Οι πρώτες ημέρες του Δεκεμβρίου του 1966 έβρισκαν την Ελλάδα στη δίνη της χειμωνιάτικης κακοκαιρίας. Τα ξημερώματα της 8ης Δεκεμβρίου, στο φουρτουνιασμένο Μυρτώο Πέλαγος, έλαβε χώρα μία από τις μεγαλύτερες ναυτικές τραγωδίες της χώρας. «Η μεγαλυτέρα θαλασσία τραγωδία των τελευταίων ετών εσημειώθη χθες, μετά 20ετίαν περίπου από το πολύνεκρον ναυάγιον του ατμοπλοίου “Χειμάρρα”. Το οχηματαγωγόν “Ηράκλειον” κατευθυνόμενον από τα Χανιά εις τον Πειραιά εβυθίσθη παρά την νησίδα Φαλκονέρα, όπου ενέπεσεν εις σφοδρόν αντικυκλώνα», έγραφε η «Καθημερινή» στις 9 Δεκεμβρίου.
Με βάση τις μαρτυρίες των επιζώντων, η τραγωδία προκλήθηκε από ένα φορτηγό-ψυγείο πέντε τόνων, το οποίο δεν είχε ασφαλιστεί σωστά και λόγω της φουρτούνας προσέκρουε επανειλημμένως στην πλευρική πόρτα του πλοίου. Ο καταπέλτης υποχώρησε και έτσι το φορτηγό έπεσε στη θάλασσα, ενώ το θαλασσινό νερό κατέκλυσε τον χώρο στάθμευσης του πλοίου. Eτσι, το «Ηράκλειον» απέκτησε επικίνδυνη κλίση και σε λίγη ώρα είχε βυθιστεί. Hδη από την επομένη του δυστυχήματος, η «Καθημερινή» παρουσίαζε το ρεπορτάζ του Λάμπρου Κορομηλά, το οποίο αποτύπωνε λεπτό προς λεπτό τις τελευταίες στιγμές αγωνίας του πλοίου.
«Τον λένε Ε. Χατζή και υπηρετεί στο Εμπορικό – δηλαδή στο Λιμενικό Σώμα. Είναι ασυρματιστής κι είχε χθες την πιο σκληρή –την μεταμεσονύκτιο– βάρδια. Είχαν περάσει προ πολλού τα μεσάνυχτα, εκεί εις τον ασύρματον του Ασπροπύργου, αλλά η ώρα δεν έφευγε για τον ναυτικό. Έξω χαλούσε ο κόσμος από τον κακό καιρό και μέσα στο δωμάτιο η ζεστασιά, η τσιγαρίλα και τα παράσιτα των μηχανημάτων έφερναν σιγά σιγά την μακάρια νάρκη. Ξαφνικά, στις 2 και κάτι το πρωί, ο ασύρματος… τσίριξε. Τα αδιάφορα και νυσταλέα μάτια του χειριστού, γούρλωσαν και συγχρόνως μια φωνή βγήκε από το στόμα του Ε. Χατζή. Το σήμα που παρελάμβανε έλεγε, επί λέξει: “Γενικόν, από F.B. IRAKLION – 2359 GMT – S.O.S. ΑΠΟ SZNO – S.O.S. – S.O.S. – ΧΑΝΟΜΕ ΔΕΞΙΑ ΠΟΡΤΑ ΓΚΑΡΑΖ ΘΕΣΙΣ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΟΣ ΣΤΙΓΜΑ 3652 ΒΟΡΕΙΟΝ 2408 ΑΝΑΤΟΛΙΚΟΝ”. Αυτό υπήρξε το πρώτο επισκεπτήριο του Χάρου.
»[…] Έως ότου “ληφθή” και “αναμεταδοθή” το σήμα, έως ότου “παραληφθή” επισήμως και “σημανθή ο συναγερμός” επέρασαν μόλις εξ λεπτά της ώρας. Και το έκτο αυτό λεπτό, την ίδια εκείνη ώρα, ο ασύρματος εδέχετο το δεύτρον και ύστατον σήμα του οχηματαγωγού “Ηράκλειον”. Ιδού αυτό, όπως το αντέγραψα χθες το πρωΐ από το επίσημον αρχείον: “ΑΠΟ IRAKLION – 0005 GMT – S.O.S. – 3652 B. – 2408 A. – S.O.S. ΒΟΡΕΙΩΣ ΦΑΛΚΟΝΕΡΑΣ ΚΛΙΣΙΣ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΟΣ”. Τίποτε άλλο! Υπερδιακόσιοι άνθρωποι είχαν παύσει να ζουν. Υπάρχει και ένα τρίτον σήμα, αλλά λόγω της υπερεντατικής κινήσεως των χθεσινών πρώτων ωρών και της αγωνίας δεν εξηκρίβωσα αν προέρχεται από τον ασυρματιστή του “Ηράκλειον” ή από αναμετάδοσι άλλου ασυρμάτου. Ιδού το κείμενον: “080218/12 — 66 ΒΥΘΙΖΟΜΕΘΑ ΕΙΣ 3652 ΒΟΡΕΙΟΝ 2408 ΑΝΑΤΟΛΙΚΟΝ ΠΛΗΣΙΟΝ ΦΑΛΚΟΝΕΡΑΣ ΠΛΟΙΑ ΕΙΔΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΠΛΕΥΣΩΣΙ ΑΜΕΣΩΣ”. Και οι μεν δύο πρώτοι αριθμοί υποδηλώνουν την ημέρα, οι τέσσαρες επόμενοι την ώραν και οι μετά την κάθετον αριθμοί, ανά ζεύγη, το πρώτο τον μήνα και το δεύτερον ζεύγος το έτος».
Στις προσπάθειες διάσωσης συμμετείχε και ο ίδιος ο βασιλιάς Κωνσταντίνος: «Περί την 1.15 μ.μ. ο Βασιλεύς επιβαίνων του Βασιλικού αεροσκάφους Ντακότα μετέβη εις την περιοχήν και μετέσχε μετά των λοιπών αεροσκαφών των ερευνών προς ανεύρεσιν των ναυαγών. Το Βασιλικόν αεροσκάφος παρέμεινεν άνωθεν του χώρου της θαλασσίας τραγωδίας επί τρίωρον περίπου. Ο Βασιλεύς καθ’ όλον το διάστημα είχε συνεχή επαφήν διά του ραδιοτηλεφώνου με τους χειριστάς των υπολοίπων αεροσκαφών».
Ταυτόχρονα, σπαρακτικές ήταν οι σκηνές που εκτυλίσσονταν στα πρακτορεία της εταιρείας Τυπάλδου: «Σκηναί αλλοφροσύνης διεδραματίσθησαν σήμερον προ του λιμεναρχείου και του πρακτορείου της ακτοπλοϊκής εταιρίας Τυπάλδου, ευθύς ως εγνώσθη το ναυάγιον του οχηματαγωγού “Ηράκλειον”. Συγγενείς και φίλοι συνέρρεον εκεί εξ όλων των σημείων της πόλεως και εζήτουν αγωνιωδώς πληροφορίας και όταν πλέον έφθασαν αι πρώται πληροφορίαι ότι το “Ηράκλειον” εβυθίσθη αύτανδρον, γοεραί κραυγαί, θρήνοι και κοπετοί ηκούοντο παντού. Τα Χανιά από της πρωΐας έχουν βυθισθή εις βαρύτατον πένθος και γενικόν άλγος. Αι σημαίαι καταστημάτων και οικιών κυματίζουν μεσίστιοι και γενική κατήφεια επικρατεί παντού. Από τας οικίας των θυμάτων ακούονται σπαρακτικαί κραυγαί των συγγενών και πολλαί λιποθυμίαι εσημειώθησαν προ του Λιμεναρχείου και του πρακτορείου».
Ο τελικός απολογισμός: εκατοντάδες νεκροί –241 σύμφωνα με την απόφαση του δικαστηρίου, που καταδίκασε με ποινή φυλάκισης τον Χ. Τυπάλδο, εκ των ιδιοκτητών του «Ηράκλειον»– και 47 διασωθέντες. Το «καύχημα της εταιρείας», όπως διαφημιζόταν το μοιραίο φέρι μποτ, δεν ήταν παρά ένα κακοεπισκευασμένο πλοίο, που έναν μήνα πριν είχε κριθεί επικίνδυνο για τη ζωή των επιβατών από τεχνικούς της επιθεώρησης, οι οποίοι είχαν αρνηθεί να υπογράψουν το πρωτόκολλο δρομολόγησής του.
Το ναυάγιο αυτό ήταν μία από τις μεγαλύτερες ναυτικές τραγωδίες στον ελληνικό θαλάσσιο χώρο, η οποία άλλαξε για πάντα την ελληνική ναυσιπλοΐα. Δημιουργήθηκε Θάλαμος Επιχειρήσεων Eρευνας και Διάσωσης στο υπουργείο Εμπορικής Ναυτιλίας, ενώ θεσμοθετήθηκε το απαγορευτικό απόπλου λόγω καιρικών συνθηκών για τα επιβατηγά πλοία. Τέσσερις μήνες αργότερα, στις 10 Απριλίου 1967, με πρωτοβουλία τού τότε μητροπολίτη Κισσάμου και Σελίνου Ειρηναίου, θα ιδρυθεί η πρώτη ακτοπλοϊκή εταιρεία λαϊκής βάσης, η ΑΝΕΚ (Ανώνυμη Ναυτιλιακή Εταιρεία Κρήτης).
Επιμέλεια στήλης: Μυρτώ Κατσίγερα, Βασίλης Μηνακάκης, Αντιγόνη-Δέσποινα Ποιμενίδου, Αθανάσιος Συροπλάκης
