν πολιτικές σχέσεις με τη Βρετανία, όπως η Βραζιλία για παράδειγμα, χρησιμοποιούσαν αυτό το νόμισμα ως εγχώριο. Είναι λοιπόν ένα νόμισμα που ξεπερνά τα σύνορα, ένα νόμισμα-πρεσβευτής».
Κίτρινο και ροζ
Με περιορισμένη κοπή μόλις 15.000 τεμαχίων και με τη χρήση ροζ χρυσού –λίγο πριν από την οριστική κατάργησή του από τις χρυσές λίρες– οι Βρετανοί αξιωματούχοι δηλώνουν τη συγκεκριμένη έκδοση ως μια «εκλεκτή σειρά» υψηλής ποιότητας. «Πρόκειται για ένα νόμισμα που απευθύνεται όχι μόνο σε όσους επενδύουν στο πολύτιμο μέταλλο, αλλά και σε συλλέκτες που αναζητούν την ιστορική και αισθητική του αξία», σημειώνουν και τονίζουν τις αλλαγές που έρχονται στις νέες κυκλοφορίες. «Το 2026 θα υπάρξει αλλαγή ως προς την καθαρότητα και το χρώμα, η λίρα επιστρέφει στο παραδοσιακό κίτρινο, ενώ η έκδοση του 2025 είναι η τελευταία που κόπηκε σε ροζ χρυσό».
Με περιορισμένη κοπή μόλις 15.000 τεμαχίων και με τη χρήση ροζ χρυσού, η συγκεκριμένη έκδοση δηλώνεται ως μια «εκλεκτή σειρά» υψηλής ποιότητας.
Αποθήκη αξίας
Με την τιμή της χρυσής λίρας να σκαρφαλώνει στα 1.068 ευρώ, έναντι 255 ευρώ το 2016, οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για ενίσχυση της αυξητικής τάσης του πολύτιμου μετάλλου, με το σημερινό διεθνές περιβάλλον να αποτελεί τη βασική αιτία. Οι πόλεμοι στην Ουκρανία και στο Ισραήλ, ο αναβρασμός στο Ιράν και σε πολλές αφρικανικές χώρες, σε συνδυασμό με τον επίμονα υψηλό πληθωρισμό, έχουν οδηγήσει τους επενδυτές στην αναζήτηση παραδοσιακών ασφαλών καταφυγίων, όπως ο χρυσός και το ασήμι.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο χρυσός εξακολουθεί να λειτουργεί ως μια γνήσια και αξιόπιστη επένδυση, διατηρώντας τον ρόλο του ως «αποθήκη αξίας». Όπως εξηγούν οι ειδικοί: «Η γεωπολιτική αστάθεια που βιώνουμε σήμερα προκαλεί όλο και μεγαλύτερη ζήτηση για ένα τέτοιο πολύτιμο μέταλλο και μια νομισματική οντότητα. Συγκεκριμένα, στην αγορά του Ηνωμένου Βασιλείου παρατηρούμε μέρα με τη μέρα όλο και μεγαλύτερη ζήτηση τόσο για χρυσό όσο και για ασήμι, με ιδιαίτερη έμφαση στα χρυσά νομίσματα, καθώς ολοένα και περισσότεροι επενδυτές στρέφονται σε φυσικά περιουσιακά στοιχεία για τη διαφύλαξη της αξίας τους».
Με το χρηματοοικονομικό περιβάλλον να γίνεται περισσότερο ψηφιακό, οι ημερήσιοι όγκοι ψηφιακών συναλλαγών σε παγκόσμιο επίπεδο ξεπερνούν τα δισεκατομμύρια δολάρια, ενώ η αξία των ψηφιακών επενδυτικών προϊόντων και των ηλεκτρονικών συναλλαγών αυξάνεται διαρκώς. Την ίδια στιγμή, οι κεντρικές τράπεζες ενισχύουν τα αποθέματά τους σε χρυσό, επενδύοντας σε ένα κατεξοχήν φυσικό περιουσιακό στοιχείο. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον πλήρους ψηφιοποίησης των αγορών, τίθεται το ερώτημα για τον ρόλο του φυσικού νομίσματος, όπως η χρυσή λίρα.
Σύμφωνα με τον Μπόκετ, «οι άνθρωποι αναζητούν επενδύσεις που υποστηρίζονται από φυσικά, υλικά προϊόντα. Ωστόσο, αντιλαμβανόμενοι την ανάγκη της ψηφιακής αγοράς, στο Βασιλικό Νομισματοκοπείο έχουμε εισαγάγει ένα ψηφιακό φυσικό προϊόν που ονομάζεται “ψηφιακός χρυσός”, όπου οι πελάτες μπορούν να αγοράσουν ένα κλάσμα “ψηφιακού χρυσού” μόλις 20 δολαρίων και με αυτόν τον τρόπο να επενδύσουν σε χρυσό. Νομίζω ότι υπάρχει μια συνεχής πρόκληση ή ανησυχία σχετικά με τις ψηφιακές επενδύσεις».
Ελλάδα-Ηνωμένο Βασίλειο: μια σχέση αιώνων
Έχει εξετάσει το βρετανικό Βασιλικό Νομισματοκοπείο την έκδοση ψηφιακής χρυσής λίρας, ώστε να γίνεται διαπραγμάτευσή του ως ψηφιακού περιουσιακού στοιχείου; «Αυτή τη στιγμή προσφέρουμε ένα ψηφιακό προϊόν χρυσού, το οποίο αντιστοιχεί στην ιδιοκτησία ράβδων 400 ουγγιών, ωστόσο δεν έχουμε δημιουργήσει ψηφιακά προϊόντα που να αποτυπώνονται και να υποστηρίζονται από λίρες Αγγλίας. Όμως εξελισσόμαστε συνεχώς, οπότε ίσως στο μέλλον να το εξετάσουμε», σημειώνει η διευθύντρια Εμπορικών Υποθέσεων Νίκολα Μίτσελ.
Ολοκληρώνοντας τη συζήτηση με τους Βρετανούς αξιωματούχους, μετακινούμαστε πίσω στις προθήκες με τα χρυσά νομίσματα. Κοιτάζουν με ικανοποίηση το έργο τους. «Ο πρεσβευτής μας στα χέρια σας. Ένα καλαίσθητο προϊόν, που τιμά τη σχέση ανάμεσα στο Ηνωμένο Βασίλειο και στην Ελλάδα», αναφέρουν.
*Σύμφωνα με τα στοιχεία της Τράπεζας Πειραιώς, οι χρυσές λίρες που κατέχουν οι ιδιώτες στην Ελλάδα υπολογίζονται στο 2-3% των καταθέσεων, δηλαδή περίπου στα 5 δισ. ευρώ, με τις ετήσιες αγοραπωλησίες να ανέρχονται περίπου σε 200 χιλιάδες τεμάχια.
*Η χρυσή λίρα Αγγλίας με το ελληνικό ιδιόσημο «ΕΛ» κυκλοφορεί σε περιορισμένο αριθμό αντιτύπων (15.000) αποκλειστικά για τους πελάτες της Τράπεζας Πειραιώς, σε προστατευτικό περίβλημα σε μορφή πιστωτικής κάρτας.
