Κατά τις εορταστικές ημέρες των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς, ένα από τα τραγούδια που ακούγονται σε κάθε σπίτι, εκδήλωση και κατάστημα με χριστουγεννιάτικα είδη και παιχνίδια είναι η «Αγια Νύχτα». Πρόκειται για ένα τραγούδι, το οποίο έχει καταξιωθεί ως ένα από τα δημοφιλέστερα της εορταστικής περιόδου όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και στο εξωτερικό. Αλλωστε, αποτελεί δημιούργημα δύο Γερμανών, οι οποίοι επιθυμούσαν να μεταδώσουν το μήνυμα της Γέννησης του Ιησού στις πολύπαθες από τους Ναπολεόντειους Πολέμους γερμανικές χώρες.
Οι Ναπολεόντειοι Πόλεμοι άφησαν βαθύ το αποτύπωμά τους στη δυτική και την κεντρική Ευρώπη. Χιλιάδες νέοι άνδρες έχασαν τη ζωή τους πολεμώντας στα πεδία των μαχών, ενώ ανυπολόγιστες ήταν οι καταστροφές που προκλήθηκαν στην ύπαιθρο. Μετά τον τερματισμό των πολέμων, οι ευρωπαϊκές κοινωνίες αναζητούσαν τρόπους για να ξεπεράσουν το πολεμικό τραύμα και να ατενίσουν με αισιοδοξία το μέλλον.
Μέσα σε αυτό το κλίμα, το 1816 ο νεαρός ιερωμένος Γιόζεφ Μορ έγραψε ένα κείμενο, στο οποίο αποτύπωνε την ειρηνική, κατανυκτική και ταπεινή διάσταση της Γέννησης του Ιησού, θέλοντας να εκφράσει ένα διαφορετικό πνεύμα των Χριστουγέννων από εκείνο που εξυμνούνταν στους περισσότερους χριστουγεννιάτικους ύμνους και τραγούδια. Ονόμασε το ποίημά του «Stille Nacht! Heilige Nacht!», το οποίο στα ελληνικά έχει καθιερωθεί να αποδίδεται ως «Αγια Νύχτα».
Το 1818 ο Μορ, έχοντας τοποθετηθεί ως βοηθός ιερέα στην ενορία του Αγίου Νικολάου στο Ομπεντορφ, ένα χωριό έξω από το Σάλτσμπουργκ, παρουσίασε το κείμενό του στον δάσκαλο και αυτοδίδακτο μουσικό Φραντς Γκρούμπερ. Ο Μορ ζήτησε από τον Γκρούμπερ να συνθέσει μια μελωδία που θα συνόδευε το ποίημά του, προκειμένου να το ερμηνεύσουν κατά τη διάρκεια της Θείας Λειτουργίας, καθότι το εκκλησιαστικό όργανο της ενορίας είχε υποστεί ζημιές από πρόσφατες πλημμύρες και η έγκαιρη επιδιόρθωσή του ήταν αδύνατη.
Ο Γκρούμπερ ανταποκρίθηκε άμεσα και συνέθεσε τη μελωδία του ύμνου σε κιθάρα. Η μελωδία του ήταν λιτή και κατανυκτική, βασισμένη σε διαδοχικά τρίηχα και σε λεπτές αρμονικές μεταβάσεις οι οποίες απέφευγαν τον θριαμβευτικό τόνο. Ο συνδυασμός της μουσικής του Γκρούμπερ και των στίχων του Μορ δημιούργησε αυτό ακριβώς που επιθυμούσε ο νεαρός ιερωμένος, μια προσωπική προσευχή, η οποία προσκαλούσε τους πιστούς να βιώσουν την αίσθηση της γαλήνης που συμβολίζει η Γέννηση του Χριστού.
Την Παραμονή των Χριστουγέννων του 1818, η «Αγια Νύχτα» ερμηνεύτηκε για πρώτη φορά στον ναό του Ομπερντορφ. Ο Μορ έπαιζε κιθάρα και τραγουδούσε τη δεύτερη φωνή, ενώ ο Γκρούμπερ τραγούδησε την πρώτη φωνή του νέου άσματος.
Το τραγούδι των Μορ και Γκρούμπερ δεν άργησε να γίνει γνωστό στην ευρύτερη περιοχή του Σάλτσμπουργκ και του Τιρόλο. Περιπλανώμενοι μουσικοί συμπεριέλαβαν το άσμα στο ρεπερτόριο των χριστουγεννιάτικων τραγουδιών που ερμήνευαν σε όλη την Ευρώπη. Γρήγορα η «Αγια Νύχτα» κέρδισε και τις καρδιές των Αμερικανών, οι οποίοι άκουσαν για πρώτη φορά το τραγούδι από τα χείλη των Γερμανών μεταναστών. Κατά τον 20ό αιώνα, το τραγούδι μεταφράστηκε σε δεκάδες γλώσσες, αποτελώντας συστατικό στοιχείο των Χριστουγέννων για μικρούς και μεγάλους.
Επιμέλεια στήλης: Μυρτώ Κατσίγερα, Βασίλης Μηνακάκης, Αντιγόνη-Δέσποινα Ποιμενίδου, Αθανάσιος Συροπλάκης
