Και τα τελευταία ψώνια μας θα κάνουμε πριν από το χριστουγεννιάτικο ρεβεγιόν,
και τα δώρα θα μπουν κάτω από το δέντρο, και οι βόλτες θα οργανωθούν όπως πρέπει. Απλώς, όταν βρούμε μια στιγμή ηρεμίας και συγκέντρωσης, ας αφιερώσουμε –γιατί όχι;– λίγο χρόνο στην κατάρτιση του οικογενειακού προϋπολογισμού της νέας χρονιάς. Μη σκέφτεστε ότι τα νούμερα στερούν τη χαρά των γιορτών, σκεφτείτε ότι ο προγραμματισμός παρατείνει την ηρεμία της εορταστικής περιόδου και μετά τη λήξη της. Όχι, δεν θα χρειαστείτε ατελείωτες ώρες μπροστά σε φύλλα excel και εξειδικευμένες ηλεκτρονικές εφαρμογές. Ένας απλός διαχωρισμός σε «τρεις φακέλους» μπορεί να αποδειχθεί αρκετός για να μπουν οι βάσεις του «οικονομικού προγραμματισμού 2026».
1. Φάκελος πρώτος
Αφορά τα σταθερά και ανελαστικά έξοδα. Είναι τα χρήματα που φεύγουν κάθε μήνα σχεδόν αυτόματα: ενοίκιο ή δόση στεγαστικού, λογαριασμοί ενέργειας και νερού, τηλεφωνία, ασφάλειες, μετακινήσεις, υποχρεώσεις που δεν μπορούν να μετατεθούν. Αυτός ο φάκελος πρέπει να γεμίζει πρώτος. Αν καταλαμβάνει πάνω από το μισό του εισοδήματος, το νοικοκυριό λειτουργεί ήδη με πίεση. Αν πλησιάζει τα δύο τρίτα, τότε κάθε απρόοπτο γίνεται πρόβλημα.
2. Φάκελος δεύτερος
Αφορά την καθημερινή κατανάλωση: Σούπερ μάρκετ, καύσιμα, καφές, μια έξοδος, μικρές αγορές που δεν μοιάζουν σημαντικές όταν γίνονται μεμονωμένα αλλά στο τέλος του μήνα αφήνουν αποτύπωμα. Είναι ο φάκελος που «ξεφεύγει» πιο εύκολα, όχι γιατί υπάρχει σπατάλη, αλλά γιατί δεν υπάρχει πάντα «καλή» εικόνα του τι πραγματικά συμβαίνει. Μικρές διορθώσεις εδώ –όχι στερήσεις– μπορούν να κάνουν μεγάλη διαφορά στο σύνολο της χρονιάς.
3. Φάκελος τρίτος
Είναι αυτός που συνήθως μένει τελευταίος, ενώ θα έπρεπε να είναι από τους πρώτους: η αποταμίευση και το μέλλον. Όχι μόνο για μεγάλους στόχους, αλλά για το απλό αίσθημα ασφάλειας. Ένα μικρό απόθεμα για τα απρόβλεπτα, λίγα χρήματα στην άκρη για ένα ταξίδι, για τα παιδιά, για μια ανάγκη που θα έρθει χωρίς προειδοποίηση. Δεν χρειάζονται μεγάλα ποσά. Ακόμα και ένα μικρό ποσοστό, αν μπαίνει σταθερά, αλλάζει τον τρόπο που βλέπουμε τα οικονομικά μας.
Το 2026 θα φέρει αλλαγές στα οικονομικά, για άλλους μικρές, για άλλους περισσότερο «θεαματικές»: αυξήσεις μισθών, μειώσεις φόρων, νέες πηγές εισοδήματος. Κάποιες αλλαγές έχουν ήδη δρομολογηθεί: η νέα κλίμακα φορολόγησης που θα ψαλιδίσει τις κρατήσεις για τους φόρους ή η ενίσχυση των μεικτών αποδοχών για τους χαμηλόμισθους του ιδιωτικού τομέα από την 1η Απριλίου. Πολύ πιθανό να φέρει και κάποια απρόοπτα. Γι’ αυτό, λοιπόν, ο προϋπολογισμός της νέας χρονιάς θα πρέπει να χαρακτηρίζεται από προσαρμοστικότητα στα νέα δεδομένα που θα προκύπτουν κάθε φορά· χωρίς άγχος, με ειλικρινή συζήτηση με τους δικούς μας ανθρώπους και προπάντων με ρεαλισμό.
