Απόγευμα Κυριακής σε κινηματογράφο των νοτίων προαστίων. Στέκομαι αμφίθυμος στο πλάι, εκεί όπου ο κόσμος έχει μαζευτεί στο πεζοδρόμιο, περιμένοντας με αδημονία να συναντηθεί με τον Καποδίστρια του Γιάννη Σμαραγδή.
Κρίνοντας από το συνεχόμενο κύμα του κόσμου που έρχεται από όλες τις μεριές, διαπιστώνω πως ο Έλληνας σκηνοθέτης συγκεντρώνει κοινό από όλες τις «φυλές» της Αθήνας. Βλέπω οικογένειες με μικρά παιδιά (η μεγάλη πλειονότητα), εφήβους, φασαίους, εναλλακτικά τυπάκια, Millennials, αλλά και ανθρώπους μεγαλύτερης ηλικίας. Αυτή η «πανσπερμία» δεν σου επιτρέπει να συμπεράνεις πως μόνο μία συγκεκριμένη μερίδα ανθρώπων επιλέγει το κινηματογραφικό πόνημα του Γιάννη Σμαραγδή.
«Ο αγαπημένος μου σκηνοθέτης»
«Είναι ο αγαπημένος μου σκηνοθέτης», μου λέει με σιγουριά η Ελένη (30 ετών, ιδιωτική υπάλληλος). «Η πρώτη ταινία του που είδα ήταν ο Ελ Γκρέκο κι έκτοτε δεν έχω χάσει καμία δική του». Ως άλλος δικηγόρος του διαβόλου, της λέω πως οι κριτικοί δεν συμφωνούν με την άποψή της, αλλά δεν προλαβαίνω να αποσώσω το λειψό επιχείρημά μου και μου απαντά: «Δεν διαβάζω κριτικές, προτιμώ το δικό μου κριτήριο. Συνήθως αυτοί οι κριτικοί εκθειάζουν ταινίες που μόνο αυτοί μπορούν να παρακολουθήσουν. Γιατί να πρέπει να δω μια ταινία όπου δεν καταλαβαίνω την ιστορία ή τι θέλουν να πουν οι ηθοποιοί; Με τις ταινίες του Σμαραγδή δεν κουράζομαι ποτέ. Αυτά που μου δείχνει τα κατανοώ και με αγγίζουν».
Η εμπειρία
Αβίαστη διαπίστωση: το να παρακολουθείς τον Καποδίστρια μαζί με ένα παλλόμενο κοινό (η αίθουσα ήταν κατάμεστη) συνιστά μια πρωτόγνωρη εμπειρία. Σε αντίθεση με τη σιγή που επιβάλλει η παρακολούθηση ενός φιλμ, σ’ αυτήν ακούς εγκωμιαστικούς ψιθύρους, επιβεβαιωτικές φράσεις του τύπου «καλά τα λέει» ή «να αγιάσει το στόμα του», αλλά και χειροκροτήματα σε σκηνές εθνικής έξαρσης. Τη στιγμή που ο πρώτος κυβερνήτης του ελληνικού κράτους εμφανίζεται ως άλλος Ιησούς ή προσεγγίζει το θείο, η κατάνυξη των θεατών αγγίζει τα όρια ενός θαύματος εξ ουρανού. Η μόνη νότα που «ξηλώνει» τη σύμβαση με χάρη είναι οι τσιριχτές φωνές των παιδιών (και ήταν πολλά), που, φυσικά, δεν ξεχνούν τα ποπ κορν και τις πορτοκαλάδες τους για να περάσει η ώρα. Καλή η ιστορία της Ελλάδας, αλλά τα βουτυρένια σνακ θα είναι πάντα το μέγιστο δέλεαρ των πιτσιρικάδων.
«Γιατί να πρέπει να δω μια ταινία όπου δεν καταλαβαίνω την ιστορία; Με τις ταινίες του Σμαραγδή δεν κουράζομαι ποτέ». ―Ελένη (30 ετών, ιδ. υπάλληλος)
«Μας λείπει ένας Καποδίστριας»
Συνομιλώ μετά το τέλος της ταινίας με τον Ευστάθιο Π. (65 ετών, απόστρατο αξιωματικό) στο φουαγιέ του κινηματογράφου. Τα μάτια του είναι υγρά, το γωνιώδες πρόσωπό του αναψοκοκκινισμένο. Είναι φανερό πως η ταινία έχει μιλήσει μέσα του. «Ούτε που θυμάμαι πότε ήταν η τελευταία φορά που ήρθα στον κινηματογράφο. Μου σύστησε την ταινία ένας φίλος μου και είχε δίκιο. Πρέπει να τη δουν όλοι οι Έλληνες, για να καταλάβουν τι είναι αυτό που μας λείπει σήμερα». Δεν του αρέσει η απορία που εμφανίζεται στο βλέμμα μου. Σαν να με κατηγορεί ότι δεν έπιασα το βαθύ νόημα της ταινίας. «Ένας Καποδίστριας! Να τι μας λείπει. Ένας πολιτικός που θα βάλει την πατρίδα πάνω από τον εαυτό του και πάνω από τα συμφέροντα των ολίγων».
Όταν του αντιτείνω πως δεν γίνεται ένας κυβερνήτης να είναι μόνο καλός, δίχως κάποιες σκοτεινές πλευρές, αντιπαρέρχεται το σχόλιο με ευκολία: «Είναι που έχουμε συνηθίσει τους σημερινούς πολιτικούς που κάνουν διάφορα. Ε, δεν ήταν όλοι έτσι. Ο Καποδίστριας ήταν μεγάλος πολιτικός και διπλωμάτης. Επιμένω πως, αν τον είχαμε σήμερα, η Ελλάδα θα ήταν σε άλλη θέση παγκοσμίως». Μια καλοβαλμένη κυρία που εκείνη τη στιγμή περνούσε από δίπλα μας και άκουσε τη διαπρύσια διαπίστωση του συνομιλητή μου, κούνησε καταφατικά το κεφάλι της και κοιτώντας και τους δυο μας αποφάνθηκε πικρά: «Πού να βρεθεί στις μέρες μας ένας Καποδίστριας;».
O όμορφος Καποδίστριας
Τα νεαρά κορίτσια στο TikTok δεν σταματούν να ποστάρουν την άποψή τους για τον «όμορφο Αντώνη Μυριαγκό». Το γκρίζο μαλλί, το ήρεμο βλέμμα, η αρρενωπότητα των χαρακτηριστικών του, αλλά και το μεγαλείο που του προσδίδει ο ρόλος του γίνονται σημείο αιχμής. Κάτι που το διαπίστωσα και ο ίδιος ακούγοντας μετά την ταινία κρίσεις για το παίξιμο αλλά και για τη φυσιογνωμία του. Κυρίως από γυναίκες!
Στα κοινωνικά δίκτυα, ανάμεσα σε εκατοντάδες μηνύματα που αναφέρονται στην ταινία, συναντάς κάποια που λένε περιπαθώς: «Δεν έχω ξαναδεί πιο ωραίο άντρα στη ζωή μου!!», ενώ άλλο σχόλιο, πιο… πατριωτικό αυτή τη φορά, όπως του προφίλ «Οι ΔΟΚΤΟΡΕΣ», σημειώνει: «Χθες πήγαμε με την παρέα μου και είδαμε την ταινία του Καποδίστρια, και το μόνο που έχω να πω είναι ότι είναι η καλύτερη ταινία όλων των εποχών και πρέπει όλοι να πάνε να τη δούνε». Τι παράξενο, ένας ηθοποιός που έχει υποδυθεί σημαντικούς ρόλους στο θέατρο, και μάλιστα σε αρκετά απαιτητικές παραστάσεις, αυτή τη στιγμή να απολαμβάνει τέτοια δημοφιλία που υπό άλλες συνθήκες δεν θα είχε ποτέ. Δικαίως, πάντως, καθώς κουβαλάει επάξια τον πρωταγωνιστικό ρόλο. Ακόμη κι αν κάποια νεαρά κορίτσια στέκονται στα… Τζέρεμι Άιρονς vibes του.
Φεύγοντας από τον κινηματογράφο, σκέφτομαι πως δεν είναι κακό να συζητάμε για το ιστορικό παρελθόν μας, ακόμη κι αν γίνεται με αυτόν τον τρόπο. Διά της τεθλασμένης, ενδέχεται να βρεθούμε κάποια στιγμή στον δρόμο της εθνικής αυτογνωσίας που τόσο μας λείπει. Κι ας μη μας βρίσκεται εύκαιρος ένας Καποδίστριας να μας καθοδηγήσει.
