Θυμάμαι να διαβάζω το Άμνετ της Μάγκι Ο’Φάρελ (γεν. 1972) πριν από πέντε χρόνια, όταν κυκλοφόρησε στα ελληνικά, και θυμάμαι τη βαριά αίσθηση που μου είχε αφήσει – ξέροντας την ιστορία, κάθε λέξη, από το πρώτο κιόλας κεφάλαιο, ζύγιζε τόνους. Όλοι την ξέρουν την ιστορία: ο Άμνετ, ο γιος του Σαίξπηρ και της Αν (ή Άγκνες) Χάθαγουεϊ, πεθαίνει στο Στράτφορντ τον Αύγουστο του 1596 σε ηλικία 11 ετών προσβεβλημένος –σύμφωνα με την επικρατέστερη θεωρία– από βουβωνική πανώλη. Το μυθιστόρημα της Ο’Φάρελ κέρδισε βραβεία, διαβάστηκε πολύ, τοποθετήθηκε σταδιακά ανάμεσα στα «καλά» βιβλία των τελευταίων ετών, μεταφέρθηκε στο σινεμά από την Κλόι Ζάο και προ ημερών τιμήθηκε με τη Χρυσή Σφαίρα καλύτερης δραματικής ταινίας. Τόσο στο βιβλίο όσο και στην ταινία υπονοείται ότι ο θάνατος του Άμνετ προκάλεσε τη γέννηση του Άμλετ, μια υπόθεση που βασίζεται κατ’ αρχάς στο προφανές Άμλετ-Άμνετ. Πόσο τυχαίο μπορεί να ήταν; Στο θεατρικό έργο, βέβαια, ο πρίγκιπας Άμλετ θρηνεί για τον θάνατο του βασιλιά πατέρα του, αλλά αυτό ας το αντιμετωπίσουμε ως μια κλασική αλλαγή ρόλων και μετατόπιση συναισθημάτων που ελάχιστα επηρεάζουν την ουσιαστική ταύτιση. Ο πιο διάσημος υποστηρικτής αυτής της θεωρίας υπήρξε βεβαίως ο Τζέιμς Τζόις, ο οποίος τοποθετήθηκε σχετικά στη σκηνή της βιβλιοθήκης στο κεφάλαιο 9 του Οδυσσέα. Διά στόματος Στίβεν Δαίδαλου, ο Τζόις υπογράμμισε μια λεπτομέρεια: ο ίδιος ο Σαίξπηρ υποδύθηκε εκείνα τα χρόνια το Φάντασμα, τον νεκρό πατέρα του Άμλετ, κι έτσι μπόρεσε να ανέβει στη σκηνή και να φωνάξει: «Άμλετ, είμαι το πνεύμα του πατέρα σου». Μια απόπειρα υπερβατικής επικοινωνίας;
Ο Τζόις λοιπόν πίστευε ότι το Φάντασμα ταυτίζεται με τον ποιητή και ο Άμλετ με τον Άμνετ. Ο Χάρολντ Μπλουμ δεν φαίνεται να απορρίπτει αυτή την προσέγγιση, γράφοντας όμως το κεφάλαιο του Άμλετ στο Σαίξπηρ, Η επινόηση του ανθρώπινου, στέκεται αρκετά και στην περίπτωση του Άμλεθ, ήρωα της σκανδιναβικής μυθολογίας, η ιστορία του οποίου υπήρξε δεδομένα σημαντική επιρροή του Σαίξπηρ. Εν πάση περιπτώσει, αυτό που διαβάζουμε/βλέπουμε στο Άμνετ είναι μια συγκινητική, ανθρώπινη ιστορία στο περιθώριο της μυθικής δημιουργίας του κορυφαίου σαιξπηρικού δράματος. Η αλήθεια είναι δευτερεύουσα.
Η ταινία Άμνετ της Κλόι Ζάο έρχεται στα ελληνικά σινεμά στις 22/1. Πρωταγωνιστούν: Τζέσι Μπάκλεϊ, Πολ Μέσκαλ, Έμιλι Γουάτσον. Διανομή Tanweer. / Το μυθιστόρημα Άμνετ της Μάγκι Ο’Φάρελ κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός σε μετάφραση Αύγουστου Κορτώ.
