«Η βία είναι μια διεθνής γλώσσα», λέει ο Nτενζέλ Ουάσιγκτον υποδυόμενος τον Μακρίνο (Macrinus), έναν πρώην σκλάβο και νυν ιδιοκτήτη «στάβλου» με μονομάχους, του οποίου οι φιλοδοξίες φτάνουν μέχρι τη Ρωμαϊκή Σύγκλητο και –γιατί όχι;– μέχρι τον ίδιο τον θρόνο της αυτοκρατορίας. Για να τα καταφέρει, στέλνει ανθρώπους στην αρένα ως σφάγια, βάζει υπέρογκα στοιχήματα, δωροδοκεί και δολοπλοκεί και, αν οι περιστάσεις το απαιτήσουν, κόβει –κυριολεκτικά– κεφάλια με τα ίδια του τα χέρια.
Τα λόγια του ορίζουν τον ρυθμό για το Μονομάχος II. Από εκείνο το σημείο, στα πρώτα λεπτά της ταινίας, και ύστερα, το Κολοσσαίο, ο άτυπος ρωμαϊκός «ναός» της βίας και του θανάτου, αναδεικνύεται σε μεγάλο πρωταγωνιστή. Άλλωστε, όπως ο ίδιος λέει αργότερα στην ταινία, «αυτό είναι το μόνο πράγμα στο οποίο πιστεύουν οι Ρωμαίοι: η δύναμη». Όταν κατά τη διάρκεια της συνέντευξης με τους πρωταγωνιστές της ταινίας ρωτάμε τον σπουδαίο Αφροαμερικανό ηθοποιό αν ο χαρακτήρας του απολαμβάνει τη βία, εκείνος δίνει μια κυνική απάντηση: «Είναι αυτό που γνωρίζει, η βία είναι ένα εργαλείο για εκείνον».
Νέο αίμα, διαφορετική συνταγή
«Προτιμώ να θυσιάσω έναν Ρωμαίο», λέει ο Πολ Μέσκαλ στην εναρκτήρια σεκάνς της ταινίας με μάτια που πετούν φλόγες, όταν ο στρατιωτικός του διοικητής τον επιπλήττει επειδή δεν έκανε καμία προσφορά στους θεούς.
Ο χαρακτήρας του γεννήθηκε στην αυτοκρατορική Αυλή της «Αιώνιας Πόλης», αλλά λόγω της πολιτικής κατάστασης που διαμορφώθηκε μετά τα γεγονότα του πρώτου Μονομάχου (2000), η μητέρα του Λουσίλα (Κόνι Νίλσεν), κόρη του αυτοκράτορα Μάρκου Αυρηλίου, χρειάστηκε να τον φυγαδεύσει. Τώρα, δύο δεκαετίες μετά, είναι πολίτης μιας ελεύθερης πόλης της Βόρειας Αφρικής και μαχητής που μισεί θανάσιμα τους Ρωμαίους. Μετά, όμως, την εντυπωσιακή εναρκτήρια πολιορκία της ταινίας, όπου ο Ρίντλεϊ Σκοτ καταφέρνει –για άλλη μία φορά– να κινηματογραφήσει την επί γης κόλαση, θα χάσει τα πάντα. Θα βρεθεί, ως σκλάβος πια, στην αρένα με έναν και μοναδικό σκοπό: να πάρει εκδίκηση.
«Ο χαρακτήρας μου είναι ένας απρόθυμος ηγέτης», μας εξηγεί ο Πολ Μέσκαλ. «Θυμίζει σε κάποιον βαθμό τον Μάικλ Κορλεόνε από τη δεύτερη συνέχεια του Νονού. Χρειάζεται να αναλάβει ευθύνες σε κάτι που δεν καταλαβαίνει ακριβώς τι είναι και ούτε έχει, αρχικά, σεβασμό γι’ αυτό». O 28χρονος Ιρλανδός ηθοποιός καλείται να δώσει μια δύσκολη «μάχη», αφού αναλαμβάνει τον πρωταγωνιστικό ρόλο σε μια σειρά ταινιών, η οποία πριν από 24 χρόνια έκανε τον Ράσελ Κρόου σούπερ σταρ χαρίζοντάς του στην πορεία το Όσκαρ Α΄ Ανδρικού Ρόλου. Δείχνει όμως να μη φοβάται, όχι επειδή έχει άγνοια κινδύνου, αλλά επειδή έχει ξεκαθαρίσει στο μυαλό του ότι δεν θα δοκιμάσει να επαναλάβει τον θρίαμβο του προκατόχου του. Ο δικός του μονομάχος, όσους αντιπάλους και αν σκοτώσει εντός και εκτός αρένας, παραμένει πάντα κατά κάποιον τρόπο εύθραυστος· το τραύμα της εγκατάλειψης που κουβαλά από παιδί μοιάζει να τον πληγώνει περισσότερο από τη θηριωδία της αρένας. Όσο για το γεγονός ότι βγαίνει νικητής από μάχες με μπαμπουίνους και ρινόκερους, αλλά και καρχαρίες (ναι, καλά διαβάσατε) σε ναυμαχίες που λαμβάνουν χώρα σε ένα πλημμυρισμένο Κολοσσαίο; Η αρχαία Ρώμη είχε τον δικό της τρόπο να διασκεδάζει, εμείς έχουμε τα μπλοκμπάστερ του Ρίντλεϊ Σκοτ, του σκηνοθέτη που κάνει ακόμα και τα πιο απίστευτα σενάρια να μοιάζουν αληθινά στη μεγάλη οθόνη.
Κάτι ανάμεσα σε ποδόσφαιρο και ράγκμπι
«Απολαμβάνω να δουλεύω με ηθοποιούς οποιαδήποτε ηλικίας», μας λέει ο εμβληματικός σκηνοθέτης όσον αφορά το πώς νιώθει δουλεύοντας με έναν ανερχόμενο σταρ όπως ο Μέσκαλ. «Ένας καλός ηθοποιός είναι ένας καλός ηθοποιός ανεξαρτήτως ηλικίας και συνθήκης. Για μένα, αυτοί είναι τα αληθινά “διαμάντια” του σινεμά – και τους αναζητώ είτε είναι νέοι είτε είναι μεγαλύτεροι». Το καστ που συμπληρώνει τον νεαρό Ιρλανδό είναι πραγματικά εντυπωσιακό (Πέδρο Πασκάλ, Ντενζέλ Ουάσιγκτον, Κόνι Νίλσεν) και αφήνει το αποτύπωμά του στην οθόνη. Απλώς εκείνος, όπως βέβαια και ο Πασκάλ στον ρόλο του στρατηγού Μάρκου Ακάκιου, έπρεπε εκτός από τις ερμηνευτικές του ικανότητες να διαθέτει και φυσική κατάσταση επαγγελματία αθλητή. «Ο τρόπος που γυρίζει ο Ρίντλεϊ Σκοτ μια σκηνή μάχης, με οκτώ κάμερες δηλαδή, σημαίνει πρακτικά ότι βρίσκεσαι συνεχώς εκτεθειμένος στον φακό – κάπου εδώ να πω ότι είμαι ευγνώμων γι’ αυτό. Χρειάζεται, λοιπόν, να επιδείξεις σωματική ρώμη και τρομερή αντοχή».
«Ο χαρακτήρας μου είναι ένας απρόθυμος ηγέτης. Θυμίζει σε κάποιον βαθμό τον Μάικλ Κορλεόνε από τη δεύτερη συνέχεια του Νονού». ―Πολ Μέσκαλ
Ο Μέσκαλ έβαλε οκτώ κιλά σε μυς, σύμφωνα με δημοσιεύματα, ενώ το ήδη γυμνασμένο του σώμα δείχνει ακόμα πιο εντυπωσιακό αυτή τη φορά, είτε φοράει πολεμικό θώρακα είτε περπατάει σε κάποιο κόκκινο χαλί με τον αέρα ενός fashion icon που όλη η νεολαία προσπαθεί να αντιγράψει. Δεν πρόκειται όμως για ένα κορμί που χτίστηκε στα γυμναστήρια του Χόλιγουντ, αφού μέχρι τα 21 του χρόνια έπαιζε γαελικό ποδόσφαιρο (κάτι ανάμεσα σε ποδόσφαιρο και ράγκμπι) και σταμάτησε μόνο όταν βρέθηκε με σπασμένο σαγόνι ύστερα από ένα μαρκάρισμα. «Επειδή το γαελικό ποδόσφαιρο είναι ένα άθλημα για “παλαβούς” –και δεν εξαιρώ τον εαυτό μου από αυτόν τον χαρακτηρισμό–, η εμπειρία μου με αυτό βοήθησε πραγματικά στις μάχες του Κολοσσαίου», αναφέρει, ενώ ο Ρίντλεϊ Σκοτ επισημαίνει ότι τα γυρίσματα στο Μαρόκο θύμιζαν γαελικό ποδόσφαιρο στους 45 βαθμούς Κελσίου. «Σε εκείνη την αρένα δεν φυσούσε το παραμικρό αεράκι», εξηγεί.
Η μανία με τη Ρώμη
Για κάποιους, ο πρώτος Μονομάχος ήταν μια ιστορική περιπέτεια που συγκέντρωσε αρκετά βραβεία Όσκαρ, ανάμεσα σε αυτά και εκείνο της Καλύτερης Ταινίας. Για μένα, είναι η ταινία που έχω δει πιο πολλές φορές στη ζωή μου, αν εξαιρέσω το Braveheart. Μάλιστα, είναι από τα ελάχιστα, αν όχι το μοναδικό, φιλμ που έχω δει δύο φορές στο σινεμά. Είναι τόσο σπουδαίο σεναριακά; Μάλλον όχι, αφού ιδιαίτερα προς το τέλος πέφτει στην παγίδα των κλισέ (κάτι που κάνει σε μικρότερο βαθμό το σίκουελ). Είναι όμως μια κινηματογραφική εμπειρία που ποτέ δεν ξεχνάς. Άλλωστε, ποιος θα μπορούσε να ξεχάσει ένα ταξίδι στον χώρο και τον χρόνο τόσο αληθοφανές, ώστε να πιστεύεις ότι φοράς και εσύ ρωμαϊκή πανοπλία συμμετέχοντας σε κάποια μάχη ενάντια σε μια βαρβαρική στρατιά; Η φράση του Μάξιμου Δέκιμου Μερίδιου «όσα κάνουμε στη ζωή αντηχούν στην αιωνιότητα», που ακούστηκε εκείνο το παγωμένο πρωινό μέσα στα αφιλόξενα δάση των βόρειων συνόρων της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, χαράχτηκε μια για πάντα στο μυαλό πολλών από εμάς.
Πάντως, ο καλύτερος τρόπος να μετρηθεί η επιτυχία μιας ταινίας δεν είναι τα έσοδα (430 εκατομμύρια ευρώ) ούτε και τα Όσκαρ που κέρδισε (πέντε τον αριθμό), αλλά το στίγμα που άφησε στην ποπ κουλτούρα. Ο Μονομάχος με τον Ράσελ Κρόου έδωσε ατάκες (π.χ. το «Strength and honour») που έγιναν συνθήματα, χάρισε memes και χιουμοριστικά βίντεο, αναφέρθηκε δεκάδες φορές σε άλλες σειρές και ταινίες. Η πιο χαρακτηριστική αναφορά; H μανία του Ράλφι –του ίσως πιο επαίσχυντου από τους επαίσχυντους χαρακτήρες που παρελαύνουν μέσα από τις έξι σεζόν του The Sopranos– με την ταινία. Μιλάμε για πραγματική ταύτιση αλλά και απόδειξη του πώς πολλές φορές οι λάθος άνθρωποι παίρνουν εντελώς λάθος τα μηνύματα του κινηματογράφου.
Η σχέση μας, πάντως, με τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία είναι κάτι περισσότερο από έντονη. Μάλιστα, τα τελευταία χρόνια και με αφορμή το σίκουελ του Μονομάχου, κυκλοφόρησαν αρκετές έρευνες που προσπάθησαν να εξηγήσουν το φαινόμενο. Η αρχαία Ρώμη φαίνεται να προσφέρει, ιδιαίτερα στους άνδρες, μια μορφή διαφυγής από τη βαρετή καθημερινότητα του γραφείου, να τους χαρίζει οράματα μεγαλείου αλλά και αδελφικότητας, να τους δίνει τη δυνατότητα να αναπολήσουν μια «χρυσή εποχή» της ανθρωπότητας. Όλα αυτά στο πλαίσιο, φυσικά, ενός παρελθόντος που (κακώς) εξιδανικεύουμε.
Αναφέρω στον Ρίντλεϊ Σκοτ ότι υπάρχει κάποιος στη γειτονιά μου που κυκλοφορεί με ένα υπερμέγεθες SUV το οποίο κοσμεί ένα τεράστιο στίκερ με την επιγραφή S.P.Q.R. (Senatus Populus Que Romanus), την εμβληματική φράση της αρχαίας Ρώμης πριν γίνει αυτοκρατορία. Τον ρωτάω, καθώς σκέφτομαι τα δεκάδες βράδια που έχω περάσει αναπαριστώντας στο μυαλό μου σκηνές από τον Μονομάχο, αν έχει κάποια ιδέα γιατί μας προκαλεί τέτοια ταύτιση η εν λόγω εποχή. Ο ίδιος θεωρεί ότι μεγάλο μέρος του κοινού πιστεύει σε διάφορους μύθους και ανακρίβειες σχετικά με τους αρχαίους Ρωμαίους – όπως για παράδειγμα το γεγονός ότι ήταν εκείνοι που ανακάλυψαν την αρχιτεκτονική, ενώ «ήσασταν εσείς οι Έλληνες με τα απίστευτης ομορφιάς μνημεία». Θεωρεί, όμως, ότι η Ρώμη δημιούργησε μια χιλιετή αυτοκρατορία, κάτι που δεν πρόκειται να ξανασυμβεί ποτέ και κάτι που δικαίως γαργαλά τη φαντασία των θεατών.
Ο ίδιος πάντως δεν έχει καμία διάθεση να εξιδανικεύσει καταστάσεις. «Πρέπει να μην ξεχνάμε τη βία και τη θηριωδία πάνω στην οποία στηρίχτηκε η Ρώμη», αναφέρει χαρακτηριστικά. Όσο για τον αυτοκράτορα-φιλόσοφο Μάρκο Αυρήλιο, τον οποίο και ο ίδιος παρουσιάζει ως μια λαμπρή περίπτωση, τόσο στην πρώτη ταινία όσο και στη δεύτερη, όπου το δικό του «όνειρο» οδηγεί τους πρωταγωνιστές να αναζητήσουν τα ιδανικά μιας πόλης που έχει βυθιστεί στη βία και την ασυδοσία; «Πιστεύω ότι o Μάρκος Αυρήλιος άρχισε να φιλοσοφεί λόγω των όσων είχε δει. Ήταν μετανιωμένος και γεμάτος τύψεις για όλη αυτή τη βία».
Ο Ρίντλεϊ Σκοτ ως εμπειρία
«Δεν μπορώ να περιγράψω με λόγια το πόσο “μαγικό” μού φάνηκε το σετ της ταινίας», λέει η Κόνι Νίλσεν, κινηματογραφική μητέρα του Πολ Μέσκαλ, για την επιστροφή της στο σύμπαν του Μονομάχου, είκοσι τέσσερα ολόκληρα χρόνια μετά. «Τα σκηνικά, η ατμόσφαιρα, η ενέργεια… όλα είναι μαγικά. Από τον πρώτο Μονομάχο μέχρι σήμερα, έχω συμμετάσχει σε πολλές τεράστιες παραγωγές, καμία όμως δεν μπορεί να συγκριθεί με αυτήν», λέει και συμπληρώνει πως δεν περίμενε ποτέ να είναι συνεχώς συγκινημένη κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων.
Η συνέχεια του Μονομάχου είχε πάρει μυθικές διαστάσεις στο μυαλό του κοινού και των σινεκριτικών. Υπό κανονικές συνθήκες, το σίκουελ θα έπρεπε να είχε βγει στα σινεμά το 2006. Τελικά, χρειάστηκαν δεκαοκτώ χρόνια περισσότερα και ένας προϋπολογισμός 230 εκατομμυρίων ευρώ, σύμφωνα με την εταιρεία παραγωγής Paramount. Στην Ουαρζαζάτ του Μαρόκο κατασκευάστηκε μια αναπαράσταση της αρχαίας εποχής για τις ανάγκες των γυρισμάτων. «Ο Ρίντλεϊ δημιούργησε τη Ρώμη για εμάς, και το μοναδικό πράγμα που έπρεπε να κάνω εγώ ήταν να συμπληρώσω τα κενά, για να πάρει σάρκα και οστά ο χαρακτήρας μου», αναφέρει ο Ντενζέλ Ουάσιγκτον. Μάλιστα, όταν τον ρωτάω αν περίμενε ποτέ ότι μια sword & sandal ταινία θα τον έφερνε κοντά στα Όσκαρ, όπως φαίνεται να συμβαίνει ύστερα από τις πρώτες κριτικές, δείχνει να μην του αρέσει καθόλου ο όρος. «Ω, μα δεν θεωρώ ότι συμμετέχω σε μια sword & sandal ταινία. Θεωρώ ότι έπαιξα σε μια ταινία του Ρίντλεϊ Σκοτ».
«Ο Ρίντλεϊ δημιούργησε τη Ρώμη για εμάς, και το μοναδικό πράγμα που έπρεπε να κάνω ήταν να συμπληρώσω τα κενά, για να πάρει σάρκα και οστά ο χαρακτήρας μου». ―Ντενζέλ Ουάσιγκτον
Η αλήθεια είναι ότι οι ταινίες του 86χρονου Βρετανού σκηνοθέτη φέρνουν φαρδιά πλατιά την υπογραφή του. Από το Alien και το Blade Runner μέχρι το Black Hawk Down και τον Μονομάχο κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει ότι ο Σκοτ φτιάχνει ολόκληρα σύμπαντα, στα οποία βυθιζόμαστε με όλες μας τις αισθήσεις. «Από τη μία έμπαινα στο μυαλό της Λουσίλα, στις σκέψεις και στα βιώματά της, και από την άλλη βρισκόμουν σε ένα πλατό όπου λάμβανε χώρα μια “Ρίντλεϊ Σκοτ εμπειρία”», αναφέρει η Κόνι Νίλσεν. «Μια αισθητική εμπειρία, δηλαδή, που σε αγγίζει βαθιά μέσα σου από νωρίς το πρωί και μέχρι να πέσεις για ύπνο».
Παιχνίδια εξουσίας και επιβίωσης
«Ουαί τοις ηττημένοις», αναφωνεί έξω από τα τείχη της κατακτημένης πόλης ο Ρωμαίος στρατηγός Μάρκος Ακάκιος (Πέδρο Πασκάλ), καθώς οι οικογένειες των νεκρών κλαίνε και οδύρονται. Είναι αναγκασμένος να εκτελεί το καθήκον του, για να μη βρεθεί στο στόχαστρο του Γέτα και του Καρακάλλα, των δύο αδερφών που μοιράζονται τον αυτοκρατορικό θρόνο της Ρώμης. Πιο πολύ όμως φοβάται να μην κατευθύνουν την οργή τους ενάντια στη Λουσίλα, κόρη του πρώην αυτοκράτορα Μάρκου Αυρηλίου, μητέρα του κεντρικού χαρακτήρα (Πολ Μέσκαλ) και έρωτα της ζωής του. «Οι γυναίκες σε αυτές τις καταστάσεις βρίσκονται πάντα σε δεινή θέση. Από τη μία πρέπει να βρεις ισορροπία σε όλα αυτά τα παιχνίδια εξουσίας που παίζονται γύρω σου και από την άλλη όλο το σώμα και η ψυχή σου είναι αφιερωμένα στην ασφάλεια του παιδιού σου», εξηγεί η Κόνι Νίλσεν. Το δίλημμα της Λουσίλα ήταν πολύ συγκεκριμένο ήδη από την πρώτη ταινία: ο γιος της δεν ήταν πια ασφαλής στην αυτοκρατορική Αυλή και έτσι έπρεπε να τον στείλει μακριά, προκαλώντας ένα ανεπούλωτο τραύμα στη δική της ψυχή.
«Όταν ερμηνεύεις έναν ρόλο, οφείλεις να έρθεις σε επαφή με κάθε πτυχή του χαρακτήρα του», αναφέρει ο 25χρονος Φρεντ Χέχινγκερ, που ενσαρκώνει τον εντυπωσιακά ανώριμο και εντυπωσιακά αιμοσταγή Καρακάλλα. «Στη συγκεκριμένη περίπτωση ήμουν τυχερός, μια και ένα μεγάλο μέρος του ψυχισμού του χαρακτήρα μου έχει να κάνει με τον αδερφό του, τον Γέτα. Ενώ συνήθως “κατασκευάζεις” τον ρόλο σου εντελώς μόνος, το κάναμε παράλληλα με τον Ζόζεφ Κουίν (Γέτας). Οι χαρακτήρες μας μπορεί να έχουν απόλυτη ανάγκη ο ένας τον άλλο, την ίδια όμως στιγμή βιώνουν έναν πολύ έντονο και επικίνδυνο ανταγωνισμό μεταξύ τους, σε τέτοιο βαθμό ώστε να φτάσουν μέχρι τον φόνο».
Γύρω, λοιπόν, από τον Λεύκιο Βέρο (Lucius Verus)που υποδύεται ο Πολ Μέσκαλ χτίζονται σχέσεις εξουσίας αλλά και σχέσεις επιβίωσης. Για κάποιους, όπως ο Μακρίνος, ένας «απόλυτα κακός» χαρακτήρας σύμφωνα με τον Ντενζέλ Ουάσιγκτον που τον ενσαρκώνει, αυτό το βίαιο χάος είναι μια σκάλα για να αναρριχηθούν. Για άλλους, όπως ο Λούσιος, αποτελεί μια σταδιακή κατάδυση στην κόλαση. Εκεί, δηλαδή, όπου ο θάνατός σου σημαίνει τη ζωή μου αλλά και σε κάποιες λίγες περιπτώσεις το ακριβώς αντίθετο: ο θανατός σου σημαίνει και δικό μου θάνατο. «Το μεγαλύτερό του αμάρτημα είναι η ηδονή που νιώθει για την εξουσία, η επιθυμία του να κυριαρχήσει και να ελέγξει τα πάντα. Δεν ξέρω αν τελικά αυτό είναι αμάρτημα. Σίγουρα πάντως είναι το πάθος του», εξηγεί ο Ουάσιγκτον για τον supervillain που ενσαρκώνει, προσθέτοντας ένα σαρδόνιο χαμόγελο στο τέλος.
Εκτός όμως από μια σπουδή στις εντυπωσιακές μάχες και τις δηλητηριώδεις ανθρώπινες σχέσεις, ο Μονομάχος II λειτουργεί και ως μια άσκηση μνήμης με συνεχείς αναφορές στην πρώτη ταινία, αλλά και ως ένας φόρος τιμής στον Σπάρτακο (1960) του Στάνλεϊ Κιούμπρικ: όταν ο δεσμοφύλακας των μονομάχων ζητάει εξηγήσεις για ένα ατόπημα στην αρένα, όλοι οι μαχητές λένε πως «εγώ το έκανα» για να καλύψουν τον «ένοχο» Λούσιο, όπως ακριβώς κάποτε οι σκλάβοι φώναζαν «εγώ είμαι ο Σπάρτακος», για να καρφώσουν εκείνους πρώτους στον σταυρό οι Ρωμαίοι λεγεωνάριοι αντί για τον ηγέτη τους.
Λίγο πριν κλείσουμε τη βιντεοκλήση με τον 86χρονο Βρετανό σκηνοθέτη και τους πρωταγωνιστές της ταινίας του, αναρωτιέμαι φωναχτά αν υπάρχει περίπτωση να δούμε και ένα τρίτο σίκουελ της ταινίας. Είναι φανερό ότι δεν έχω χορτάσει από το υπερθέαμα. «Ναι, γιατί όχι; Υπάρχει ήδη στο μυαλό μου. Απλώς, ξέρετε, το αφήνω να ωριμάσει σαν το καλό κρασί», απαντά ο Ρίντλεϊ Σκοτ. Για εκείνον, πάντα υπάρχει χρόνος.
Λίγη ακόμα αρχαία Ρώμη
Μπεν Χουρ (1959)
Αρχετυπική sword & sandal ταινία, ιδανικό θέαμα (όχι μόνο) για το Πάσχα.
Σπάρτακος (1960)
Ένα σπουδαίο ιστορικό δράμα, διά χειρός Κιούμπρικ, για την αξία της αυτοδιάθεσης.
Εγώ, ο Κλαύδιος (1976)
Θρυλική τηλεοπτική μεταφορά του BBC στο ομώνυμο μυθιστόρημα του Ρόμπερτ Γκρέιβς.
Rome (2005-2007)
Πιστή απεικόνιση της ρωμαϊκής εποχής σε μια πανάκριβη σειρά (ΗΒΟ) που έμεινε στη μέση.
Barbarians (2020-2022)
Ή πώς έμοιαζε η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία από την άλλη πλευρά των συνόρων. Στο Netflix.
Το Μονομάχος II κυκλοφορεί στους κινηματογράφους στις 14 Νοεμβρίου από τη Feelgood.
