Η συζήτηση μοιραία, λίγο πριν συμπληρώσουμε την τρίτη εβδομάδα του πολέμου στη Μέση Ανατολή, πηγαίνει στα μέτρα περιορισμού των απωλειών που προκαλεί στην οικονομία. Ενα πετρελαϊκό σοκ ανεβάζει τις τιμές, αλλά λειτουργεί και σαν αύξηση των φόρων στη συνολική οικονομία, μειώνοντας τη δραστηριότητα και την απασχόληση.
Μόνο να εξετάσει η κυβέρνηση τις απώλειες που προκαλούν οι αυξήσεις στην πρατήρια υγρών καυσίμων, το κόστος για κλάδους όπως η ακτοπλοΐα και οι αεροπορικές μεταφορές ή τα λιπάσματα στον πρωτογενή τομέα, μαζεύεται ήδη ένα σημαντικό ποσό, πιθανότατα τριψήφιο σε εκατομμύρια ευρώ. Αυτά χωρίς να συνυπολογίσουμε πιθανή «μόλυνση» άλλων κλάδων ή την επέκταση των ανατιμήσεων στο ηλεκτρικό ρεύμα. Με δεδομένο τον εγκλωβισμό των πολεμικών επιχειρήσεων στο θέμα του ανοίγματος των Στενών του Ορμούζ, όλα αυτά δεν είναι πλέον ούτε ακραίο ούτε παράλογο σενάριο. Τείνει να γίνει το βασικό και η κυβέρνηση δεν το κρύβει ότι προετοιμάζεται.
Εχει ωστόσο μπροστά της ένα μεγάλο εμπόδιο. Η μεγάλη διαφορά από την τελευταία φορά που χρειαστήκαμε τέτοιου είδους παρεμβάσεις, το 2022, είναι ότι τότε υπήρχαν δημοσιονομική ελευθερία και «πάγωμα» των ευρωπαϊκών κανόνων ως κατάλοιπο από την πανδημία. Αυτό όχι μόνο δεν υπάρχει τώρα, αλλά η ευρωπαϊκή απόφαση προκειμένου να μαζευτούν οι δαπάνες που προκάλεσαν ελλείμματα εκείνη την περίοδο ήταν πολύ πιο αυστηρή από το προ COVID καθεστώς. Με το περίφημο ετήσιο όριο δαπανών, όλες οι χώρες έχουν κόφτη στο «ξοδεύειν». Πιο ψηλό για τους πειθαρχημένους όπως η Ελλάδα, πιο χαμηλό για τους υπολοίπους, με σοβαρά δημοσιονομικά ελλείμματα. Με δεδομένες τις ανάγκες δαπανών, «υπολειμμάτων» από άλλες κρίσεις, σχεδόν όλες οι χώρες έχουν «ταβανιάσει» και δεν δικαιούνται να προσθέσουν επιπλέον δαπάνες, πέραν του «μαξιλαριού» των εκτάκτων, που δεν αρκεί ωστόσο για πολλά.
Το πρόβλημα είναι ότι οι ευρωπαϊκές αρχές για την ώρα αρνούνται οποιαδήποτε συζήτηση για το θέμα. Οποιαδήποτε «ευελιξία». Αρνούνται έστω και προσωρινά τη γενική εφαρμογή της ρήτρας διαφυγής, αλλά δεν συζητούν ούτε την ενεργοποίησή της από τις χώρες με πλεονασματικούς προϋπολογισμούς όπως η Ελλάδα.
Πώς μπορούν να αλλάξουν άποψη; Μόνο από τους κεντρικούς τραπεζίτες. Την Πέμπτη συνέρχεται εκτάκτως η Σύνοδος Κορυφής και την ίδια ημέρα είναι προγραμματισμένη η συνεδρίαση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Στην ατζέντα θα βρεθεί ο πόλεμος και κυρίως η επίπτωσή του στον πληθωρισμό. Είναι σαφές ότι βιώνουμε μια μεγάλη πετρελαϊκή κρίση. Το αν θα μεταβληθεί σε οικονομική κρίση θα εξαρτηθεί από την απάντηση χρηματοπιστωτικής πολιτικής ή από τις αποφάσεις που θα υποχρεωθούν να πάρουν οι Ευρωπαίοι ηγέτες.
