Εγρήγορση για την αντιμετώπιση βραχυχρόνιων ή και μόνιμων επιπτώσεων από τις τιμές της ενέργειας που έχει εκτοξεύσει ο πόλεμος στο Ιράν και επιμονή και επιτάχυνση του μεταρρυθμιστικού έργου της κυβέρνησης, είναι οι βασικές παραινέσεις κορυφαίων στελεχών του χρηματοοικονομικού τομέα και του επιχειρηματικού και επενδυτικού κόσμου, και όλων όσοι συμμετείχαν στο συνέδριο «Invest in Greece Summit», που διοργάνωσε το moneyreview.gr του ομίλου της «Καθημερινής» σε συνεργασία με τη Νομική Βιβλιοθήκη. Κοινός τόπος, επίσης, είναι η διαπίστωση πως η Ελλάδα βρίσκεται σε εξαιρετικό σημείο σε σχέση με το παρελθόν της για να αντιμετωπίσει οποιαδήποτε πρόκληση, αλλά και να προχωρήσει μπροστά.
Σε ετοιμότητα η κυβέρνηση
Η κυβέρνηση είναι έτοιμη να παρέμβει για να στηρίξει την οικονομία, τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά, εφόσον οι διεθνείς τιμές της ενέργειας παραμείνουν επί μακρόν σε πολύ υψηλά επίπεδα, ξεκαθάρισε ο πρόεδρος του Eurogroup και υπουργός Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης, μιλώντας στο συνέδριο. Ο υπουργός υπογράμμισε ότι η κυβέρνηση παρακολουθεί στενά και καθημερινά την εξέλιξη της κρίσης και θύμισε πως το θεσμικό οπλοστάσιο μέτρων που δημιουργήθηκε το 2022, στον απόηχο του πολέμου στην Ουκρανία, παραμένει διαθέσιμο και επαρκές για να καλύψει ενδεχόμενες ανάγκες που θα ανακύψουν. Οπως εξήγησε, η όποια ενεργοποίηση παρεμβάσεων θα κριθεί αυστηρά από τη χρονική διάρκεια της κρίσης και την ένταση των επιπτώσεών της. Ο Κυρ. Πιερρακάκης σημείωσε ότι η εποχή της γεωπολιτικής αθωότητας για την Ευρώπη έχει τελειώσει, επισημαίνοντας ότι οι πολιτικοί οφείλουν να παράγουν απτά αποτελέσματα με σφιχτά χρονοδιαγράμματα και όχι απλώς να μένουν σε διαπιστώσεις. Υπενθύμισε, επίσης, ότι η κυβέρνηση διαθέτει αποδεδειγμένα τα αντανακλαστικά και τη σταθερότητα για να διαχειριστεί κάθε απρόβλεπτη κρίση. Αναφέρθηκε, όμως, και στην αναγκαιότητα άμεσης ολοκλήρωσης της «Ενωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων», προκειμένου να ενισχυθούν οι επενδύσεις. Σχολίασε ότι η Ευρώπη οφείλει να ενοποιήσει γρήγορα την κεφαλαιαγορά της, προκειμένου να αρθούν τα διασυνοριακά ρυθμιστικά εμπόδια και να μετατραπούν οι λιμνάζουσες ευρωπαϊκές αποταμιεύσεις σε παραγωγικές επενδύσεις. Υπογράμμισε την ανάγκη δημιουργίας μεγαλύτερων ευρωπαϊκών τραπεζών μέσω διασυνοριακών συγχωνεύσεων, ώστε να χρηματοδοτηθούν οι απαιτούμενες επενδύσεις, φέρνοντας ως θετικό παράδειγμα εξωστρέφειας τη συμμετοχή της Ελλάδας στο δίκτυο του Euronext.
Ελλειμμα παραγωγικότητας
Ο πρόεδρος του ΣΕΒ, Σπύρος Θεοδωρόπουλος, εκτίμησε ότι η ελληνική οικονομία είναι σχετικά ανθεκτική σε ενδεχόμενες κρίσεις, επισημαίνοντας την ανάγκη στόχευσης σε επενδύσεις υψηλού πολλαπλασιαστικού οφέλους («πράσινες», άμεσες ξένες, χρηματιστηριακές) έναντι των εξαγορών και του real estate. Τόνισε ότι η χώρα είναι μεν δημοσιονομικό «success story», αλλά υπογράμμισε ότι η κρίση δεν αξιοποιήθηκε για δομικές μεταρρυθμίσεις, αφού, παρά την ψηφιοποίηση, η γραφειοκρατία και η στασιμότητα στη Δικαιοσύνη και τη δημόσια διοίκηση παραμένουν. Παρατήρησε ότι η παραγωγικότητα υστερεί, φτάνοντας μόλις στο 58% του ευρωπαϊκού μέσου όρου, προτείνοντας επενδύσεις, τεχνολογική αναβάθμιση και καλύτερες υποδομές. Διευκρίνισε πως η καθυστέρηση στα έργα μεταφορών είναι ζήτημα κόστους και κρατικής επιλογής, αποδίδοντας το πρόβλημα στην πάγια αναποτελεσματικότητα του κράτους και όχι σε «μεταρρυθμιστική κόπωση». Επιπλέον, προειδοποίησε ότι η Ελλάδα έχει το υψηλότερο ενεργειακό κόστος στην Ευρώπη, γεγονός που ακυρώνει την ανταγωνιστικότητα και μετακυλίεται στους καταναλωτές, ενώ επισήμανε την οξεία έλλειψη προσωπικού σε καίριους κλάδους λόγω της υποβαθμισμένης τεχνικής εκπαίδευσης. Καταλήγοντας, συμβούλευσε τους επενδυτές να τοποθετούν τα κεφάλαιά τους πρωτίστως σε ικανούς και αφοσιωμένους ανθρώπους.
Βιωσιμότητα ανάκαμψης
Τη βιωσιμότητα της ελληνικής ανάκαμψης ανέδειξαν ο επικεφαλής ανάλυσης οικονομικών κινδύνων του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας, Τζιοβάνι Καλεγκάρι, και ο διευθυντής του κλιμακίου μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Γιοχάνες Λίμπκινγκ. Αμφότεροι επισήμαναν ότι το γεωπολιτικό περιβάλλον παραμένει μεν αβέβαιο, αλλά δήλωσαν αισιόδοξοι ότι η ελληνική οικονομία είναι καλά προετοιμασμένη για να αντιμετωπίσει εξωτερικές πιέσεις. Την αξιοπιστία της οικονομίας μαρτυρούν η ισχυρή παρουσία της χώρας στις κεφαλαιαγορές και το βελτιωμένο πλαίσιο διαχείρισης κινδύνου, σύμφωνα με τον κ. Καλεγκάρι, ο οποίος τόνισε ότι βασικά στοιχεία για τη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη είναι, αφενός, η μετατροπή ιδεών σε επιχειρηματικές δράσεις με προοπτικές μεγέθυνσης και, αφετέρου, η αύξηση της συμμετοχής στην αγορά εργασίας.
Ευκαιρίες για τουρισμό
Την εκτίμηση πως εάν η κρίση στη Μέση Ανατολή κρατήσει πάνω από 4-5 εβδομάδες μπορεί να δημιουργήσει ευκαιρίες για τον ελληνικό τουρισμό εξέφρασε ο Δήμος Αρχοντίδης, επικεφαλής του γραφείου της Deutsche Bank στην Ελλάδα. Μιλώντας στο συνέδριο «Invest in Greece», εξήγησε ότι εάν αρκετοί ταξιδιώτες αποφύγουν τις αραβικές χώρες ή την Αίγυπτο, μέρος των αφίξεων μπορεί να τις απορροφήσει η Ελλάδα, σημειώνοντας ωστόσο ότι μια κρίση θα μπορούσε να μειώσει το διαθέσιμο εισόδημα εγχώριων και ξένων επισκεπτών. Σε ό,τι αφορά την κατάσταση της ελληνικής οικονομίας, ο κ. Αρχοντίδης χαρακτήρισε πολύ θετική την εξαγορά από το Euronext, ενώ σχολίασε ότι η Ελλάδα έχει πολύ χαμηλό κόστος εξυπηρέτησης του δημόσιου χρέους, αλλά και ένα ισχυρό «μαξιλάρι» ρευστότητας.
Ανάγκη για μεγαλύτερη απλοποίηση του θεσμικού πλαισίου
Για τα εμπόδια που κρατούν την Ελλάδα πίσω στο να προχωρήσουν γρήγορα σημαντικές επενδύσεις μίλησε ο Βασίλειος Ράπανος, ομότιμος καθηγητής της Σχολής Οικονομικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Αθηνών, επισημαίνοντας ότι, παρά τη σημαντική πρόοδο που έχει σημειωθεί, «η γραφειοκρατία εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια για την οικονομία», υπογραμμίζοντας ότι σε αρκετές περιπτώσεις συμβάλλει στη δημιουργία ολιγοπωλιακών συνθηκών στην αγορά. Εδωσε, επίσης, έμφαση στο ζήτημα της πολυνομίας, σημειώνοντας την ανάγκη για μεγαλύτερη απλοποίηση του θεσμικού πλαισίου. Ο Δημήτρης Πολίτης, σύμβουλος του πρωθυπουργού για θέματα επενδύσεων, αναφέρθηκε στη σημασία της συνέχισης των μεταρρυθμίσεων, τονίζοντας ότι, παρά τις διεθνείς κρίσεις, «δεν πρέπει να χαθεί το momentum και η προσήλωση που απαιτείται για την προώθησή τους». Οπως εξήγησε, έχουν γίνει σημαντικά βήματα σε τομείς όπως η Δικαιοσύνη και ο χωροταξικός σχεδιασμός. Ο Νίκος Βέττας, γενικός διευθυντής του ΙΟΒΕ, υπογράμμισε, μεταξύ άλλων, ότι η αναπτυξιακή πορεία της Ελλάδας τα επόμενα χρόνια θα πρέπει να κινηθεί σε συνάφεια με τις εξελίξεις στην Ευρωζώνη, επισημαίνοντας ότι η οικονομική στρατηγική οφείλει να λαμβάνει υπόψη σημαντικές διαρθρωτικές προκλήσεις. Οπως τόνισε, ο πληθυσμός της χώρας μειώνεται ήδη και το δημογραφικό πρέπει να ενσωματωθεί στον σχεδιασμό της οικονομικής πολιτικής.
Αμυνα, τεχνολογία, ενέργεια
Την άμυνα, την τεχνολογία και την ενέργεια ξεχώρισε ως τομείς επενδυτικής προτεραιότητας σε μακροπρόθεσμο επίπεδο ο Ιωάννης Τσακίρης, αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, σε συνδυασμό με το κλίμα που παραμένει στο επίκεντρο της στρατηγικής. Σε ό,τι αφορά την έμφαση που δίνεται χρηματοδοτικά στις μεγάλες επιχειρήσεις, ο Πιερ Χολεζιέν, αναπληρωτής διευθυντής στην S&P Global Ratings, σχολίασε ότι ενδέχεται να αποτελεί κατάλοιπο της κρίσης, αλλά και ότι η τάση αυτή φαίνεται να υποχωρεί. Για αυτές τις ασυμμετρίες στη χρηματοδότηση, ο κ. Τσακίρης υποστήριξε ότι προσφέρονται λύσεις και για τις μικρότερες επιχειρήσεις από την ΕΤΕπ, επισημαίνοντας παράλληλα και τον δυσανάλογο αριθμό των πολύ μικρών έναντι των μεσαίων επιχειρήσεων στην Ελλάδα. Τέλος, ο Π. Χολεζιέν, μιλώντας για την αποφυγή μελλοντικών πιστωτικών κινδύνων, υπογράμμισε την ανάγκη υλοποίησης των εκκρεμών μεταρρυθμίσεων. Από την πλευρά του, ο Ι. Τσακίρης ανέδειξε ως πιθανό ρίσκο για τον επενδυτικό χάρτη της Ελλάδας το υψηλό κόστος ενέργειας.
Το δημογραφικό πρέπει να ενσωματωθεί στον σχεδιασμό της οικονομικής πολιτικής.
Η Ελλάδα παρουσιάζει σήμερα ισχυρή δημοσιονομική θέση, αποτέλεσμα των μεταρρυθμίσεων και της δημοσιονομικής πειθαρχίας των τελευταίων ετών, επισήμανε ο Gergely Kiss, Director, Global Sovereigns της Fitch Ratings. Οπως εξήγησε, η οικονομία εμφανίζει σαφή σημάδια ανάκαμψης, με υψηλά επίπεδα απασχόλησης και αναζωπύρωση της επενδυτικής δραστηριότητας. Παράλληλα, ανέφερε ότι η οικονομική δραστηριότητα έχει επανέλθει δυναμικά, αν και η ανάκαμψη δεν έχει ακόμη καλύψει πλήρως τις απώλειες της προηγούμενης κρίσης.
Ισχυρές σχέσεις με ΗΠΑ
Ο πρόεδρος του Ελληνοαμερικανικού Εμπορικού Επιμελητηρίου, Γιάννης Σαρακάκης, υπογράμμισε την ανάγκη ισχυρών σχέσεων με τις ΗΠΑ εν μέσω γεωπολιτικής αβεβαιότητας, αναφέροντας πως αυτές αποκτούν πλέον στρατηγική διάσταση. Εξήγησε ότι οι επιχειρήσεις αποζητούν τη σταθερότητα που εγγυώνται οι συνεργασίες χωρών με κοινές αξίες. Εκτίμησε ότι η διμερής σχέση μετεξελίσσεται, καθώς η Ελλάδα λειτουργεί πλέον ως αξιόπιστος κόμβος προς τη ΝΑ Ευρώπη και την Αν. Μεσόγειο. Παράλληλα, παρατήρησε πως η επενδυτική εικόνα της χώρας βελτιώθηκε θεαματικά μετά την κρίση, χάρη στις μεταρρυθμίσεις, τη γεωστρατηγική της θέση και το ικανό ανθρώπινο δυναμικό της. Προσδιόρισε τις μεγαλύτερες ευκαιρίες στους τομείς της ενέργειας, των υποδομών, των logistics και της τεχνολογίας. Τέλος, ξεκαθάρισε πως για να καταστεί αυτή η δυναμική μακροπρόθεσμα διατηρήσιμη, βασική προϋπόθεση αποτελεί η «συνέπεια», μέσω ενός σταθερού θεσμικού περιβάλλοντος, συνεχών μεταρρυθμίσεων και μακρόπνοου στρατηγικού σχεδιασμού.
Τα ναυπηγεία
Ο στρατηγικός ρόλος των ελληνικών λιμανιών και της ναυπηγικής βιομηχανίας στην ευρωπαϊκή οικονομία και την άμυνα βρέθηκε επίσης στο επίκεντρο του συνεδρίου. «Χρειάζονται σημαντικές επενδύσεις προκειμένου η Ευρώπη να ανακτήσει τη ναυπηγική της δυνατότητα», σημείωσε ο Μιλτιάδης Βαρβιτσιώτης, διευθύνων σύμβουλος των Ναυπηγείων Σκαραμαγκά. Ο Θανάσης Καρλής, Chief Deputy Manager στο Marketing Department του Οργανισμού Λιμένος Πειραιώς Α.Ε., υπογράμμισε πως ο Πειραιάς βρίσκεται πλέον στο κέντρο των διεθνών θαλάσσιων διαδρόμων, παραμένοντας σταθερά μεταξύ των πέντε μεγαλύτερων λιμανιών της Ευρώπης. Καθοριστικό ρόλο σε αυτή την εξέλιξη διαδραμάτισαν, μεταξύ άλλων, οι επενδύσεις στις υποδομές, αλλά και η σύνδεση του λιμανιού με το σιδηροδρομικό δίκτυο. Από την πλευρά του, ο Γιώργος Κόρος, διευθύνων σύμβουλος και πρόεδρος των Ναυπηγείων Σαλαμίνας, τόνισε ότι η ναυπηγική βιομηχανία της Ευρώπης και της Ελλάδας χρειάζεται συγκεκριμένες μορφές στήριξης προκειμένου να ενισχύσει τη διεθνή ανταγωνιστικότητά της. Μεταξύ άλλων, αναφέρθηκε στην ανάγκη για κρατικές εγγυήσεις χρηματοδότησης, ενίσχυση επιδοτήσεων για την ανάπτυξη νέων τεχνολογιών και μέτρα μείωσης του εργατικού κόστους, όπως η επιδότηση ασφαλιστικών εισφορών.
Η βιομηχανία
Η στόχευση των επενδύσεων δεν αφορά πλέον μόνο τον τουρισμό, αλλά επεκτείνεται και σε άλλους τομείς, όπως η βιομηχανία και η μεταποίηση, είπε η Στελλίνα Σιαράπη, γενική γραμματέας Ιδιωτικών Επενδύσεων, μιλώντας για την πορεία και τα μηνύματα του νέου αναπτυξιακού νόμου. Σε ό,τι αφορά τους τομείς που κινητοποιούν τις περισσότερες στρατηγικές επενδύσεις, η κ. Σιαράπη σημείωσε ότι πέρυσι ήταν η πρώτη χρονιά που η βιομηχανία ξεπέρασε τον τουρισμό σε εγκρίσεις. Επισήμανε τρεις βασικούς άξονες για τη βελτίωση των διαδικασιών: την αυστηρή τήρηση των χρονοδιαγραμμάτων, τη μεγαλύτερη ευελιξία των διαδικασιών και τη συνεχή εκπαίδευση των εμπλεκομένων, με ιδιαίτερη έμφαση στις νέες τεχνολογίες.
