Στην πλήρη ενσωμάτωση της αναθεωρημένης ευρωπαϊκής οδηγίας για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας RED III (2023/2413) προχωράει το ΥΠΕΝ υπό την πίεση της διαδικασίας προσφυγής στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο που δρομολόγησε για τη χώρα μας η Κομισιόν λόγω καθυστέρησης, τον περασμένο Δεκέμβριο. Αν και η χώρα μας έχει ενσωματώσει ορισμένα τμήματα της οδηγίας, το νομοσχέδιο που τέθηκε χθες σε διαβούλευση ενσωματώνει και κρίσιμα ζητήματα που έμειναν εκτός ή θεσμοθετήθηκαν πριν αυτή τεθεί σε ισχύ.
Στην αιτιολογημένη γνώμη που εστάλη στην Ελλάδα τον Δεκέμβριο, γίνεται ειδική μνεία για την απουσία καθορισμού «περιοχών επιτάχυνσης» έργων ΑΠΕ. Η εν λόγω πρόβλεψη είχε ενσωματωθεί στην ελληνική νομοθεσία με τον νόμο 5037/2023 με αναφορά σε «περιοχές πρώτης επιλογής για ΑΠΕ», που θα πρέπει να βρίσκονται εκτός προστατευμένων περιοχών του δικτύου Νatura 2000. Εκκρεμεί ωστόσο ο καθορισμός των επιμέρους περιοχών επιτάχυνσης των ΑΠΕ, διαδικασία που συνδέεται με το νέο χωροταξικό των ΑΠΕ που καθυστερεί.
Σύμφωνα με το νομοσχέδιο που τέθηκε χθες σε δημόσια διαβούλευση, οι «περιοχές επιτάχυνσης» βρίσκονται εκτός του δικτύου Νatura 2000 και των περιοχών που έχουν χαρακτηριστεί στο πλαίσιο εθνικών προγραμμάτων προστασίας για τη διατήρηση της φύσης και της βιοποικιλότητας, των μείζονων μεταναστευτικών ορών για τα πτηνά και τα θαλάσσια θηλαστικά, εξαιρουμένων των τεχνητών και κατασκευασμένων επιφανειών εντός των περιοχών αυτών, όπως οροφές, χώροι στάθμευσης ή υποδομές μεταφορών, καθώς και περιοχών, όπως η ανάπτυξη συγκεκριμένης τεχνολογίας έργων ΑΠΕ αναμένεται να έχει σοβαρές περιβαλλοντικές επιπτώσεις.
Οι περιοχές ταχείας ανάπτυξης των ΑΠΕ ορίζονται με απόφαση του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κατόπιν εισήγησης της Γενικής Γραμματείας Χωρικού Σχεδιασμού και Αστικού Περιβάλλοντος, η οποία προηγουμένως έχει εκπονήσει στρατηγική μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων.
Τα έργα ΑΠΕ που εγκαθίστανται σε αυτές τις περιοχές εξαιρούνται από τη διαδικασία περιβαλλοντικής αδειοδότησης και την ειδική οικολογική αξιολόγηση που προβλέπει ο νόμος, διαδικασία που αναμένεται να ενισχύσει περαιτέρω τις αντιδράσεις που εκδηλώνονται ανά την επικράτεια κατά της εγκατάστασης νέων έργων ΑΠΕ. Σε περιβαλλοντική αδειοδότηση υπόκεινται μόνο στην περίπτωση που προκαλούν σοβαρές επιπτώσεις στο περιβάλλον σε άλλο κράτος-μέλος ή το αιτηθεί ένα άλλο κράτος-μέλος που ενδέχεται να επηρεαστεί σημαντικά. Προβλέπονται επίσης πολύ σφιχτές προθεσμίες για την έκδοση άδειας εγκατάστασης, προσφορών όρων σύνδεσης με το δίκτυο, όπως και τη σύναψη σύμβασης λειτουργικής ενίσχυσης.
Το νομοσχέδιο ενσωματώνει επίσης τις προβλέψεις της ευρωπαϊκής οδηγίας για κοινά έργα κρατών-μελών που αφορούν την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, θέρμανσης ή ψύξης από ανανεώσιμες πηγές.
Το νομοσχέδιο ανοίγει επιπλέον τον δρόμο για τη συμμετοχή των οικιακών συστημάτων αποθήκευσης (μπαταρίες), ηλεκτρικών οχημάτων και αποκεντρωμένων πηγών ενέργειας στην ημερήσια αγορά μέσω των ΦοΣΕ (Φορέων Σωρευτικής Εκπροσώπησης).
Προωθεί ακόμη τη χρήση της ενέργειας από ΑΠΕ στον τομέα θέρμανσης και ψύξης, θέτοντας ελάχιστα όρια για βιομηχανίες και κατοικίες, σταδιακά έως και το 2030. Προβλέπει τη δυνατότητα συμμετοχής των Οργανισμών Εγγείων Βελτιώσεων στις Ενεργειακές Κοινότητες που υλοποιούν σταθμούς αυτοκατανάλωσης και θεσπίζει Ηλεκτρονικό Μητρώο Αυτοκαταναλωτών Ενέργειας.
Με άλλη διάταξη απαλλάσσει από τις χρεώσεις Υπηρεσιών Κοινής Ωφελείας (ΥΚΑ) τους δικαιούχους τιμολογίου πολυτέκνων και κοινωνικού οικιακού τιμολογίου.
Ωθηση δίνει το νομοσχέδιο και στο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης Υπεράκτιων Αιολικών Πάρκων που έχει «κολλήσει», καθώς εκκρεμεί η ΚΥΑ για την έγκρισή του. Σχετική διάταξη δίνει τη δυνατότητα στον Φορέα Υπεράκτιων Αιολικών Πάρκων, δηλαδή την ΕΔΕΥΕΠ, να διενεργεί έρευνα ο ίδιος ή να αναθέτει σε εταιρεία ειδικού σκοπού στης οποίας το μετοχικό κεφάλαιο μετέχει, την εργασία αυτή και τη συλλογή δεδομένων που είναι αναγκαία για την ανάπτυξη, την εγκατάσταση και τη λειτουργία των πάρκων, πριν από την έγκριση του εθνικού προγράμματος. Στην εταιρεία ειδικού σκοπού χορηγείται άδεια έρευνας κατά παρέκκλιση των ειδικότερων προβλεπόμενων προϋποθέσεων. Οι ενδιαφερόμενοι επενδυτές μπορούν να αιτούνται άδεια ερευνών μετά την έγκριση του εθνικού προγράμματος.
