Στις 15 Δεκεμβρίου του 1995, και ύστερα από πέντε χρόνια σκληρής δικαστικής διαμάχης, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο του Λουξεμβούργου δικαίωσε τον Ζαν Μαρκ Μποσμάν. Ο εν λόγω ποδοσφαιριστής, αρχηγός της Εθνικής Ελπίδων του Βελγίου σε νεαρότερη ηλικία, θέλησε το 1990 να φύγει από την ομάδα της Λιέγης για να πάει στη γαλλική Δουνκέρκη. Ο σύλλογός του δεν τον άφησε, παρά το γεγονός ότι το συμβόλαιό του είχε λήξει. Μάλιστα, λειτουργώντας τιμωρητικά, του μείωσε τις αποδοχές κατά 75% και τον πέταξε (χωρίς εισαγωγικά) στη δεύτερη ομάδα.
Τι συνέβαινε μέχρι εκείνη τη στιγμή; Κατά περίεργο τρόπο, οι ομάδες είχαν λόγο πάνω στους ποδοσφαιριστές, ακόμα και όταν τα συμβόλαιά τους είχαν λήξει. Ο Μποσμάν –ορθά σκεπτόμενος– το θεώρησε όλο αυτό άδικο. Έτσι, προσέφυγε κατά του άρθρου 17 των κανονισμών της FIFA για τις μεταγραφές.
Εκείνη την ημέρα, το δικαστήριο αποφάνθηκε ότι το υπάρχον σύστημα μεταγραφών παρεμπόδιζε το άρθρο 39 της Συνθήκης της Ρώμης περί ελεύθερης μετακίνησης εργαζομένων – και κάπως έτσι άλλαξαν όλα. Έκτοτε, οι ποδοσφαιριστές μετακινούνται ελεύθερα όταν λήγει το συμβόλαιό τους και, συν τοις άλλοις, δεν υπάρχει πλέον περιορισμός κοινοτικών ποδοσφαιριστών εντός Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σημαντική σημείωση: πριν από αυτό, κάθε ομάδα είχε δικαίωμα μόνος σε τρεις ξένους, ανεξαρτήτως εθνικότητας.
«Θα το έκανα ξανά»
Η τραγική ειρωνεία της υπόθεσης –που άλλαξε όχι μόνο το ποδόσφαιρο, αλλά κατ’ επέκταση το σύνολο του επαγγελματικού αθλητισμού στην Ευρώπη– είναι ότι ο άνθρωπος που την κέρδισε στη συνέχεια καταστράφηκε. Για την ακρίβεια, ο Μποσμάν χρειάστηκε να πουλήσει το σπίτι του για να καλύψει τα δικαστικά έξοδα, δεν πήρε ποτέ μεταγραφή στη Δουνκέρκη και έναν χρόνο μετά την ψήφιση του «νόμου Μποσμάν», όπως δίκαια βαφτίστηκε η ιστορική απόφαση, κρέμασε τα παπούτσια του.
Σήμερα, στα 61 του χρόνια, ζει από μια σύνταξη που του δίνει η FIFPRO (Παγκόσμια Ένωση Επαγγελματιών Ποδοσφαιριστών), αφού τα 280.000 ευρώ που πήρε ως αποζημίωση έφυγαν σαν… νεράκι: έγινε αλκοολικός, έπαθε κατάθλιψη και καταδικάστηκε σε έναν χρόνο φυλακή για ξυλοδαρμό της συντρόφου του, ποινή που στη συνέχεια μετατράπηκε σε κοινωνική υπηρεσία.
«Όλοι οι σύλλογοι με απέρριψαν, ήμουν ανεπιθύμητος», λέει απογοητευμένος, ξεκαθαρίζοντας όμως ότι «αν μου δινόταν η ευκαιρία, θα το έκανα ξανά». Ο Ζαν Μαρκ Μποσμάν έγινε ένας μάρτυρας του ποδοσφαίρου· χιλιάδες συνάδελφοί του επωφελήθηκαν από τη δική του «θυσία», αλλά δυστυχώς όχι αυτός…
