Σε 408 δισ. ευρώ εκτιμήθηκε η συνολική αξία λιανικής πώλησης της παγκόσμιας αγοράς δώρων το 2024. Μέχρι το 2032 αναμένεται να φτάσει στα 422 δισ. ευρώ.
Πηγή: fortunebusinessinsights
Κατά την περίοδο των Χριστουγέννων το 98% των Βρετανών κάνουν δώρο στα παιδιά τους, το 92% στον σύντροφό τους, το 52% στον κοντινότερο φίλο, το 23% στον κοντινότερο συνάδελφο και το 14% σε κάποιον γείτονα.
Πηγή: YouGov.co.uk
Το 29% των Ελλήνων επιθυμεί ρούχα, αξεσουάρ ή ηλεκτρονικά είδη, ενώ το 28% θα προτιμήσει τα μετρητά, για να τα διαθέσει όπως νομίζει καλύτερα. Επίσης, υπάρχει ενδιαφέρον για σπα και θεραπείες ευεξίας (19%), καθώς και για συναυλίες (14%).
Πηγή: dynata
Περίπου ένας στους τρεις Έλληνες (32%) ήθελε να δαπανήσει λιγότερα από 100 ευρώ σε δώρα το 2024, ενώ το 38% σκόπευε να διαθέσει από 100 έως 250 ευρώ.
Πηγή: Klarna
Στις περσινές γιορτές το 53% των Αμερικανών έκαναν δώρο ρούχα ή παπούτσια, το 41% παιχνίδια, το 39% τρόφιμα, το 28% βιβλία, το 27% προϊόντα ομορφιάς και το 21% κοσμήματα.
Πηγή: YouGov.com
Η Ευρώπη κυριάρχησε στην αγορά λιανικής πώλησης δώρων, με μερίδιο αγοράς 37,7% το 2024.
Πηγή: fortunebusinessinsights
Οι νέοι κανόνες των δώρων
Από τα cash-like δώρα μέχρι την gift economy, αυτές είναι οι καινούργιες τάσεις που αλλάζουν τον τρόπο που κάνουμε και δεχόμαστε δώρα.
Tα πρακτικά δώρα / Η λογική είναι απλή: Καλύτερο δώρο δεν είναι απαραίτητα το πιο εντυπωσιακό, αλλά αυτό που ο παραλήπτης θα χρησιμοποιήσει περισσότερο. Σύμφωνα με έρευνα του Πανεπιστημίου του Γέιλ, τα «πρακτικά δώρα»,
όπως π.χ. εργαλεία ή οικιακός εξοπλισμός, εκτιμώνται περισσότερο από τους παραλήπτες από όσο πιστεύουν τελικά εκείνοι που τα προσφέρουν.
Tα ψηφιακά δώρα / Το φακελάκι με μετρητά επανέρχεται με ψηφιακό τρόπο: τα cash-like δώρα αποτελούν πια κυρίαρχη τάση. Δωροκάρτες, προπληρωμένες κάρτες και κουπόνια δεν θεωρούνται πια «ταμπού». Προφανώς, η όλο και πιο ευρεία χρήση των «ψηφιακών πορτοφολιών» και η εξοικείωση των νεότερων γενιών παίζουν τον ρόλο τους. Σε πρόσφατη έρευνα (Wells Fargo) προέκυψε ότι το 45% των Μιλένιαλ και της Γενιάς Ζ προτιμούν να λάβουν ως δώρο μια ψηφιακή δωροκάρτα.
Tα ηθικά δώρα / Δώρα που είναι βιώσιμα και δίκαια παραγόμενα έχουν μεγαλύτερη αξία για τον παραλήπτη και μειώνουν την περιττή σπατάλη. Σύμφωνα με μελέτη που έχει εκπονηθεί για λογαριασμό του London School of Economics, αν έχουμε λιγότερη συσκευασία και προώθηση των βιώσιμων υλικών, αυτομάτως θα έχουμε 15-36% συνολική μείωση του αποτυπώματος. Αν αφαιρούσαμε όλες τις πλαστικές συσκευασίες και επιλέγαμε τοπικούς προμηθευτές, η μείωση θα ανέβαινε κατακόρυφα (40-70%). Άλλωστε, η αγορά βιώσιμων προϊόντων βρίσκεται γενικότερα σε άνοδο, κάτι που επιβεβαιώνει την τάση – σύμφωνα με την αμερικανική εταιρεία ερευνών WiseGuy Reports, η σχετική αγορά παγκοσμίως προβλέπεται να αυξηθεί από περίπου 125 δισ. ευρώ το 2024 σε 288 δισ. ευρώ το 2035.
Tα δώρα εμπειρίας / Θα προτιμούσατε να σας χαρίσουν ένα δώρο ή μια εμπειρία; Ένα άρωμα ή ένα εισιτήριο για μια συναυλία; Σύμφωνα με έρευνα του Πανεπιστημίου του Τορόντο, τα experiential gifts ενισχύουν τις ανθρώπινες σχέσεις σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό από ό,τι τα «υλικά» δώρα. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η συναισθηματική φόρτιση και η ικανοποίηση που προκαλεί η εμπειρία αυξάνουν το αίσθημα εγγύτητας και εκτίμησης. Οι αναμνήσεις κερδίζουν τα αντικείμενα.
Tα δωρεάν δώρα / Γιατί να ξοδέψουμε χρήματα για δώρα; Υπάρχει το παράδειγμα της πλατφόρμας Buy Nothing Project, που λειτουργεί μέσω τοπικών ομάδων. Τα μέλη τους μπορούν να δώσουν ή να ζητήσουν αντικείμενα: από ρούχα και βιβλία μέχρι εργαλεία και είδη σπιτιού χωρίς καμία οικονομική συναλλαγή. Το μοντέλο της gift economy έχει πολλαπλά οφέλη: μειώνει την υπερκατανάλωση, ενισχύει τις κοινωνικές σχέσεις και παρέχει πρόσβαση σε αντικείμενα σε όσους έχουν οικονομική ανάγκη. Στην ουσία ωθεί τους ανθρώπους να λειτουργήσουν
με πνεύμα συναδελφικό και αλληλέγγυο.
Η θεωρία του Τόλκιν
«Το δώρο των ανθρώπων είναι η θνητότητα, η απελευθέρωση από τους κύκλους του κόσμου», διαβάζουμε στο Σιλμαρίλλιον (εκδ. Αίολος) του Τζ. Ρ. Ρ. Τόλκιν. Σύμφωνα με τη συλλογή ιστοριών, η οποία περιέχει όλους τους γενεσιουργούς μύθους της Μέσης Γης, του κόσμου που κατασκεύασε ο Βρετανός συγγραφέας, το «θεϊκό δώρο» των ανθρώπων ήταν –σχήμα οξύμωρο– η θνητότητα. Ο θάνατος ήταν λοιπόν συνδεδεμένος με την ικανότητά τους να σμιλεύουν οι ίδιοι το πεπρωμένο τους, αφού μπορούσαν να δραπετεύσουν από τη μοίρα τους· κάτι που άλλα όντα, όπως τα ξωτικά, παρά τις τρομερές τους δυνάμεις ήταν ανίκανα να κάνουν. Όμως ο σκοτεινός άρχοντας Μόργκοθ «μόλυνε» το δώρο τους, όπως και κάθε άλλη πτυχή του κόσμου τους, και έτσι οι άνθρωποι άρχισαν να βλέπουν τον θάνατο με τρόμο. Από δώρο, έγινε ο μεγαλύτερος φόβος τους.
Η προσφορά των Ινουίτ
Ενώ σε πολλές κοινότητες κυνηγών και τροφοσυλλεκτών η προσφορά φαγητού αποτελεί κομμάτι μιας καθιερωμένης ανταλλαγής δώρων μεταξύ των μελών, οι καλύτεροι κυνηγοί των Ινουίτ από το χωριό Ακούλιβικ προσφέρουν το κρέας των θηραμάτων τους στα λιγότερο ικανά μέλη της κοινότητας, χωρίς να περιμένουν κάτι σε αντάλλαγμα. Σύμφωνα με τον ερευνητή Νομπουσίρο Κισιγκάμι, ο οποίος πέρασε 20 χρόνια μαζί τους και δημοσίευσε τη μελέτη του στο Journal of Anthropological Research, αυτή η τακτική σπάει την καθιερωμένη, στο δικό μας μυαλό, σχέση προσφοράς και ανταπόδοσης. Εδώ, τα δώρα δεν είναι «δούναι και λαβείν», εδώ είναι επιβίωση.
Τα θανάσιμα δώρα της μυθολογίας
«Φοβού τους Δαναούς και δώρα φέροντας», έλεγε ο ιερέας Λαοκόων, προειδοποιώντας τους Τρώες για το εντυπωσιακό δώρο με τη μορφή ξύλινου αλόγου που έμελλε να φέρει την καταστροφή τους. /// Αντίστοιχα, κάνοντας δώρο τη φωτιά στους ανθρώπους, ο Προμηθέας υπέγραψε την καταδίκη του και βρέθηκε αλυσοδεμένος στον Καύκασο, με έναν αετό να του τρώει λίγο λίγο το συκώτι. /// Μάλιστα, σαν να μην έφτανε αυτό, ο Δίας «δώρισε» την Πανδώρα στον αδερφό του, Επιμηθέα, και εκείνη παρακούοντας τις συμβουλές του άνοιξε το γνωστό κουτί, απελευθερώνοντας όλα τα δεινά που ταλαιπωρούν την ανθρωπότητα μέχρι σήμερα. /// Επίσης η Διηάνειρα, ελπίζοντας να κερδίσει πίσω τον Ηρακλή, του δώρισε έναν χιτώνα αλειμμένο με αίμα Κενταύρου, οδηγώντας τελικά τον ήρωα στον χαμό του. Είναι φανερό ότι για τους αρχαίους Έλληνες τα δώρα, πιο συχνά παρά σπάνια, έκρυβαν έναν θανάσιμο κίνδυνο.
Το χαρτί περιτυλίγματος σε αριθμούς
Η βιομηχανία τυλίγματος δώρων είχε κύκλο εργασιών αξίας 6,81 δισ. δολαρίων για το 2024.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι καταναλωτές χρησιμοποιούν κάθε χρόνο περίπου 365.000 χιλιόμετρα χαρτί περιτυλίγματος.
Στην Ιαπωνία, η τέχνη του τυλίγματος δώρων αποτελεί αναγνωρισμένη τακτική εδώ και περίπου 1.000 χρόνια∙ στην Ευρώπη, η διακόσμηση με κορδέλες και χαρτί έγινε της μόδας στη Βικτωριανή εποχή και στον 19ο αιώνα.
Στις ΗΠΑ πετιούνται 4 εκατομμύρια τόνοι χαρτί δώρων σε κάθε περίοδο των γιορτών.
Ένα κιλό χάρτινο wrapping paper έχει υπολογιστεί ότι μπορεί να αντιστοιχεί σε περισσότερο από 3 κιλά διοξείδιο του άνθρακα, λόγω της ενέργειας που απαιτείται για να κατασκευαστεί.
Η Ιστορία γράφεται με δώρα
Από τους τρεις Μάγους στα κινεζικά πάντα.
Χρυσός, λιβάνι και σμύρνα, 1ος αι. μ.Χ.
Τα δώρα των Μάγων συμβόλιζαν τη βασιλεία, τη θεία καταγωγή αλλά και το πρόωρο τέλος του Χριστού. Κάθε δώρο αποδίδεται σε έναν από τους τρεις Μάγους: ο χρυσός στον Μελχιόρ, το λιβάνι στον Βαλτάσαρ και η σμύρνα στον Γκασπάρ.
Το Koh-i-Noor, 1849
Μετά τον δεύτερο πόλεμο των Άγγλων με τους Σιχ, ο μαχαραγιάς Δουλίπ Σινγκ χάρισε στο βρετανικό Στέμμα το διαμάντι Koh-i-Noor, ένα από τα μεγαλύτερα στον κόσμο. Σήμερα βρίσκεται στον Πύργο του Λονδίνου, αλλά η Ινδία, το Ιράν, το Πακιστάν και το Αφγανιστάν το διεκδικούν ακόμα.
Τα γλυπτά του Παρθενώνα, 1799-1803
Ο λόρδος Έλγιν, πρέσβης της Μ. Βρετανίας στην Κωνσταντινούπολη, δικαιολόγησε την αρπαγή των γλυπτών του Παρθενώνα ως διπλωματικό δώρο από τον σουλτάνο Σελίμ Γ΄.
Άγαλμα της Ελευθερίας, 1886
Ως ένδειξη διαρκούς φιλίας ανάμεσα σε Γαλλία και ΗΠΑ, το Άγαλμα της Ελευθερίας ήταν ένα δώρο για την 100ή επέτειο της αμερικανικής ανεξαρτησίας. Σχεδιάστηκε από τον Γάλλο γλύπτη Φρεντερίκ Ογκίστ Μπαρτολντί, μεταφέρθηκε σε κομμάτια στη Νέα Υόρκη και συναρμολογήθηκε στο νησάκι όπου βρίσκεται σήμερα.
Η «peregrina», 1969
Το διάσημο μαργαριτάρι «La peregrina» (Η προσκυνήτρια), σε σχήμα αχλαδιού, αφού πέρασε για αιώνες από τα μέλη των βασιλικών οίκων της Ισπανίας, κατέληξε να δημοπρατείται στον Sotheby’s. Το αγόρασε ο ηθοποιός Ρίτσαρντ Μπάρτον έναντι 37.000 δολαρίων και το έκανε δώρο για την ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου στην Ελίζαμπεθ Τέιλορ.
Το ημερολόγιο της Άννας Φρανκ, 1942
Ήταν απλώς ένα τετράδιο, δώρο στην Άννα από τους γονείς της για τα 13α γενέθλιά της. Εξελίχθηκε σε ημερολόγιο και πολύτιμο ντοκουμέντο της ναζιστικής φρίκης.
Εκατό χιλιάδες τουλίπες, 1945
Τόσους βολβούς έστειλε η Ολλανδία στον Καναδά, ως ευχαριστήριο για το καταφύγιο που προσέφερε στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο στη βασίλισσα Τζουλιάνα.
Η διπλωματία των πάντα, 1972
Πάγια τακτική της Κίνας είναι να δωρίζει στους ζωολογικούς κήπους άλλων χωρών χαριτωμένα αρκουδάκια. Η πρώτη τέτοια κίνηση καταγράφηκε μετά την επίσκεψη του Νίξον στην Κίνα, όταν δύο πάντα στάλθηκαν ως δώρο στον ζωολογικό κήπο της Ουάσιγκτον.
Φανταστικά δώρα
Στιγμές από το σινεμά και τη λογοτεχνία.
Σοκολάτα
Η οικογένεια του μικρού Τσάρλι τού χαρίζει μια σοκολάτα, με την ελπίδα να περιέχει το χρυσό κουπόνι για την επίσκεψη στο μαγικό εργοστάσιο του Γουίλι Γουόνκα. Τρυφερή στιγμή στο πνεύμα των Χριστουγέννων.
Ο Τσάρλι και το εργοστάσιο της σοκολάτας
Κουκλάκι
Η μαμά του Άντι τού χαρίζει για τα έκτα του γενέθλια ένα κουκλάκι, αρκετά εξελιγμένο σε σχέση με τα υπόλοιπα παιχνίδια του. Είναι ο Buzz Lightyear, που εξελίσσεται στον υπαρχηγό της φαντασίας του μικρού.
Toy Story
Βραχιόλι
Ο Τζόι έχει την ανόητη ιδέα να χαρίσει στον Τσάντλερ ένα βραχιόλι ίδιο με το δικό του, ώστε να γίνουν «bracelet buddies». Έτσι κάνουν οι φίλοι.
Τα φιλαράκια
Μανδύας
Και μάλιστα απ’ αυτούς που σε κάνουν αόρατο. Ο Χάρι Πότερ αποκτά τον αόρατο μανδύα του πατέρα του, χάρη στο χριστουγεννιάτικο δώρο του Άλμπους Ντάμπλντορ. Έπιασε τόπο.
Ο Χάρι Πότερ και η Φιλοσοφική Λίθος
Στιλό
Η Ιόνα Σκάι χαρίζει στον Τζον Κιούζακ ένα στιλό ως δώρο χωρισμού (;) σε μια κωμικοτραγική σκηνή που οδηγεί σε μια μεγαλειώδη ατάκα: «Της έδωσα την καρδιά μου, μου έδωσε ένα στιλό».
Say Αnything
Κασέτα
Δεύτερος Κιούζακ στη λίστα: στον ρόλο του Ρομπ Γκόρντον χαρίζει στη Λόρα ένα συναισθηματικό mixtape σε κασέτα και μας θυμίζει τι καλά που περνούσαμε στα ’90s.
High Fidelity
Αυτοκίνητο
Ο μίστερ Μιγιάγκι χαρίζει στον Ντάνιελ ΛαΡούσο ένα κίτρινο Φορντ για τα γενέθλιά του, ασφαλώς ένα υπερβολικό δώρο, αλλά άντε να βγάλει κανείς άκρη με τον μίστερ Μιγιάγκι.
The Karate Κid
Αυγά
Ο Ιλίριο χαρίζει στην Ντενέρις τρία αυγά για τον γάμο της με τον Καλ Ντρόγκο και μέσα σε λίγα επεισόδια η εξόριστη πριγκίπισσα γίνεται «μητέρα των δράκων».
Game of Τhrones
Ζωάκι
Ο πατέρας του Μπίλι θέλει να του κάνει ένα διαφορετικό δώρο για τα Χριστούγεννα και βρίσκει ένα χαριτωμένο πλάσμα στην Τσαϊνατάουν. Είναι ο Γκίσμο. Δεν αντέχει το φως της μέρας, δεν πρέπει να βραχεί και με τίποτα να μη φάει μετά τα μεσάνυχτα.
Gremlins
Πίνακας
Ο ζωγράφος Μπάζιλ εμπνέεται από την ομορφιά του Ντόριαν Γκρέι και φτιάχνει το πορτρέτο του, που στην πορεία γερνάει αντί γι’ αυτόν. Αυτά είναι δώρα, ε;
Το πορτρέτο του Ντόριαν Γκρέι
Το χρονολόγιο του Σάντα Κλάους
Πώς ο Άγιος Νικόλαος έγινε Άγιος Βασίλης
Ο Άγιος Νικόλαος υπήρξε επίσκοπος στα Μύρα της Μικράς Ασίας κατά τον 4ο αιώνα μ.Χ. Λέγεται ότι υπήρξε ένας ευαίσθητος άνθρωπος που ένιωθε την ανάγκη της προσφοράς, εξ ου και έκανε δώρα στα παιδιά, αλλά και στους φτωχούς, χωρίς όμως να αποκαλύπτει την ταυτότητά του.
Στα χρόνια του Μεσαίωνα η μορφή του Αγίου Νικολάου συνδέθηκε στενά με την προσφορά δώρων σε αρκετά σημεία της Ευρώπης, με αποτέλεσμα να δημιουργηθούν σταδιακά διάφορες παραπλήσιες παραδόσεις.
Ο Άγιος Νικόλαος υπήρξε πολύ δημοφιλής συγκεκριμένα στην Ολλανδία με το όνομα Sinterklaas ή Sint-Nicolaas, ήταν προστάτης των παιδιών και τους έφερνε δώρα την ημέρα που γιορτάζεται, στις 6 Δεκεμβρίου.
Κατά τον 17ο αιώνα, οι Ολλανδοί μετανάστες μετέφεραν τον Sinterklaas στην Αμερική. Εκεί συνδυάστηκε με άλλες παραδόσεις, η δράση του μεταφέρθηκε την περίοδο των Χριστουγέννων και το όνομά του προσαρμόστηκε φωνολογικά στο πιο κατάλληλο στην αγγλική «Σάντα Κλάους».
Το 1823 δημοσιεύτηκε ανώνυμα σε ένα νεοϋορκέζικο περιοδικό το ποίημα A Visit from St. Nicholas, τη συγγραφή του οποίου αργότερα θα διεκδικούσαν οι Κλέμεντ Κλαρκ Μουρ και Χένρι Λίβινγκστον. Εν πάση περιπτώσει, το ποίημα καθιέρωσε τον Σάντα Κλάους ως έναν παχουλό άνδρα που ταξιδεύει με ένα ιπτάμενο έλκηθρο που το σέρνουν τάρανδοι.
Τον Ιανουάριο του 1863, ο Αμερικανός γελοιογράφος Τόμας Νεστ σχεδίασε το εξώφυλλο του Harper’s Weekly δίνοντας στον Σάντα Κλάους τη σημερινή, οικεία μορφή με τη στολή, το σκουφάκι, τη μακριά γενειάδα.
Εργαζόμενος για λογαριασμό της Coca-Cola, ο Σουηδός καλλιτέχνης Χάντον Σούντμπλομ επιμελήθηκε το 1931 τη διαφημιστική καμπάνια της εταιρείας, παρουσιάζοντας μια γελαστή και παιχνιδιάρικη φιγούρα με κόκκινη στολή.
Η επιρροή της δυτικής κουλτούρας μέσα από τις διαφημίσεις και το σινεμά προκάλεσε αυτή την παράδοξη σύγχυση στην Ελλάδα και σταδιακά στις μεσαίες δεκαετίες του 20ού αιώνα ο ασκητικός Άγιος Βασίλειος ταυτίστηκε με τον πληθωρικό Σάντα Κλάους. Αυτό που κρατήσαμε είναι ότι τα δώρα εδώ δίνονται κατά παράδοση την Πρωτοχρονιά, την ημέρα που γιορτάζεται ο Άγιος Βασίλειος, και όχι τα Χριστούγεννα, όπως συμβαίνει στη Δύση.
